ءار قيىندىقتىڭ ءبىر جاقسىلىعى بولادى
داعدارىس اتاۋلى كەلەدى, كەتەدى. وعان ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدا يممۋنيتەتىنىڭ بەرىكتىگىن بۇرىن دا بايقادىق. ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ءوزىنىڭ ساليقالى ساياساتىمەن ەلىمىزدى مۇنداي قيىندىقتاردان سان مارتە الىپ شىققانى بارىمىزگە ءمالىم. ءيا, وتپەلى كەزەڭ وتەدى, كەتەدى. «بۇدان دا جامان كەزىمىزدە تويعا بارعانبىز» دەيدى حالىق دانالىعى. سول سەبەپتى حالقىمىز بۇل قيىندىققا دا قىڭباي, شىدامدىلىق پەن سابىردىڭ, توزىمدىلىكتىڭ ارقاسىندا ەڭسەرەتىندىگىنە سەنىمىمىز كامىل. ەلباسى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ساياساتتىڭ جاڭا جاعدايلارعا بەيىمدەلۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتا وراسان زور جۇمىستار اتقارىلاتىنى, ونىڭ ءبارى حالىقتىڭ مۇددەسىمەن سايكەستەندىرىلەتىنى كۇمان تۋعىزبايدى. راسىندا دا جەر-جاھانعا كوز جۇگىرتىپ, اينالامىزدا, وزگە مەملەكەتتەردە ورىن الىپ جاتقان ەكونوميكالىق-ساياسي احۋالدارعا كوز جۇگىرتسەك, اۋىرتپالىقتىڭ زاردابىن شەككەن ەلدەردى بايقاي تۇسەمىز. ال ءبىزدىڭ وتانىمىزدا جۇرتشىلىق ءبىر ماقسات پەن ءبىر مۇددەنىڭ اينالاسىنا توپتاسىپ, تاتۋ دا باقىتتى عۇمىر كەشۋدە. توقسانىنشى جىلدارداعى داعدارىس تولقىنى ءالى ەسىمىزدە عوي. ايلار بويى قول جەتپەگەن جالاقى, زەينەتاقىسىز دا عۇمىر كەشتىك. ۋاقىتتىڭ تەزىنە كونىپ, سىنىن قابىل الىپ, سول قيىندىقتار ارقىلى ەڭسە تۇزەدىك. ەل رەتىندە, قوعام رەتىندە سول ءبىر قۇيىنداپ جەتكەن ەكونوميكالىق جاعدايعا قارسى تۇرا بىلدىك. ءار قيىندىقتىڭ ءبىر جاقسىلىعى بولاتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. وسى ءبىر ەكونوميكالىق قيىندىقتى دا ەل بولىپ كوتەرىپ, ارتقا تاستاپ, ءالى-اق دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسەتىنىمىزگە ەشقانداي ءشۇبام جوق. ويتكەنى, مەملەكەتىمىزدىڭ ىشكى-سىرتقى ساياسي احۋالىن, ەكونوميكالىق الەۋەتىن قايتا جاڭعىرتا الاتىن, وعان كۇش-قايراتى جەتكىلىكتى ەلباسىمىز بار. شىنىندا دا مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا تۇزەتۋ ەنگىزىلەدى. ونىڭ ءبارى ەلدىڭ جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا باعىتتالادى. ەندەشە, بىرلىگىمىز بەن بەرەكەلى تىرلىگىمىز ارقىلى بۇل قيىندىقتى دا ەڭسەرەتىنىمىز انىق. قوجايحان بيجانوۆ, ت. رىسقۇلوۆ اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى. جامبىل وبلىسى, ت. رىسقۇلوۆ اۋدانى.بۇل – وتاندىق ەكونوميكانى قولداۋ
استانا تەمىرجولشىلارىنىڭ كاسىپوداعى ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ تەڭگە باعامىنا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى شەشىمىن قولدايدى. مەنىڭشە, بۇل شارا وتاندىق ەكونوميكانى قولداۋ, كاسىپورىنداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن كوتەرۋ, ينفلياتسيانى تومەندەتۋ, جۇمىسپەن قامتىلۋ دەڭگەيىن ءوسىرۋ جانە ەل تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋدى كوزدەيدى. بارىنەن بۇرىن ماڭىزدىسى سول, پرەزيدەنت پەن مينيسترلەر كابينەتى الەۋمەتتىك سالاداعى باعدارلامالارعا وزگەرىستەر بولمايتىندىعىن قاداپ ايتتى. بيلىك ەل تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيى تومەندەمەۋىنە بارىنشا نازار اۋدارادى. ۇجىمدىق كەلىسىمشارت نەگىزىندە الىنعان باسشىلىقتىڭ, ياعني جۇمىس بەرۋشىنىڭ مىندەتتەمەلەرى مەن كەپىلدىكتەرى تەمىرجول كولىگىندەگى تۇراقتى جۇمىس ورنىن ساقتاپ قالۋ مەن ەڭبەكتى قورعاۋ, اقى تولەۋ, الەۋمەتتىك قولداۋلارعا كەپىلدىك ەتەدى. سەرىك سارسەكەەۆ, «قازاقستان تەمىرجولشىلارى, اۆتوموبيل, اۋە جانە سۋ كولىگى سالالىق كاسىپوداعى – استانا فيليالى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى.«ەپك ستەپنوگورسك» اق باس ديرەكتورى اناتولي توميلوۆ: «ۋاقىت تالابىنا وسىلاي بەيىمدەلدىك»
ستەپنوگور پودشيپنيك زاۋىتى ەلىمىزدە بالاماسى جوق كاسىپورىن. مۇنداعى قۇرىلىس 1972 جىلى قولعا الىنىپ, 1985 جىلى تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەي باستاعان. كەڭەس وكىمەتىنىڭ مىزعىماستاي قۇزىرىنداعى كاسىپورىن بىرنەشە رەت قۇرىلىمدىق وزگەرىستەرگە ءتۇستى. ال, 2001 جىلدان «ەۋروپا پودشيپنيك كورپوراتسياسى» حولدينگىنىڭ مۇشەسى رەتىندە قىزمەت كورسەتۋدە. ياعني, بۇل ينتەگراتسيالىق قادامدارعا سۇيەنگەن بىرلەسكەن كاسىپورىن. بۇل ۋاقىت تالابىنداعى وزىق قادام, جاقسى نيەت ەكەندىگى داۋسىز. بىراق, دۇرىلدەپ تۇرعان زاۋىتتىڭ سوڭعى جىلدارى ەكپىنى باسەڭسي باستادى. نەلىكتەن؟ تىعىرىقتان شىعۋدىڭ قانداي جولدارى قاراستىرىلۋدا؟ بۇعان جاۋاپتى قازىر «ەپك ستەپنوگورسك» اتالاتىن اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باس ديرەكتورى, اقمولا وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى اناتولي يۆانوۆيچ توميلوۆتىڭ بايانداعاندارىنان تابۋعا بولاتىنداي. قالاي بولعاندا دا تمد اۋماعىنداعى ماسكەۋ, سامارا, ۆولوگدا, ساراتوۆتاعى ەڭ ءىرى پودششيپنيك زاۋىتتارىنىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن حولدينگتىڭ قۇرامىنا ەنۋىمىز ءتيىمدى تاڭداۋ ەكەندىگى ءسوزسىز. ءبىز وسى ارقىلى ءوز ونىمدەرىمىزبەن جاڭا تۇتىنۋ نارىقتارىنا شىقتىق جانە رەسەي مەن قازاقستان تەمىرجول كولىگىن اسا قاجەت پودشيپنيكتەرمەن قامتاماسىز ەتەتىن ءىرى كاسىپورىنعا اينالدىق. زاۋىتىمىز قىسقا ءتسيليندرلى روليكتەرمەن جابدىقتالعان راديالدىق پودشيپنيكتەر دايىنداۋعا ماماندانعان. ال, 2007 جىلدان بەرى تاۋ-كەن ءوندىرىسى, مەتاللۋرگيا, اعاش وڭدەۋ كاسىپورىندارى, ماشينا جاساۋ جانە مۇناي-گاز ونەركاسىبى ءۇشىن ونىمدەر شىعارا باستادىق. ەندى, بىلتىردان بەرى ءىرى گاباريتتى پودشيپنيكتەر ءوندىرىسىن يگەردىك. جابدىقتار مەن قۇرال-سايماندار وندىرىستىك ىركىلىستەگى «ماسكەۋ ەپك» اق-تان تاسىمالداندى. بۇل ءبىز ءۇشىن دە كۇردەلى كەزەڭ بولدى. اسىرەسە, بيىلعى جىل ءوز ءمۇمكىندىكتەرىمىزدى جۇزەگە اسىرۋداعى قيىندىقتارعا تولى بولعاندىعىن جاسىرعىم كەلمەيدى. مۇنى الەمدى قۇرساعان ەكونوميكالىق داعدارىسپەن, قارجى-ۆاليۋتا ساياساتىنداعى كەلەڭسىز اۋىتقۋشىلىقتارمەن, رەسەي ءرۋبلىنىڭ قۇنسىزدانۋىمەن بايلانىستىرۋعا بولادى. وسىعان سايكەس, حولدينگتىڭ ءوندىرىستىك ۇستانىمدارى ءبىرشاما وزگەردى. ماسەلەن, ءبىزدىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىمىز – «رەسەي تەمىر جولى» اق ءوزىنىڭ ۆاگون پاركىن جاڭارتۋ باعىتىن ۇستاندى. بۇل ستەپنوگور پودشيپنيكتەرىنىڭ 30 پايىزى سۇرانىسسىز قالدى دەگەن ءسوز. ال, ونىڭ ورنىن جاڭا ونىمدەرمەن تولتىرۋ جونىندە اڭگىمە قوزعاۋدىڭ ءوزى ارتىق. قازىر ءبىز ماسكەۋ نومەنكلاتۋراسىنداعى ونىمدەردى شىعارۋعا بەيىمدەلۋدەمىز. ول ۋاقىتتى تالاپ ەتەدى. سوعان قاراماستان, ابىرجيتىنداي جاعداي جوق. ەۋروپودشيپنيك كورپوراتسياسى ءوندىرىسىمىز ساۋىقتىرۋ قادامدارىن باستادى. زاۋىتىمىزدىڭ 2015 جىلى كەپىلدى تاپسىرىستاعى 518 مىڭ دانا پودشيپنيكتى ارىپتەستەرىمىزگە جونەلتە الاتىنى ەرتەڭگى كۇنگە سەنىم قالىپتاستىرىپ وتىر. ءونىم كولەمىنىڭ ازايۋى مۇمكىن ەكەندىگىنە قاراماستان ءبىز بيىلعى جىلعى جۇمىس اۋقىمىمەن قامتاماسىز ەتىلگەنبىز. بۇعان قوسا, ۇستىمىزدەگى جىلى ودان بۇرىنعى جىلداردىڭ كورسەتكىشىنە جەتەمىز دەگەن ويىمىز بار. دەمەك, جۇمىسشىلاردى قىسقارتۋ بولمايدى, ال پودشيپنيكتەردىڭ جاڭا تۇرلەرىن يگەرۋ قوسىمشا كۇشتى قاجەتسىنەتىنى بەلگىلى. بىزگە بىلىكتى مامان جۇمىسشىلاردىڭ كەرەكتىگىن مىنا جاعدايلارمەن دە بايلانىستىرعان ءجون. بىرىنشىدەن, كاسىپورىن حولدينگتىڭ نومەنكلاتۋرالىق تىزىمىندەگى پودشيپنيكتەردىڭ 150 ءتۇرىن دايىنداۋ مۇمكىندىگىنە يە بولىپ وتىر. قازىرشە ءبىز ونىڭ 50 ءتۇرىن شىعارۋدامىز. ەكىنشىدەن, بۇگىنگى كۇنى ماسكەۋدەگى كورپوراتسيا باسشىلىعى ءىرى گاباريتتى ءوندىرىستى «ەپك ستەپنوگورسك» اكتسيونەرلىك قوعامىنا بەرۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ جاتىر. زاۋىتىمىزدىڭ بۇعان دايىندىعى دا, ىنتا-جىگەرى دە جەتكىلىكتى. بۇل جوعارى سۇرانىستاعى پودشيپنيكتەردىڭ اۋقىمى 2,5 مەتر, سالماعى 6 توننانى قۇرايدى. لوگيستيكالىق تالاپتارعا ساي نەبارى 20 پايىزدىق جۇكتەمەنى الىپ وتىرعان بىرنەشە نىساندى جۇمىس ىستەپ تۇرعان وندىرىستىك بۋىندارعا جاقىنداتۋ قولعا الىندى. بۇل ورايدا, سىننان وتكەن شەشۋشى بولىمدەر دە قۋاتتانادى. باتىستىق فيرمالار ۇستالىق كاسىپتەن باياعىدا الىستاعان. ونىڭ ونىمدەرىن سىرتتان ساتىپ الۋدى ءتيىمدى سانايدى. ەندەشە ءبىزدىڭ ۇستالار مەن توكارلار, سوعان ساباقتاس ۋچاسكەلەردەگى ادامدار جۇمىسسىز قالمايدى. زاۋىت ءوزىنىڭ ءداستۇرلى ءونىمى – ۆاگون پودشيپنيكتەرى ءوندىرىسىن كەڭەيتەتىن بولادى. رەسەيدەگى ساراتوۆ, ۆولوگدا زاۋىتتارىنىڭ بۇل ءونىمدى شىعارۋدى دوعارۋى, حاركوۆ زاۋىتىنىڭ توقتاپ تۇرۋى ءبىزدى مونوپوليسكە اينالدىرىپ وتىرعانداي. ەندەشە بۇل باعىتتا دا قولايلى مۇمكىندىكتەر بار دەپ ويلايمىز. ويتكەنى, بارلىق قۇراستىرمالى جابدىقتار ساراتوۆ زاۋىتىنان بىزگە جەتكىزىلدى. وسى ايتىلعانداردىڭ بارلىعىن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ الداعى شارالارىن قاراستىرعان جۋىرداعى سوزدەرىمەن بايلانىستىرعىم كەلەدى. «ءبىزدىڭ ينتەگراتسيالىق ساياساتىمىز وتە دۇرىس, دەپ اتاپ كورسەتتى ەلباسى – قازاقستاندا ەكونوميكا كولەمى بويىنشا دا, حالىق سانى بويىنشا دا نارىق جەتكىلىكسىزدىگى سەزىلەدى. بىزگە وزگە دە نارىقتار كەرەك. ءبىز ءۇشىن رەسەي مەن قىتاي ۇلكەن نارىق». ءبىزدىڭ زاۋىت رەسەيمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناستاعى كاسىپورىن. سوندىقتان, ءبىز ەكى جاقتى قولايلىلىقتى قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. پرەزيدەنت ينتەگراتسيالىق ءۇردىستىڭ ءورىستى كەڭەيتەتىنىن ايتىپ وتىر. كاسىپورىن ۇجىمى ءوز ەلىمىز بەن كورپوراتسيا مۇددەسى نەگىزىندە نارىقتىق اۋقىمدى نىعايتۋعا كۇش سالادى. بۇل دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە ەل رەتىندە باسەكەلەستىك قوزعالىستى بارىنشا دامىتۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل ءۇشىن, جوعارىدا ايتقانىمداي, جاڭا ەڭبەك قاتىناستارىنا دايىن كادر شەشۋشى تۇلعا بولاتىنى تۇسىنىكتى. زاۋىتىمىز ماسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ, ءنوۆوسىبىر, نيجني نوۆگورود, ەكاتەرينبۋرگ, استانا, الماتى قالالارىنداعى كاسىپتىك وقۋ ورتالىقتارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتقان. سونداي-اق, زاۋىت بازاسىندا ستەپنوگور پوليتەحنيكالىق كوللەدجىنىڭ فيليالى جۇمىس ىستەيدى. بۇعان قوسىمشا, قىركۇيەك-مامىر ارالىعىنداعى وقۋ جىلىندا 63 كىسى زاۋىتىشىلىك ساباقتارعا قاتىسىپ, ءۇش باعىتتاعى ارالاس ماماندىقتى يگەردى. زاۋىت ۇجىمى بۇدان بۇرىنعى داعدارىستى كەزەڭدەردە دە شىڭدالىپ, جاڭا شەشىمدەردى جۇزەگە اسىرۋ تاجىريبەسىنەن وتكەن. سوندىقتان, قازىرگى قالىپتاسقان جاعدايدىڭ قيىن زارداپتارى بولا قويمايتىنىنا سەنەمىز. ەلباسىمىز ايتقانداي, ۋاقىتشا اۋىرتپالىقتاردى بىرلىگىمىزدىڭ, جۇمىلا ءجۇرىپ جۇمىس ىستەۋىمىزدىڭ ارقاسىندا جەڭە الامىز. جازىپ العان باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان». اقمولا وبلىسى.