97 جاستاعى جۋرناليست قاريانىڭ تۋىندىسى تۋرالى ءسوز
ومىردە ونەگەلى ءىس-ارەكەتىمەن دە, بيىك ءبىلىم-بىلىگىمەن دە, جازداي جايدارى مىنەزىمەن دە, جاساعان جاقسىلىعىمەن دە, كوپكە ارنالعان ەڭبەگىمەن دە ەلدەن ەرەك كورىنىپ, تاماشا تانىلعان كەرەمەت كەلىستى ادامدار بولادى عوي. ءوز باسىمىز ۇسەنباي اتا تاستانبەكوۆتى وسى ساپقا كىرگىزىپ, وسى ساناتقا جاتقىزار ەدىك. نەگە دەيسىز عوي, ايتايىق.
ول كەۋدەسىندە كوپتەگەن جاۋىنگەرلىك وردەن-مەدالى جارقىراعان ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, قالامى قايراتتى جۋرناليست, مىقتى رەداكتور, اۋداندىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ قۇرمەتتى توراعاسى, انا ءتىلىمىزدىڭ شىن جاناشىرى, قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى جۋرناليسى, الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى, توعىز كىتاپتىڭ اۆتورى, ەل مەن جەردىڭ تاريحىنا جەتىك شەجىرە قارت, ەڭ اقىرى «ەگەمەننىڭ» بەل قۇرداسى, ياعني, 97 جاستا!
سۇراپىل سوعىستا قان مايداننىڭ قاق ورتاسىندا جۇرگەن, ءتىپتى, بەلورۋسسيا جەرىندە قاھارلى پارتيزان دا بولعان, ەلگە ەكى اياعىنان جارالانىپ ورالعان ۇسەنباي اتا ءوزىنىڭ ۇزاق عۇمىرىندا ادامدىق پەن ادالدىقتىڭ اق جولىنان اينىعان جوق, باسشىلىق قىزمەتىندە دە اسپادى, تاسپادى. جاماندىققا ەرمەدى, نامىسىن قولدان بەرمەدى. سابىرلى كۇيدە سالماقتى ەڭبەك ەتتى. الدىمەن حالىققا بولسىن دەدى, ەلدىڭ كوڭىلى تولسىن, دەدى. الماتى وبلىسىنداعى جامبىل, ەڭبەكشىقازاق, قاسكەلەڭ (قازىرگى قاراساي) سياقتى ءۇش اۋداندا رەداكتور بولىپ, اۋداندىق پارتيا كوميتەتىندە جەمىستى قىزمەت ەتتى.
قاراپ تۇرساڭ قىزىق, ءتىپتى, تاڭعالاسىڭ. ۇسەنباي اتا سوناۋ زامانداعى «باتىر بالا بولاتبەكپەن» (پيونەر بولاتبەك وماروۆ) 4-سىنىپتا بىرگە وقىپتى!.. قاسكەلەڭدەگى جالعىز قازاق تىلىندەگى اباي مەكتەبىندە اتاقتى ءادي شارىپوۆتەن ساباق الىپتى. قاھارمان قازاق قاسىم قايسەنوۆپەن سىيلاس دوس بولىپتى. بەلگىلى اقىن قۇرمانعالي ۇياباەۆپەن جاقسى جولداستىق قارىم-قاتىناستا ءجۇرىپ, شىعارماشىلىعىنا ىقپال ەتىپتى. تاماشا اقىن نۇرسۇلتان الىمقۇلوۆقا, بەلگىلى جازۋشى مۇحامەتجان ەتەكباەۆقا ءتالىم-تاربيە بەرىپتى. شەبەر فوتوجۋرناليست سايلاۋ پەرنەباەۆتى العاش جۇمىسقا قابىلداپتى. ال, وسىعان ەڭبەكشىقازاقتاعى رەداكتورلىق كەزىندە تۇمانباي مولداعاليەۆتىڭ تۇڭعىش ولەڭىن جاريالاپ, جولىن اشقانىن قوسساق شە! ويتپەسە, قازاقتىڭ اتالعان ۇلى اقىنى اعىنان جارىلىپ:
العاشقى مەنىڭ جىر دەپ جازعان شاتپاعىم,
العاشقى گ ۇلىم, العاشقى باسقان اق قارىم.
العاشقى ءانىم, العاشقى شىققان بيىگىم,
سەن شىعاراتىن گازەتتەن ورىن تاپقانىن –
ايگىلەپ ايتتىم داۋسىمنىڭ جەتكەن جەرىنە,
مەن سودان باستاپ ۇمتىلا بەردىم ورىمە.
مەن سودان باستاپ اقىندىق اتتى قۇدىرەتتىڭ,
جالاقى الماي جالشى بوپ كىردىم ەلىنە... – دەپ جازار ما ەدى؟!
الماتىداعى «توعاناي ت» باسپاسىنان ابىز قاريانىڭ «قالام ۇشىنداعى ءومىر» اتتى ماقالالار, ەسسەلەر كىتابى (وكىنىشتىسى, تارالىمى وتە از) جارىق كوردى. ومىردەن كورگەنى كوپ, تۇيگەنى مول, عاسىرعا جۋىق جاساعان ۇسەنباي اتا باقتيار ۇلى قاراساي اۋدانىنىڭ تاريحى, جەر-سۋ اتتارى, اتاقتى ادامدارى تۋرالى, حالىق اقىندارى ءسايادىل كەرىمبەكوۆ, وسپانتاي ەسقوجا ۇلى, نۇريلا ابەنقىزى, تابيا قاراجانوۆا جايلى, ءتىل تازالىعى, انا ءتىلىن شۇبارلاپ ءسويلەيتىندەر, ۇلتتىق ءتالىم-تاربيە, ءارتۇرلى گازەت ماقالالارى جونىندە جازعان. اقساقال جورنالشىنىڭ ەستە ساقتاۋ قابىلەتىنە قاراپ وتىرىپ ريزا بولاسىڭ. الدەبىر وقيعانىڭ جىلىنان جاڭىلمايدى, كۇنىنەن كىدىرمەيدى. تەك ەستۋى ناشارلاپ قالعانداي. كىتابىنىڭ ەكىنشى ءبولىمى مايدان جولدارىنا ارنالىپتى. سونداي-اق, ءا.ءشارىپوۆ, ق.قايسەنوۆ تۋرالى ايرىقشا سۇيىسپەنشىلىكپەن, ەرەكشە قۇرمەتپەن اسەرلى اڭگىمەلەگەن.
انىعىن ايتساق, كىتاپتان الار عيبراتىمىز, تۇيەر ويىمىز, بىلەر دەرەكتەرىمىز, سانامىزعا سىنالاپ كىرگىزەر جان جادىراتار ۇلگى-ونەگەمىز وتە مول.
ءيا, بۇل, شىنىندا دا, توقساننىڭ تولعاۋى ەكەن!
بەرىكباي قادىقوۆ,
جۋرناليست
الماتى وبلىسى,
قاراساي اۋدانى