كەرەكتى كلينيكا

سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا س.ج.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (قازۇمۋ) جانىنان ءوز كلينيكاسى اشىلىپ, ەلىمىزدە حالىققا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىنداعى العاشقى قادامىن جاساپ, جەتەكشى ەمدەۋ ورىندارىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. كلينيكادا ناۋقاسقا دياگنوز قويۋ, ولاردى ەمدەۋ جانە الدىن الۋدا زاماناۋي دەڭگەيدە جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, جوعارى ساپالى مەديتسينالىق كومەكتى ۇسىنادى. باعالارى قولجەتىمدى ءارى قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جوعارى دەڭگەيدە. ولار الەمدىك وندىرۋشىلەردىڭ زاماناۋي مەديتسينالىق قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان. بۇگىن ءبىز س.ج.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى بىرىككەن ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسىنىڭ ديرەكتورى جانار عۇبايدۋلليناعا جولىعىپ, ەمدەۋ ورنى جايلى جاقىنىراق بىلگەن ەدىك. – جانار ايۋپحانقىزى, بىرىك­كەن ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسى قا­زىرگى نارىق زامانىندا دەن­­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ايتار­­لىقتاي ۇلەس قوسۋدا. وقىر­ماندارعا ءتۇسى­نىكتى بولسىن, كلي­نيكاعا جەكە توقتالىپ, ونىڭ ماق­سات, مىندەتىن تاراتىپ ايتىپ بەرسەڭىز... – بۇگىندە قازۇمۋ قۇرامىندا زاماناۋي قۇرالدارمەن جابدىق­تالعان, كوپتەگەن اۋرۋلارعا كەشەندى دياگنوستيكا مەن امبۋلاتوريالىق ەمدەۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرە­تىن بىرىككەن ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسى جۇمىس ىستەيدى. وندا امبۋ­لاتوريالىق دارىگەرلىك كەڭەس بەرۋ ورتالىعىنان باسقا باۋىر مەن ءىش-قۇرىلىس پاتولوگيالارى, بۋىن مەن ومىرتقا, دانەكەر ءتىنىنىڭ ديففۋزدى اۋرۋلارىن, جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋرۋلارىن, ىشكى سەكرەتسيا بەزدەرىنىڭ اۋرۋلارى مەن تامىر اۋرۋلارىنا ناقتى دياگنوز قويىپ, ولاردى ەمدەۋ جانە الدىن الۋدا زاماناۋي دەڭگەيدە جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, جوعارى ساپالى مە­دي­­تسينالىق كومەك كورسەتەتىن ورتالىقتار بار. رەۆماتولوگيا بولىمشەسىندە ناۋقاستارعا الەمدىك مەديتسينانىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرى, ونىڭ ىشىندە گەندىك-ينجەنەرلىك تەراپياسى قول­دانىلادى. ال ەندوكرينولوگيا بولىمشەسىندە اۋرۋدى ەرتە دياگ­نوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدەن باسقا وسى اۋرۋدىڭ اسقىنۋلارىن الدىن الۋعا ءتيىمدى كەڭەستەر مەن ەم الۋعا ارنالعان «ديابەتتىك تابان جانە قول» كابينەتى جۇمىس جاسايدى. ينسۋلين پومپاسىن قولدانۋ ارقىلى 1 ءتيپتى قانت ديابەتىن ەمدەۋدەگى جاڭا تەحنولوگيالار تۋرالى كەڭەستەر بەرىلەدى. باۋىر جانە اسقازان ىشەك اۋرۋلارىن جانە جۇيكە جۇيەلەرىنىڭ اۋرۋلارىن ەمدەۋدە دە كىشى ينۆازيالىق ەم-شارالار قولدانىلادى. كلينيكادا ناۋقاستاردى جو­عارى دارەجەلى ماماندار, پروفەسسورلار, عىلىم كانديداتتارى مەن دوكتورلارى, ءتۇرلى اۋرۋلاردى ەمدەۋ سالاسىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى بەدەلدى دارىگەرلەر قابىلدايدى. ولار ەمدەۋ مەن دياگنوستيكالاۋدا يننوۆاتسيالىق ادىستەردى قولدانىسقا ەنگىزۋ ماقساتىندا جا­قىن جانە الىس شەتەلدەردە ءوز كاسىبي دەڭگەيلەرىن ۇنەمى ارتتىرىپ وتىرادى. مىنە, بىرىككەن ۋنيۆەرسيتەت كلي­نيكاسىندا جوعارى مامان­داندىرىلعان, كەڭ سپەكترلى, ساپالى مەديتسينالىق كومەك كور­سەتىلەدى. ماقساتىمىز – حالقى­مىز­دىڭ دەنساۋلىق ساپاسىن جانە ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن, جۇمىس ىستەۋ قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ. ەندە­شە, دارىگەرلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيى, الەم­دىك جانە وتان­دىق مەديتسينانىڭ ەڭ جاڭا جەتىس­تىكتەرىنە نەگىزدەلگەن تەكسەرۋ­دىڭ زاماناۋي اسپاپتىق ادىستەرى جانە ەمدەۋ ستاندارتتارى – ۋاقتىلى الدىن الۋ شارالارىن وتكىزۋگە جانە ءاربىر ەمدەلۋشىگە با­عىت­­تالعان ەمدەۋ جۇرگىزۋگە ءمۇم­كىندىك بەرەدى. ال نەگىزگى تۇجىرىمدامامىز – ەم­­­­­­دەلۋشىگە باعىتتالعان كلينيكا جاساۋ. – ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان كلي­­­­نيكا دەپ ايتىپ قالدىڭىز, وسى جونىندە تولىعىراق مالىمەت ال­ساق... – قازىرگى كەزدە ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان كلينيكاعا ناقتى انىقتاما جوق بولعاندىقتان كەيىن, ءبىز ايگىلى فيرمالار مەن كومپانيالاردىڭ جۇمىستارىنا تالداۋ جاساپ, بۇگىنگى ۋاقىتتا ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان ارەكەت – ناۋقاس دەرتىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىنۋ, كىلتيپانىن انىقتاۋ, ناۋ­قاستىڭ مۇقتاجدىعىن باعالاۋ مەن قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرۋ, سون­داي-اق, ناۋقاستىڭ ەمنەن كۇتكەن ناتيجەلەرىنە سايكەس كەلۋ جانە پسيحولوگيالىق جاعدايىن تۇسىنە ءبىلىپ, بىرىككەن شەشىم قابىلداۋ. ءسويتىپ, ناۋقاستىڭ دەنساۋلىعىنا بىرگە جاۋاپكەرشىلىكتە بولۋ. بۇل باعىتتى تەك قانا العاشقى مەدي­تسينالىق-سانيتارلىق كومەكتە عانا ەمەس, ستاتسيونار دەڭگەيىندە دە قول­دانۋ كەرەك. – كلينيكانىڭ ەمدەلۋشىگە دەگەن كوزقاراسىن قالاي وزگەرت­تىڭىزدەر؟ – ءبىزدىڭ كلينيكادا ەمدەلۋشىنىڭ ءرولى بەلسەندى, مەديتسينالىق كو­مەكتىڭ رەتسەپيەنتى عانا بولىپ تا­­بىلمايدى, ياعني ناۋقاس ءۇشىن شەشىمدى دارىگەر, مەيىربيكە جانە ناۋقاس بىرگە قابىلدايدى. سەبەبى, مە­ديتسيناداعى كومەك دەرتكە ەمەس, ناۋ­قاسقا باعىتتالعان. ال ەم­دە­لۋشىگە باعىتتالعان كلينيكادا ەمدەلۋشىنىڭ ءرولى بەلسەندى: ءوزىنىڭ شەشىمىن قابىلداۋعا, اۋرۋعا قار­سى كۇرەسۋگە, ماقساتىن قويۋعا ءدارى­گەرمەن بىرگە اتسالىسادى. ول ءۇشىن ءبىز ەمدەلۋشىنىڭ قاجەتتىلىگىن ءۇش توپقا بولدىك: مەديتسينالىق, پسي­حولوگيالىق, الەۋمەتتىك. مەديتسينالىق توپ – دەر كەزىندە ەم جانە اۋرۋ تۋرالى اقپارات الۋ, دارىگەر مەن ەمدەلۋشىنىڭ ىن­تى­ماقتاستىعىنا اۋرۋحانادا قولايلى ورتا جاساۋ. ناۋقاستى قاراعاندا, دارىگەر ۋاقىتىن تولىعىمەن ءبو­لۋ, ەمدەۋ جوسپارىن ناۋقاسپەن بىرگە تالداۋ, تاعايىندالعان ەمنەن قانداي ناتيجە كۇتەتىنىن اقپا­راتتاۋ. قورىتا ايتقاندا, ناۋ­قاس پەن دارىگەردىڭ اراسىنداعى اشىق قارىم-قاتىناس ورناتۋ. پسيحولوگيالىق توپ – اۋرۋدىڭ ناتيجەسىندە پايدا بولعان ءارتۇرلى پسيحولوگيالىق قوسىمشا سەزىم­دەرمەن بىرلەسىپ كۇرەسۋ. ناۋقاسقا دەگەن قۇرمەت كورسەتۋ, شاعىمدارىنا نازار اۋدارىپ, قولداۋ كورسەتۋ. الەۋمەتتىك توپ – ەمگە كەلگەن ناۋقاسقا كلينيكادا الەۋ­مەت­تىك ورتا جاساۋ. وسى ورتادا ول ءوزىنىڭ قانداي قارىم-قا­تى­ناستا بولاتىنىن ويلايدى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قايى­رىمدىلىعى ناۋقاستىڭ سەنىم­دىلىگىن تۋدىرۋ كەرەك. – جانار ايۋپحانقىزى, ءوزىڭىز ايتىپ وتىرعان ەمدەلۋشىگە با­عىت­­­تالعان كلينيكادان قانداي ناتيجە كۇتەسىز؟ – وسى ءتاسىل تولىعىمەن ەنەتىن بولسا, قازاقستاندا دەنساۋلىق سالاسىن تولىعىمەن وزگەرتەدى. ءبىز مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ مورالدىق جانە ادامگەرشىلىك قاعيدالارىن جوعارىلاتۋ, جاندۇنيەلىك قۇندى­لىق­تارىن ارتتىرۋ جانە دامىتۋ ارقىلى ەمدەلۋشىگە باعىتتالعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە وتە الامىز. – بىرىككەن ۋنيۆەرسيتەت كلي­نيكاسىنىڭ اشىلعانىنا كوپ ۋاقىت بولا قويماسا دا, ءبۇ­گىن­گە دە­يىن قانشاما قالا تۇر­­عىن­دا­رىنا اشىق ەسىك كۇنىن وتكىزىپ, ءوز تاراپتارىڭىزدان كومەكتەرىڭىزدى ءداستۇرلى تۇردە كورسەتىپ كەلەسىزدەر. سونىڭ ءبىر­نەشەۋىنە ءبىز دە كۋا بولعان ەدىك... – ءيا, بيىل ءتورتىنشى جىل قا­تارىنان ايتۋلى كۇندەرگە وراي ءبىر جىلدا بىرنەشە رەت ارنايى اكتسيا­لار وتكىزەمىز. ماسەلەن, بىلتىر 8 ناۋرىز – حالىقارالىق ايەلدەر كۇنى قارساڭىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعىن جانە ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا وتان سوعىسىنا قاتىسقان جانە سوعىس كەزىندە تىلدا ەڭبەك ەتكەن انالارىمىزدى شاقىردىق. وعان 31 ادام كەلسە, سونداي-اق, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ ۇرپاقتارى مەن 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنا قاتىسۋشىلاردى دا تەگىن دارىگەرلىك تەكسەرۋدەن وتكىزدىك. 1 ماۋسىم حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كۇنى قارساڭىندا «اردي» مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار قاۋىمداستىعىنىڭ تاربيە­لەنۋشىلەرىن دە تەگىن قابىلدادىق. قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىل­دىعىنا ورايلاستىرىلعان اكتسياعا 60-تان اسا الماتىلىقتار كەلدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, كەلۋشىلەر اقىسىز نەگىزدە دارىگەرلەردەن كەڭەس الىپ, قاجەت دەگەندەرى مەملەكەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندە تەگىن ەمدەلدى. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جايت, بارشاعا ايان, قازىر ەلىمىزدە كەز كەلگەن ادام ەمدەۋ ورنىن, دارىگەردى ءوزى تاڭداي الادى. ەندەشە, قاراشا ايىندا الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارى ءوز تاڭداۋلارىن جاساپ, ءبىزدىڭ ەم­حاناعا تىركەلۋلەرىنە بولادى. سون­داي-اق, ولار كۇندىزگى ستاتسيونار بولىمىندە دە ەمدەلەدى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت.   اڭگىمەلەسكەن گۇلزەينەپ سادىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»