ازيانىڭ بايلىعىنا قول جەتكىزەتىن ەڭ قىسقا جولدى ىزدەپ, ەۋروپالىقتار تەڭىزبەن وزدەرى بۇرىن تانىپ-بىلمەگەن جاڭا قۇرلىققا اياق باسقاندا, امەريكانىڭ بايىرعى جۇرتى ءوز مادەنيەتى مەن ءوز وركەنيەتىنىڭ بەسىگىنە بولەنىپ, تەڭىز اسىپ كەلگەندەردەن ەش قاۋىپ كۇتپەگەن بولسا كەرەك. قۇرمەتتەپ قارسى الىپ, الدارىنا اس قويىپ, التىندارىن بەرىپ, ەجەلگى مادەنيەت ورتالىقتارى – قالالارىن كورسەتىپتى. «ەسىكتەن كەلىپ ءتور مەنىكى, ىلديدان كەلىپ ءور مەنىكى» دەپ كەۋدەلەرى كوك تىرەگەن, وكتەم ەۋروپالىقتار ۇندىستەردى تىقسىرىپ, قىرعانىن قىرىپ, قالعاندارىن ادام تىرشىلىگىنە قولايسىز رەزەرۆاتسياعا قونىستاندىرادى. بارا-بارا ءوز جەرلەرىندە ازشىلىققا ۇشىراپ, بۇرىنعى مادەنيەتى مەن تىلىنە, ادەت-عۇرپى مەن سالت-داستۇرلەرىنە قىرىن قارايتىن نەشەمە ۇرپاق ءوسىپ-جەتىلىپ, الەمدىك مادەنيەتكە ولجا سالعان تالاي ءۇندىس تايپالارى جويىلىپ كەتتى. ولارمەن بىرگە ءتىل دە, ونەر دە تەك زەرتتەۋشىلەر اينالىساتىن نىسانعا اينالىپ, ەكسپوناتتار رەتىندە مۋزەيلەرگە قويىلدى. ءتىپتى, ۆاشينگتونداعى امەريكا تاريحىنىڭ مۋزەيىنە بارساڭىز ۇندىستەرگە قاتىستى ءبىر دە ءبىر ەكسپونات تاپپايسىز. ولار امەريكا تاريحىن تەك وزدەرى كەلگەننەن باستاپ, ال ۇندىستەرگە ارنالعان مۋزەيدى مۇلدە باسقا جەرگە ورنالاستىرىپتى.
وكتەمدىك پەن باسقىنشىلىق ساياساتتىڭ سالماعىنان جانشىلعان وسى حالىقتىڭ ەرلىك پەن ورلىككە تولى ءومىرىنەن جازىلعان جازۋشى فەنيمور كۋپەردىڭ «موگيكاننىڭ سوڭعى تۇياعى» اتتى كىتابىندا دەلاۆارلار كوسەمى چينگاچگۋكتىڭ بالاسى ۋنكاستىڭ ءولى دەنەسىن قۇشىپ وتىرىپ, سوڭعى دەلاۆار كوز جۇمدى دەپ قايعىراتىنى بار. كارى سۇيەك, « ۇلى جىلان» اتانعان كوسەم ەڭ سوڭعى دەلاۆار ءوزى ەكەنىن ەسەپكە دە المايدى. ويتكەنى, جاس ۋنكاستىڭ ولىمىمەن ۇرپاق ءارى قاراي جالعاسادى دەگەن ءۇمىت تە ۇزىلگەن-ءدى. بۇگىندە ۇندىستەردىڭ اتتارى اڭىز بولىپ جەتكەن جاۋىنگەر تايپالارىنىڭ دەنى جويىلىپ, كوپ بولىگى اسسيميلياتسيالانىپ كەتسە, قالعاندارى جانتالاسىپ, ءوز تىلدەرى مەن عۇرىپتارىن ساقتاۋعا, ەتنوس رەتىندە جەر بەتىنەن قۇرىپ كەتپەۋ ءۇشىن جان قارمانۋدا. باسقىنشىلىقتىڭ, وتارلاۋدىڭ زاردابىن شەككەن قارا قۇرلىقتاعى بىرقاتار گانا, ءپىل سۇيەگى جاعالاۋى, انگولا, بۋركينا-فاسو, كامەرۋن, ت.ب. ەلدەردىڭ دە مەملەكەتتىك تىلدەرى سول – وتارلاۋشىنىڭ ءتىلى. حالىق ءوز كەلبەتىن تەك ادەت-عۇرىپتارى مەن ءداستۇرىن ساقتاۋ ارقىلى ىلدەبايلاپ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن سوزىپ كەلەدى. بىراق, عۇمىرلارىنىڭ قانشا بولاتىنى ءبىر جاراتۋشىعا ايان.
ءۇش عاسىرعا سوزىلعان وتارلاۋشىلىق ساياسات بىزدەرگە دە وڭايعا سوققان جوق. بابالاردان جەتىپ, حالىقتىڭ وزىندىك بەينەسىن سومدايتىن قازاقى قالىپقا قانشاما نۇقسان كەلدى. وتكەن عاسىردىڭ باسىندا ءبىر اكەدەن, بىراق ەكى شەشەدەن – بايبىشە مەن توقالدان تاراعان كەدەيدىڭ ەكى جىگىتى كەلىسپەي قالادى. ماڭايداعىلاردىڭ ايتقانىنا ەشبىر دەس بەرمەگەن اعايىندى جىگىتتەر داۋدىڭ اياعىندا توبەلەسپەككە بەكىنىپ, كويلەكتەرىن شەشىپ, جەرگە الىپ ۇرىپ, بەتپە-بەت كەلەدى, سوندا كىشى شەشەدەن تۋعان ۇل: «سەن بايبىشە بالاسىسىڭ عوي, جولىڭ ۇلكەن, ءبىرىنشى سەن ۇر», دەگەندە ءبايبىشەدەن تۋعانى: «كەشىر, باۋىرىم», دەپ جىلاپ جىبەرىپ, قولق ەتە قالىپتى.
ەسىمنەن تورعاي دالاسىندا بولعان مىنا ءبىر وقيعا دا كەتپەيدى. باسقارما مەن بىرگادىردىڭ دۇرىلدەپ تۇرعان شاعىندا جۇمىستى دۇرىس ىستەمەدىڭ دەگەن بىرگادىر اتتىڭ ۇستىنەن قامشى ءۇيىرىپ, بوقتاپ كەلىپ, كولحوزشىنىڭ ارقاسىنان قامشىمەن وسىپ-وسىپ جىبەرەدى. تاياق جەگەن جىگىت ۇندەمەگەن كەزدە وقيعانى كوزىمەن كورىپ تۇرعان جۇرت: «وۋ, ۇندەمەي وسىلاي تەككە تاياق جەپ, بوقتىق ەستىپ تۇراسىڭ با؟» – دەمەي مە. سوندا: «بوقتاسا ءوز اعاسى, ۇرسا ءوز ءىنىسى ەمەس پە», – دەگەندە ەسەرلىكپەن قامشى سىلتەگەن بىرگادىر اتتان ەڭىرەپ ۇشىپ ءتۇسىپ: «كەشىر, قالقام, مەندەي اقىماق اعاڭدى!», – دەپ كەشىرىم سۇراعانىن كورگەن ادامدار جىر عىپ وسى وقيعانى ايتقاندا, تىڭداعان جۇرت تا «قايتسىن-اي, ەندى», دەپ ساباق الا وتىرا تىڭدايتىن.
تاعى ءبىر مىسال. تورعايدا 1916 جىلعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىنەن كەيىن 1917 جىلى اقتاردىڭ قولىنان 17 بولشەۆيك قازا تابادى. سول جولى حاكىمبەك توكيندى ۇستاپ بەرگەن ادام كەيىن قولعا ءتۇسىپ انىقتالعاندا حاكىمبەكتىڭ ىنىسىنە: «مىنا اعاڭدى ۇستاپ بەرگەن قۇنىكەردىڭ جازاسىن ءوزىڭ ايت», – دەپ تورعاي اقساقالدارى ەرىك بەرگەندە, كەيىن توكەنىڭ قامبارى اتانعان سول كەزدەگى جاس جىگىت قامبار: «بۇل كىسىگە اعا كەرەك بولماعان سوڭ ۇستاپ بەرگەن شىعار, ال ماعان اعا كەرەك», – دەگەنىندە ۇكىم ەستيمىز دەپ ىشتەن تىنىپ وتىرعان جۇرت: «ارۋاق, ارۋاق», دەپ جىلاپ قويا بەرىپتى.
اعايىننىڭ اراسىن الىستاتاتىن دا, جاقىنداتاتىن دا ءسوز قۇدىرەتى مەن سونى باعالاي بىلەتىن قازاقى قالىپ كەي تۇستا كومەسكىلەنىپ, كەيدە ءتىپتى سول جويىلىپ كەتتى مە دەپ قاپا بولاسىڭ. اتالى سوزگە توقتاۋ, «بابامنىڭ ايتقان جەردە باسى قالعان» دەيتىن جۇرتتىڭ بالاسى قازىر سوزگە توقتاۋدان قالعان. جاق-جاق بولىپ ءباسپاسوز بەتىندە ايتىسىپ, ءبىر-بىرىنە كورمەستىك ءسوز ايتىپ, جولىعا قالسا جون ارقاسىن بەرىپ, سىرت اينالىپ كەتىپ جۇرگەن اتاقتارى دارداي كەيبىر اعالاردى كورگەندە, پۇشايمان كۇيگە تۇسەتىنىمىز دە راس. وسىنىڭ بارلىعى وتارلىقتان قالعان, رۋدى رۋعا قارسى قويىپ, وڭاي بيلەۋدىڭ جولىن تاپقان ۇستەم ساياساتتىڭ قالدىرعان ىزعارى. بويىڭدى قارىپ, ويىڭدى قۇرساۋلاپ, ادىمىڭدى اشتىرماي, ىشتەي تىندىرىپ, كەمىرىپ, مۇقاتىپ, ءمۇجىپ, ىشتەن جەگىزەتىن وسى قالىپ, كەلەر كۇننەن ەنشى الىپ, ورىستەسە ەلدىگىمىزگە قاۋىپ قوي دەگەن وي قىلاڭ بەرگەندە جانىڭ تۇرشىگەدى. بىراق شىندىق وسى.
كورشى حاقىسى
بالا كەزىمدە ءبىزدىڭ ۇيدە قازاقى ويۋ مەن كەستەگە مۇلدەم ۇقسامايتىن ەرەكشە ەكى بۇيىم بولدى. اۋىزدارىنا گۇل ءتىستەگەن ەكى كەپتەر گۇل باعىندا ءتوس ءتۇيىستىرىپ تۇر. ەرتەگىدەگى يرانباعى وسى ما دەرسىڭ. اناما: «مىنا كەستەنى كىم تىكتى, ماعان ۇيرەتىڭىزشى», دەسەم: «جوق, قاراعىم, مۇنى كەستەلەگەن مەن ەمەس, ەسكەرتكىش قوي», دەپ اڭگىمەسىن ايتىپ بەرگەن.
اۋىلىمىزعا وزگە حالىقتىڭ ءبىرنەشە وتباسى كوشىپ كەلىپتى. ءۇيىمىزدىڭ ىرگەسىنە سولاردىڭ ءبىرى قوڭسى بولىپ قونىپتى. اتا-انامىزدىڭ ەرۋلىككە شاقىرىپ, پەيىل بەرگەنىنە قاراماستان, سىرت وراي تارتىپ, تەك ءوزدى-وزدەرى عانا ارالاسقاندى قولاي كورەتىن كورشىمىزدىڭ جاستان اسقان كىشكەنتاي بالاسى بار ەكەن. اكە-شەشەسى كۇندىز جۇمىسقا كەتكەندە الگى بالدىرعان ۇيدە جالعىز قالادى. كەيدە شەگى قاتىپ جىلاعاندا, انام ورنىندا وتىرا الماي, مازاسى كەتەدى. وقۋشىلاردىڭ جازعى دەمالىس ۋاقىتىندا مۇعالىمدەردىڭ دە ەڭبەك دەمالىسىن الاتىن ۋاقىتى. 2-3 كۇن بالانىڭ جىلاعانىن ەستىگەن انام, كەشكە كورشىلەر جۇمىستان كەلدى دەگەن مەزگىلدە كورشىنىڭ ۇيىنە بارادى. «سىزدەر جۇمىسقا كەتكەندە مىنا كىشكەنتاي جىلايدى, ەستىپ وتىرا المايمىن, بالانى بۇدان بىلاي ماعان قالدىرىپ, وزدەرىڭىز جۇمىستارىڭىزعا بارا بەرىڭىزدەر», – دەسە, كورشىلەر: «ءبىزدىڭ سىزگە تولەيتىن اقشامىز جوق», – دەيدى. «جوق, ماعان اقشا قاجەت ەمەس, سىزدەر كورشىسىزدەر, قازاقتا كورشى حاقىسى دەگەن بار, ەرتەڭ انا دۇنيەگە بارعاندا مەنەن سۇرايتىن ساۋالدىڭ ءبىرى – كورشىڭمەن قالايسىڭ؟ – دەگەن سۇراق بولادى. بالاڭىزدى تەگىن قارايمىن», – دەپ كورشىنىڭ بالاسىن سۇراپ الىپ باعادى. ارادا الدەنەشە اي وتكەن سوڭ ءبىر كۇنى تۇندە كورشىمىز ەسىك قاعىپتى. «ءبىز كوشىپ بارامىز, كەتكەنىمىزدى جەرگىلىكتى ۇكىمەتكە ايتا كورمەڭىزدەر, سىزدەردىڭ جاساعان قامقورلىقتارىڭىزعا العىسىمىزدى قالاي بىلدىرەرىمىزدى بىلمەيمىز, ءبىز سىزدەرگە, وسىنداي عۇرپى بار حالىققا رازىمىز, مىنا كەستەنى كوزىمىزدەي كورىڭىزدەر», – دەپ اۋىزدارىنا گۇل تىستەگەن قوس كەپتەر بەينەلەنگەن, ورنەگى كوزدىڭ جاۋىن الاتىن جاستىقتىس پەن كەستەلەنگەن سۇلگىنى سىيعا تارتىپ كەتىپتى.
اۋىل ۇيدە كورشىنىڭ ۇيىنە كەلگەن قوناققا مىندەتتى تۇردە ءدام تاتىرۋ, جاڭا كورشىگە ەرۋلىك بەرۋ, توي-تومالاقتا, قارالى جيىندا كورشى ءۇشىن ءۇي-مۇلكىڭنىڭ تەگىس كورشىڭنىڭ قاجەتىن وتەۋى, ۇيىڭە ونىڭ قوناعىن ءتۇسىرۋ, باسىنا الدەقالاي قايعى تۇسسە كورشىڭمەن بىرگە ات ارىتىپ ونىڭ ەلىنە ەرىپ بارۋ, ءتىپتى كورشىنىڭ ءۇيىنىڭ بۇزاۋى جامىراپ كەتسە, قوراسىنان قويى شىعىپ كەتسە دە ءوزىن جاۋاپتى سەزىنەتىن-ءدى, قازاقى جۇرت. سوعىم سويىلۋ, ءشوپ ءتۇسىرۋ سىندى اۋىر جۇمىستاردا كورشىڭە كومەكتەسپەي, ۇيىڭدە ءشاي ءىشىپ وتىرۋ ۇيات سانالىپ, كورشى-قولاڭنىڭ ەرلەرى سوعىمعا سويىلاتىن مالدى قورادان شىعارىپ جاتقاندا قاسىڭا كەلىپ, ايەلدەرى مالدىڭ تەرىسى سىپىرىلىپ تۇسەدى-اۋ دەگەن مەزگىلدى سىرتتان باقىلاپ, ەشكىم ايتپاي-اق ىشەك-قارىن ارشۋعا جۇمىلا كەتەتىن.
«كورشىڭ ءۇشىن نامازىڭدى بۇز», دەيتىن قازاقى قالىپقا قازىر اجەپتاۋىر سەلكەۋ ءتۇستى. ەرۋلىك بەرۋ, كورشىنىڭ قۋانىش-قايعىسىنا ورتاقتاسۋ عۇرىپتارى مۇلدەم جويىلىپ كەتپەگەنىمەن, اسىرەسە, قالالى جەرلەردە ونىڭ ءمانىسى كەتىپ بارادى. ءبىر پودەزدەگى ەسىكتەس كورشىسىنىڭ ەسىمىن بىلمەي, امانداسساڭ, بەتىڭە باجىرايا ءبىر قاراپ وتە شىعاتىن جاندار قانشاما. قاتىرعاندا ەرنىن جىبىرلاتىپ, قازاقى قالىبىنان اجىراپ بارا جاتقاندار سانى كۇن وتكەن سايىن كوبەيمەسە, ازاياتىن ءتۇرى جوق.
بەرەن دەگەن اجەمىز كورشى تۇگىل اۋىلداعى ءبىر ءۇيدىڭ بۇزاۋىن دا جامىراتپايدى ەكەن. ابىلقايىر اتتى ۇنەمى بەلىنە بالعاسى مەن شاپپاشوتىن قىستىرىپ ءجۇرىپ, قاي ءۇيدىڭ قوراسىنىڭ شەگەسى بوساعانىن كورسە, سول ۇيگە كىرمەستەن-اق شارۋاسىن ىستەپ, سىرتتان كەتە بەرەتىن اكەمىزدىڭ اناسى دا وتە قايىرىمدى جان بولىپتى. كولحوزشىلار تەگىس جۇمىسقا كەتكەندە, اجەمىز بارلىق كىشكەنتاي بالانى جيىپ الىپ, كولەڭكەگە ارقايسىسىنىڭ اياعىنا 1-1,5 مەتردەن ءجىپ بايلاپ, بالدىرعانداردى كوگەندەگەندەي ەتىپ, باعانعا بايلاپ باعادى ەكەن. تاماقتارىن بەرىپ, ۇيىقتايتىنىن ۇيىقتاتىپ, ءوزى شارۋاسىن جاساپ, بۇكىل اۋىلدىڭ بالاسىنا قامقور اجە بولىپتى. كورشى حاقىسىن وسىلاي اتقارعان جۇرتتىڭ بۇگىنگى جالعاسى قانداي؟!
«قازاق وسى قۇدا بول دەپ قينايتىن»
ەرتەدەگى قازاق قۇداسىن قۇدايىنداي سىيلاپتى. وتىرىك دەي الاسىز با؟ جوق. ايتا المايسىز. ءتىپتى, قىزىنان تۋعان جيەنىن قالاپ, قۇداسىنان سۇراپ الىپ: «بالادان زارىققانىمدا ءبىر تايپا ەل سىيلاپ بەردى عوي, مۇنىڭ اتى – سىيبالا بولسىن», دەپ سيبان كەرەي اتانىپ كەتكەن رۋلى ەلدى قايدا قوياسىز؟ الىسقا بارماي-اق, وتكەن عاسىردا قۇدانىڭ, قايىن اتامنىڭ اتىن اتاتاتىن ءبىر ۇل بولسىن دەپ ەكىنشى ۇلىن «قۇداي الدىندا سۇراۋسىز» دەپ تەگىنە دەيىن وزگەرتىپ, ناعاشىسىنىڭ باۋىرىنا سالعان ءوز تۋىسىمنىڭ بارلىعىن بىلەمىن. كۇنى بۇگىنگە دەيىن «قۇدا بالا» مارتەبەسىنە يە ول جىگىت قازىر ۇلكەن ازامات بولدى.
قازاق جاقسى كورگەن ادامىمەن قۇدا بولساق دەيتىن. ال قازىر كوشەدەن تابىسقان ۇل-قىز ەشتەڭە سۇرامايدى, قۇدالار دا ءبىر-بىرىنەن قىسىلمايدى, «تانىماسىن سىيلاماس» دەگەندەي, ارادا ۇيات بولادى دەيتىنى جوق, جاق-جاق, وداق-وداق ارقايسىسى ءوز بالاسىنىكىن دۇرىستاپ بەت جىرتىسۋعا بارادى. كوزى اشىق, زاماناۋي قازاقتىڭ بۇرىنعى «ارتتا قالعان» قازاقتان ايىرماسى كوپ. كوڭىلگە قاراپ, «ايىرىلىسار دوس ەردىڭ ارتقى قاسىن سۇرايدى» دەگەندەي بولمايىق, مىڭ جىلدىق قۇدالىعىمىزعا سىزات تۇسىرمەيىك دەۋ از. سونىڭ سالدارىنان قانشاما جاس اجىراسىپ, كوگەنكوزدەر ءتىرى اكەسى, اتاسى-اجەسى باردا جەتىمدىك كورۋدە.
ارينە, سىيلاس قۇدالار دا بار, كوپكە توپىراق شاشۋعا بولمايدى, دەگەنمەن, جوعارىدا ايتىلعان ءۇردىستىڭ بەل الىپ كەتكەنى دە راس.
قىز سۇراسا, ساۋعانى ۇيىرىمەن قايتارعان
مارقۇم انام ەلدىك تۇرعىداعى اڭگىمەنى كوپ ايتاتىن.
– ءبىز قازاق دەگەن – قىز سىيلاعان, انا سىيلاعان, جالپى, ايەل زاتىن سىيلاعان حالىقپىز. ەرتەدە اۋىلدا ەركەك جوقتا, مال بارىمتالانىپ, قۋىپ بارار جان تابىلماسا, قىز اتقا قونعان. قىز بارىپ, جىگىتتەرمەن بەلدەسە مە, اتىسا ما, شابىسا ما, اتتان تۇسە قالىپ: «ساۋعا, ساۋعا» دەگەندە, قىز ساۋعاسىن بەرمەۋ ەر جىگىتكە ءمىن سانالعان. جىلقىسى كەتكەن جاق ءۇشىن دە, ەركەك كىندىك تابىلماي, قارىنداستىڭ جاۋ الدىندا تىزەسىن بۇگىپ, «ساۋعا» سۇراعانى ار سانالعان. قاراڭىزدارشى, ءبارىبىر, قىزدىڭ قاي كەزدە دە نازارى بيىك. قازىر جۋرناليستەر ءمانىن بىلمەي ۇرىنى بارىمتاشى دەپ ايتىپ ءجۇر عوي. بارىمتا – ۇرلىق ەمەس. ول – ەلدىڭ نامىسىنا, رۋدىڭ اعالارىنا جاسالعان نامىستى ءىس. ونىڭ قارىمتاسى دا بولعان.
سوزگە توقتاماي, اراداعى بيلىككە كونبەي, ناقۇرىستىق, ساپپاستىققا كەتكەن ەكى بۇزىقتىڭ وجارلىققا بارماۋىنا دا ەكى اراعا تاستالعان ايەل ورامالى توقتاۋ سالعان. ويتكەنى, ايەل جاۋلىعى – انا اتاۋلىنىڭ باسىنداعى اق. ول – كيەلى ورامال, ودان اتتاپ, ءارى قاراي بۇزاقى ويدىڭ جەتەگىندە كەتۋ ناعىز بۇزىلعاندىق. وعان توقتاماۋ مۇمكىن ەمەس, – دەيتىن. كەيدە وتىرىپ, قازىر ايەل ورامالىنىڭ وسىنشالىقتى قۇدىرەت كۇشى بار ما دەپ ويلانامىن. ءتىپتى, كەيبىرەۋلەر بۇل جايىندا ەستىپ تە كورمەگەن, بىلسە دە ول بۇرىنعى زاماندا عوي, ونىڭ ۋاقىتى وتكەن دەيتىن شىعار دەيمىن.
قازاقتىڭ قىزىنىڭ قادىرىنىڭ كەتكەنى سونشالىق, ءوز اعالارى بارىپ كوشەدەن كولىگىنە وتىرعىزىپ الىپ كەتەدى...
اتتەڭ, ءبىر شالباردىڭ جوقتىعى...
– اتتەڭ, ءبىر شالباردىڭ جوقتىعى, ايتپەسە, بۇل ۇلدان جەڭىلمەس ەدىم, ەتەگىم كوتەرىلىپ كەتەدى دەپ اپامنان ۇيالدىم عوي,– دەگەن كۇلتاي جەڭەشەم ديدار قاينىسى الىسا كەتكەندە جىعىلعان ورنىنان قىپ-قىزىل بولىپ تۇرىپ جاتىپ.
قايران ءبىزدىڭ قازاقتىڭ كەلىندەرى. توي-تومالاق, قارالى جيىن جەڭگەلەرىمىزدىڭ تىنىمسىز تىرلىگىمەن, ءازىل-قالجىڭدارىن ايتا ءجۇرىپ, قاباعىن بەرىپ, قوناق كۇتۋىمەن ءمىنسىز اتقارىلاتىن. اسىرەسە, سونداي تويلاردا تىلەك ايتۋ جەڭەشەلەرىمىزگە ءبىر قيامەت ەدى. ويتكەنى, قايىناعالارىنىڭ ەسىمدەرى – جاقسىلىق, قۋانىش, امان, ەسەنباي, ەسەنتاي, تىلەكتەس, مەيرام, مەرەكە, مۇرات بولعاندىقتان, ايتار ويلارىن ابدەن سارالايتىن. ايتپەسە, ءاربىر ءسوزىن اڭدىپ, قايناعالارى الدىندا «كەلىنىڭىز ءسىزدىڭ اتىڭىزدى ايتىپ شاقىرىپ جاتىر عوي», دەپ ۇيالتا قوياتىن قاينىلارى تابىلىپ جاتادى. «اعا, جەڭەشە, ءبىر بالالارىڭىز ەكەۋ بولىپ جاتىر, ءارى قاراي وتباسىڭىز ۇلعايا بەرسىن, ەشقانداي قيىندىق كورمەي, اۋىرماي-سىرقاماي قىزىق كورسەڭىزدەر, سوعان ءبىز كۋا بولساق», دەپ بىردە-ءبىر قايىناتا, قايىناعالارىنىڭ ەسىمدەرىنە سوقپاي, تويعا ورتاقتىعىن بىلدىرەتىن. قاينىسى ايتقان ازىلگە اشۋلانۋ بىلاي تۇرسىن, وعان جاۋاپتى ءازىل-قالجىڭمەن قايتارىپ, جۇرتتى قىران-توپان كۇلكىگە بولەيتىن. قازىر ءازىل كوتەرەر جەڭگەنى, بالدىزىمەن قالجىڭداسقان جەزدەنى, ءتىپتى, ناعاشى-جيەندى دە تابۋ قيىنداپ بارادى. اراداعى سىيلاستىقتىڭ ءتۇرى دە, قالىبى دا وزگەرىسكە ءتۇسىپ, قازاقتىق كەلبەت وزگەلەردىڭ پوشىمىنا ەنىپ بارادى. ونىڭ ورنىنا ءۇندى مەن تۇرىكتىڭ, كارىستىڭ تەلەحيكاياتتارىن كورىپ, مەن وسىلاردىڭ «ءجاليبيىنىڭ» («كەلىن» ءفيلمىندەگى ءتاتتىنىڭ اتى) ءدامىن كورگىم كەلىپ ءجۇر دەگەن ۇرپاق ءوسىپ كەلەدى. 70 جىل بويى ورىستىڭ, باتىستىڭ فيلمدەرىنىڭ رۋحىندا تاربيەلەنىپ, ۇلتتىق قالىبىمىز وسىلاي وزگەرسە, ەندى ءبىر 70 جىلدا قانداي بولار ەكەنبىز؟!
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».