• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ساياسات 03 اقپان, 2026

ادىلەتتى قازاقستان مەن تەحنولوگيالىق سەرپىلىستىڭ ىرگەتاسى

10 رەت
كورسەتىلدى

پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇشەلەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارى, بىرقاتار وبلىس اكىمدەرى مەن بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن عىلىم ماسەلەلەرىنە ارنالعان كەڭەس وتكىزدى. جيىندا عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, عىلىم مەن ناقتى سەكتور اراسىنداعى كووپەراتسيانى نىعايتۋ, سونداي-اق ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ الەۋەتىن ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالاسىن دامىتۋعا تارتۋ باعىتتارى كەڭىنەن تالقىلاندى.

پرەزيدەنتتىڭ ەكونوميكانى تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا عالىمداردى قولداۋ, عىلىم ناتيجەلەرىن وندىرىسكە ەنگىزۋ مەن يننوۆاتسيالىق شەشىمدەر­دى ىلگەرىلەتۋ ماسەلەلەرى كۇن تارتىبىنە شىقتى. كەڭەستى اشقان پرەمەر-مينيستر جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قوعامعا اشىق ءارى ناقتى ءتۇسىندىرۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ, قۇجاتتا ەلدە ءجۇرىپ جاتقان سايا­سي ءارى ەكونوميكالىق وزگەرىستەردىڭ, سونىڭ قاتارىندا ءبىلىم, عىلىم جانە يننوۆاتسيا سالاسىنداعى باسىمدىقتاردىڭ ايقىن كورىنىس تاپقانى تۋرالى ايتتى.

«اتا زاڭنىڭ جاڭا جوباسى – بولاشاققا باعدارلانعان پروگرەسسيۆتى قۇجات. وندا ادام مەن ونىڭ قۇقىقتارى, بوستاندىعى مەملەكەتتىڭ نەگىزگى باسىمدىعى رەتىندە جاريا ەتىلدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «زاڭ مەن ءتارتىپ» ۇستەمدىك قۇرعان, «ادىلەتتى ءارى تازا قازاقستاندى قۇرۋ» يدەياسى حالىقتىڭ كەڭ قولداۋىنا يە بولىپ وتىر. «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» تۇجىرىمداماسى ساياسي جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعى مەن ساباقتاستىعىن نىعايتا تۇسەدى», دەدى و.بەكتەنوۆ.

جاھاندىق وزگەرىستەر, جوعارى تەحنو­لوگيالاردىڭ قارقىندى دامۋى مەن «ورتا دەرجاۆالار» ءرولىنىڭ ارتۋى جاع­دايىندا كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ ۋاقتىلى ءارى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار قادام ەكەنى باسا ايتىلدى. تالقىلاۋ بارىسىندا عىلىمي قاۋىمداستىق وكىلدەرى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولداپ, عىلىمدى مەملەكەتتىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ وزەگى رەتىندە شوعىرلاندىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋدارتتى.

ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزي­­دەنتى اقىلبەك كۇرىشباەۆ جاڭا كونس­تيتۋ­تسيا جوباسى ادام قۇقىقتارى مەن بوس­تان­دىق­­تارىن بەكىتىپ قانا قويماي, ەلى­مىز­دىڭ ۇزاق­­مەرزىمدى عىلىمي-تەحنو­لوگيا­لىق دامۋى­نىڭ بەرىك نەگىزىن قالىپ­تاستى­راتى­نىن ايتتى. ال اكادەميك ۆياچەسلاۆ لوكشين مە­دي­تسي­­نا عىلىمىنىڭ دامۋى ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىك پەن ور­نى­قتى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سىن نى­عاي­تۋ­­دىڭ نەگىزگى فاكتورى ەكەنىنە توقتا­­لىپ, عى­لىمدى ستراتەگيالىق رەسۋرس رەتىندە تانۋ­دىڭ ما­ڭىزدىلىعى جونىندە پىكىر ءبىل­دىردى. وسى تۇرعىدا جاساندى ينتەللەكت, ۇلكەن دە­رەك­تەر, تسيفرلىق دياگنوستيكا مەن تەلە­مە­­دي­تسينا باعىتتارىن دامىتۋ وزەكتى ەكەنى ايتىلدى.

كەڭەس بارىسىندا عىلىمنىڭ ەكو­نومي­كاعا قوساتىن ۇلەسىن ارتتىرۋ ما­سەلە­لەرى دە قوزعالدى. مەملەكەت عىلى­مي ازىرلەمە­لەردى قارجىلاندىرۋعا جۇم­سا­لاتىن شى­عىس­تارعا 300%-عا دەيىن سالى­قتىق جەڭىلدىكتەر ۇسىنىپ, جەر قوي­ناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ وندىرىستىك شىعىس­تارىنىڭ 1%-ىن عزتكج-عا باعىتتاۋ تەتىگىن ەنگىزدى. كەيىنگى ءۇش جىلدا عىلىمدى قار­جى­لان­دىرۋ كولەمى 3,5 ەسەگە ارتىپ, بيىل 214 ملرد تەڭگەگە جەتتى. مەملەكەت باسشىسى بۇل كور­سەت­كىشتى 2029 جىلعا قاراي ءىجو-ءنىڭ 1%-ىنا جەتكىزۋ مىندەتىن قويعان.

پرەمەر-مينيستر وتاندىق عىلىمنىڭ تيىمدىلىگىن, ينۆەستيتسيالىق تارتىمدى­لىعى مەن اشىقتىعىن ارتتىرۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتىپ, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى ەلدىڭ ستراتەگيالىق دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى زياتكەرلىك ورتالىققا اينالۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى.

اقىلبەك كۇرىشباەۆ ەكونوميكاعا عىلىمي ازىرلەمەلەردى جەدەل ەنگىزۋگە باعىتتالعان بىرقاتار باستاما ۇسىن­دى. اكادەميا فورسايتتى جوسپارلاۋدىڭ تۇراقتى قۇرالىنا اينالىپ, وڭىرلىك جانە سالالىق دەڭگەيدە ونداعان سەسسيا وتكىزىپ, پەرسپەكتيۆالىق مىندەتتەر مەن عىلىمي-تەحنيكالىق تاپسىرمالار ازىرلەگەنى ءمالىم بولدى. بۇعان قوسا عىلىم مەن تەحنولوگيالار جونىندەگى وڭىرلىك كەڭەستەردىڭ عىلىمي-يننوۆاتسيالىق دامۋدى باسقارۋداعى ماڭىزى ەرەكشە ەكەنى ايتىلدى.

سالالىق مينيسترلىكتەر ناقتى ناتيجە­لەردى تانىستىردى. ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنىندە كەيىنگى بەس جىلدا 150 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا سالىنىپ, 1,5 مىڭنان استام جوبا جۇزەگە اسىرىل­عانىن جەتكىزدى. اگروونەركاسىپ كەشەنىندە وتاندىق سەلەكتسيانىڭ 743 سۇرپى تىركەلىپ, ەگىس القاپتارىنىڭ شامامەن 60%-ى وتاندىق تۇقىمدارمەن قامتاماسىز ەتىلىپ وتىر.

وڭىرلەر دە عىلىمي-يننوۆاتسيالىق ەكو­جۇيەنى دامىتۋعا قاتىستى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. اقتوبە مەن شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى زەرتحانالىق بازانى نىعايتۋ, تەحنولوگيالار ترانسفەرتى مەن حالىقارالىق عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ جونىندەگى جوسپارلارىن تانىس­تىردى. بۇعان قوسا ەرلان باتىربەكوۆ, اسقار جۇمادىلداەۆ سەكىلدى عالىمدار عىلىمي الەۋەت­تى شوعىرلاندىرۋ, اتوم ەنەرگەتيكاسى قاۋىپسىزدىگى, راديوەكولوگيا جانە ماتەريالتانۋ سالالارىن دامىتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. جيىن قورىتىندىسىندا ۇكىمەت باسشىسى بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى.

سوڭعى جاڭالىقتار