ىلەكەڭنىڭ ءىنجۋ-مارجانى

تۋعان حالقىنىڭ ءان ونەرىن شەكسىز ءسۇيىپ, وسى ۇلى ونەردى زەردەلەۋگە بۇكىل سانالى ءومىرىن ارناعان مۋزىكاتانۋشى, سۋرەتشى, قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى, كورنەكتى كومپوزيتور, بەلگىلى جازۋشى ءىليا جاقا­نوۆتىڭ سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققان مەرەيتويى ەلىمىز بو­يىنشا كەڭىنەن اتاپ وتىلۋدە. وسى رەتتە تاياۋدا استاناداعى ۇلت­تىق اكادەميالىق كىتاپحانادا وتكەن «ءىليا­نىڭ رومانستارى» اتتى ادەبي-سازدى كەشىن اتاپ ايتقان بولار ەدىك. كەشتە ءىليا جاقانوۆتىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرار تاماشا اندەرىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى كەنجەعالي مىرجىقباي ورىندادى. ءاننىڭ ۇلىلىعىن عانا ەمەس, شابىت كەلگەندەگى سازگەر جانىنىڭ تول­قىنىسىن جەتكىزگەن ءىليا جاقانوۆتىڭ شىعارماشىلىعى جايىندا تۇشىمدى اڭگىمە قوزعالدى. ونىڭ حالىق اراسىندا وتە تانىمال بولعان «الماتى كەشىندە», «اسىلىم», «جايلاۋكول كەشتەرى» سياق­تى اندەرىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟! ول, سون­داي-اق, «ەكى جيرەن», «ءبىرىنشى كونتسەرت» اڭگىمەلەرى جيناعىنىڭ, «اققۋلار قونعان ايدىن كول», ەسسە-اڭگىمەلەر جيناق­تا­رىنىڭ, «ىقىلاس» رومانىنىڭ, مۋزىكا جانە مۋزىكانتتار تۋرالى كوپتەگەن زەرتتەۋلەردىڭ اۆتورى. ودان سوڭ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىل­دىعىنا جانە سازگەردىڭ جەكە قورىنىڭ رەسمي اشىلۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان سالتاناتتى ءىس-شارا ۇلتتىق مۇراعاتتا جالعاسىن تاپتى. وندا «سىرلى سازگەر – ءىليا جاقانوۆ مۇراسى» اتتى قۇجات­تار كورمەسى كوپشىلىك قاۋىمعا ۇسىنىل­دى. بۇل كورمەدە ءى.جاقانوۆتىڭ ۇزاق جىل­دار بويعى زەرتتەۋشىلىك قىزمەتىن اشىپ كورسەتەتىن بىرەگەي قولجازبالىق قۇجاتتارى, سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ كومپوزيتورعا جولداعان حاتتارى, عىلىمي-زەرتتەۋشىلىك قولجازبالارى, ستۋدەنت ءى.جاقانوۆتىڭ ديپلومدىق جۇمىسى, كارتينالارى, ديپلومدارى, ماراپاتتاۋ قۇجاتتارى, فوتو جانە بەينەقۇجاتتارى قويىلدى. الدىڭعى كۇنى مەرەيتويلىق شارالار ەلورداداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە تۇيىندەلدى. قاسيەتتى ونەردى قاستەرلەگەن حالىق ەمەسپىز بە, كەشكە جينالعان يگى جاقسىلار قاراسى مول كورىندى. تاعى ءبىر قۋانتارلىق جايت, كەش بارىسىندا ءىليا جاقانوۆتىڭ شى­عارماشىلىق قورى تاعى ءبىر جاڭا كىتاپپەن تولىقتى. ول «دۇنيە شىركىن...» دەپ اتالادى. بۇل كىتاپ ومىردەگى جاقىن دوسى, ونەردەگى رۋحاني جان دۇنيەسى جاراسقان, قازاقتىڭ ءبىرتۋار ازاماتى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, تۇركولوگ-عا­لىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ كوم­پوزيتورلىق ونەرىنە ارنالعان. شارا بارىسىندا اتالعان ەڭبەكتىڭ تانىستىرىلىمى بولىپ ءوتتى. بويىنا كومپوزيتورلىق, جازۋ­شى­­لىق, سۋرەتشىلىك سەكىلدى ءۇش ونەردى تو­عىس­­تىرعان ءى.جاقانوۆتىڭ شىعارما­شى­لىعى دا سان سالالى. قازگۋ-دىڭ في­­لو­­­لوگيا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن سوڭ كون­سەرۆاتورياعا ەمتيحان تاپسىرۋعا بارادى. سوندا ونىڭ اندەرىن تىڭداعان ەمتيحان كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى, كومپوزيتور ەۆگەني برۋسيلوۆسكي: «بۇل جىگىت – ناعىز حالىق كومپوزيتورى. ول دالانىڭ مۋزىكا اكادەمياسىن بىتىرگەن. ءوزىنىڭ وسى تابيعاتىن بۇلدىرمەيىك. شىعاراتىن ءانىن سال-سەرىلەرشە ەمىن-ەركىن شىعارسىن», دەگەن ەكەن. ەلىن ءان بەسىگىمەن تەربەگەن ونەر يەسىنىڭ اندەرى بۇگىندە 200-دەن اسادى. «ءتۇن ورتاسى بولعاندا» اتتى العاشقى ءانىن 1956 جىلى جازعان كومپوزيتوردىڭ بۇگىندە «دانياردىڭ ءانى», «ءجاميلانىڭ ءانى», «اسەلىم», «اسىلىم», «تولاعاي», «ەدىل مەن جايىق», «ەسىل بويى», «اعادى جايىق» دەگەن اندەرى حالىققا كەڭىنەن تاراعان. ونەرىمىزدىڭ اسىل قازىنالارى, قازاق انىندە ايشىقتى ءىز قالدىرعان تاريحي تۇلعالار جايىنداعى ءى.جاقانوۆتىڭ زەرتتەۋلەرى دە ءبىر توبە. اتاپ ايتقاندا, ءبىرجان سال, اقان سەرى, مۇحيت, ۇكىلى ىبى­راي, ءمادي, ەستاي, اسەت, كەنەن سياقتى قازاقتىڭ اسا دارىندى حالىق­تىڭ ونەر ساڭلاقتارىمەن قاتار سۇگىر, اقبالا, الشەكەي, قايىپنازار, قال­دىبەك, تولەگەن مومبەكوۆ, گەنەرال اسقاروۆ, ماكەن تۇرلىعۇلقىزى سياقتى كۇيشى-كوم­پوزيتورلار تۋرالى سۇبەلى ەڭ­بەكتەرى ەل اۋزىندا. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققان ءى.جاقانوۆ بۇگىندە ءوزىنىڭ شىعارماشىلىعىن ۇدەتە تۇسپەسە, باسەڭدەتكەن ەمەس. وعان دالەل – 78 جاسىندا ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىن سۋ­رەت­شى ماماندىعى بويىنشا ءتامامداۋى دەر ەدىك. الداعى ۋاقىتتا دا تۋما دارىن يەسى ءىليا اعامىزعا مىقتى دەنساۋلىق, شى­عارماشىلىق تابىستار تىلەيمىز. راۋشان تاۋىرحانقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»