قازىر قازاقتىڭ ءانى بەرەكەسى شامالى دۋىلعا, جاستاردى شۋىلداتقان شوۋعا, ءسوزى ءتىلى كەمىستەۋ تىرشىلىككە ۇقساپ تۇرعان تۇستا, وسىعان جاندارى كۇيىپ, شىر-پىرى شىعىپ جۇرگەندەر رۋحانيات وكىلدەرى. ولاردىڭ مۇنداي جانايقايىنا كەيبىر كۇنكورىسىن كۇيتتەگەندەر «ايتا بەرەدى» دەپ جالت بەرىپ جاقتىرماسا دا, ولار الارىنا قاراماي, ايتارىن ىركىپ قالماي تالقىعا سالىپ جۇرگەن جۋرناليستەر قاۋىمى ەكەنى دە بەلگىلى. «ارقالاعانى التىن, جەگەنى جانتاق», دەپ شەراعاڭ (مۇرتازا) ايتپاقشى, وسى سالانىڭ تەوريالىق جاعىندا كادر دايىنداپ جۇرگەن, قازاق جوعارى ءبىلىمىنىڭ قارا شاڭىراعى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ساعاتبەك مەدەۋبەك ۇلىن جەدەل جانر وكىلدەرىنىڭ مەرەكەسىنە وراي اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– ساعاتبەك مەدەۋبەك ۇلى, ءسىز ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانىسىز...
– ءتۇسىندىم. فاكۋلتەتىڭىزدە نە جاڭالىق دەمەكسىز عوي. باستى ايتارىم, تاۋەلسىز ەلدىڭ اقپاراتىن الدىڭعى تولقىننىڭ جاقسى تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا ءداۋىردىڭ جاستارىن جاقسى مامان ەتىپ شىعارساق دەگەن نيەتتە جۇمىس جاساپ جاتىرمىز. جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ 81 جىلدىق تاريحى بار. 81 جىل بويى فاكۋلتەت ۇستازدارىنىڭ ءار تولقىنى ءوز زامانىنىڭ, ۋاقىتىنىڭ, قوعامىنىڭ قاجەتىن وتەيتىن كادر دايىنداۋعا اتسالىسىپ كەلدى. بۇگىن دە سولاي. ادەتتە, «كەشەگى جۋرناليستەر جاقسى ەدى, بۇگىنگى جۋرناليستەرگە كوڭىل تولمايدى» دەگەن سوزدەردى ايتۋ ءار بۋىن ءۇشىن زاڭدىلىق سەكىلدى كورىنەدى. الدىڭعى تولقىننىڭ كەيىنگى تولقىنعا ءدال وزىندەي بولماعانىنا كەيتىن نەمەسە سوعان سىن ايتاتىن ادەتى جازىلماعان قاعيدا سەكىلدى قاشاندا ادامدارمەن بىرگە ءومىر سۇرەدى. ءوز زامانىندا اباي دا: «قورقامىن كەيىنگى جاس بالالاردان» دەگەن. ءبىزدىڭ دە اكەلەرىمىز: «ءاي, وسى سەندەر ادام بولار ما ەكەنسىڭدەر؟» دەپ كۇدىكتەنە سۇراق قوياتىن. ءبىز دە قازىر وزىمىزدەن كەيىنگى جاستارعا: «ءاي, سەندەر بىزدەردەي بولمادىڭدار-اۋ, ءبىزدىڭ كەزدە بىلاي ەدى», دەيمىز.
ءار زاماننىڭ تالابى, ۋاقىتتىڭ تالعامى, قوعامنىڭ سۇرانىسى وزگەرمەي تۇرمايدى. ونىڭ ۇستىنە زامان ادامدى, ادام زاماندى تولىقتىرىپ وتىراتىنى جانە بار. قالاي دەسەك تە, الدىڭعى تولقىن كەيىنگى تولقىنعا دۇرىس باعىت بەرۋى ارقىلى, وزىنەن وزدىرسام دەيتىنى ءسوزسىز. كەيدە «مەن مىقتىمىن» دەپ كەۋدە قاققانمەن, وزەگى ءالسىز, قابىلەتى قاۋقارسىز بولسا, جەمە-جەمگە كەلگەندە كەيىنگى تولقىننىڭ تەگەۋرىنىنە شىداي الماي ءومىر ساحناسىنان تابانىن تايدىرىپ الاتىندار دا جوق ەمەس. سونى مويىنداعىسى كەلمەيتىندەر دە كەزدەسەدى. ءيا, ءار تولقىننىڭ قوعامداعى ورنى وزىنە بيىك, وزىنە قاجەت. ءبىزدىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى 1934 جىلى شاڭىراق كوتەرگەن تۇستاعى ۋاقىتتىڭ تالابى مەن سۇرانىسى جانە ونداعى ماتەريالدىق بازا, وقۋ-ادىستەمەلىك, ودان كەيىنگى سوعىس جىلدارىنداعى مۇمكىندىك قانداي بولدى, 50-60-70-جىلدارى جالپى يدەولوگيا, قوعامنىڭ تالابى نەندەي ەدى, وسىنىڭ بارلىعىن ەسكەرە كەلگەندە ءار كەزەڭنىڭ ءوزىنىڭ وزىق ساتتەرى دە, ولقى تۇستارى دا بولدى.
مىسالى, ارىگە بارماي-اق بەرىدەن تىزگىن تارتساق, ءبىزدىڭ ۇرپاق اراسىندا كىتاپ وقىماعان بالا وقۋشى قاتارىنا سانالمايتىن. وسىنداي ۇلكەن مادەنيەت قالىپتاسقان ەدى. ۇلدىڭ قىزعا, قىزدىڭ ۇلعا سىيلىعىنىڭ ەڭ ۇلكەنى – كىتاپ ەدى. كىتاپتى ءبىرىنەن-ءبىرى سۇراپ, بىرىنەن-ءبىرى اۋىستىرىپ, ءتۇن ىشىندە شامنىڭ جارىعىمەن وقيتىن. ءبىز «اباي جولىن», «ماحاببات, قىزىق مول جىلداردى», «قاھاردى», «ورمانداعى وتتى», «مەنىڭ اتىم – قوجانى», «كوكەيكەستىنى» مەكتەپتە وقىدىق. گازەت, جۋرنالدى دا قالىس قالدىرمادىق.
قازىر زامان مۇلدەم باسقا. مەكتەپتەگى بالا ەمەس, بالاباقشاداعى ءبۇلدىرشىننىڭ قولىندا ايفون, سمارتفون, پلانشەت ءجۇر. وسىنداي اقپاراتتار تاسقىنى مول كەزدە, جاس ۇرپاق ادەبي كوركەم شىعارمالاردى وقۋعا, ونى ىزدەۋگە قۇلقى بولمايتىنى انىق. ونىڭ ۇستىنە قازىرگى ۋاقىت ىلعي اسىعىستىقتان تۇرادى. باياۋ قيمىلداساڭ اعىستان قالىپ قوياسىڭ. بۇگىنگى جۋرناليستەردەن وسى مىنەز-ق ۇلىقتى كورۋگە بولادى. سويتە تۇرىپ, وزگەلەرگە قاراعاندا كىتاپتى ەڭ كوپ وقيتىندار – جۋرناليستەر دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ولار وقىماسا اقپاراتتان قۇر قالادى.
ونىڭ ۇستىنە, سوڭعى ءۇش جىلدا ءبىلىم ورداسىنىڭ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆتىڭ باستاماسىمەن «قازۇۋ ستۋدەنتى وقۋعا ءتيىس 100 كىتاپ» اكتسياسى جىل سايىن قارقىن الىپ كەلەدى. قازىر قازۇۋ ستۋدەنتىنىڭ قولىنان كىتاپتى ءجيى كورەسىڭ. ءبىزدىڭ وقۋ ورنىندا ەۋرازيا كەڭىستىگىندە كەزدەسە بەرمەيتىن «ءال-فارابي كىتاپحاناسى» جۇمىس ىستەيدى. وقيمىن دەگەن كىتابىنىڭ ەلەكتروندىق نۇسقالارى ساقتالعان ەلەكتروندى كىتاپحانا بار. ءتىپتى, وتە سيرەك كەزدەسەتىن كىتابىڭىزدىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسىن قولما-قول جاساپ بەرەتىن زاماناۋي تەحنيكا دا وسىندا. «وقىمايدى» دەگەن ءسوزدى ايتاردا «نەنى وقىمايدى» دەگەننىڭ باسىن اشىپ الۋىمىز كەرەك-اۋ شاماسى.
– فيلولوگيا فاكۋلتەتىمەن سالىستىرعاندا, جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنەن مىقتى مامان از شىعادى دەگەن اڭگىمەلەر ەستىلىپ قالادى. ءسىز بۇعان نە دەر ەدىڭىز؟
– ءبىز كىمدى وقىتامىز؟ ءبىز اقپاراتتى ساراپتاپ, ساراپتاعان اقپاراتىن بۇقاراعا جەتكىزەتىندەردى, ياعني قاجەتتى اقپاراتتى دەر كەزىندە جەدەل جازاتىنداردى, وقيعانى تەلەديدار كورەرمەندەرىنە ءدال, ءتيىمدى تاسىلمەن بەرە الاتىنداردى وقىتامىز. قوعامداعى بولىپ جاتقان سان الۋان وقيعالاردىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ كۇندەلىكتى اقپاراتتى الۋ, تاراتۋ ماشىعىن ۇيرەنەتىن, سول ارقىلى جۇرتتىڭ ساناسىن وياتاتىن, قوعامدىق ساناعا قوزعاۋ سالاتىن مامانداردى دايارلايمىز. جۋرناليستەرگە ادەبيەتشى, ءتىل مامانىنىڭ تالعامى مەن تانىمى تۇرعىسىنان قاراۋ قيسىنسىز سەكىلدى. جۋرناليستيكا تەورياسىن فيلولوگيا فاكۋلتەتىندە وقىتپايدى عوي. ياعني, فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى جۋرناليستيكا تەورياسىن وقىمايدى. كەي ازاماتتار ەكى ماماندىقتىڭ بىرىنە ءبىرىن قارسى قويادى. ەندەشە, ءجۋرناليستى فيلولوگ-ءتىلشى, فيلولوگ-ادەبيەتشى, فيلولوگ-پەداگوگتىڭ بەزبەنىنە سالىپ سالماقتاۋعا كەلمەيدى. فيلولوگيا تەرەڭدەتىپ وقىتاتىندى جۋرناليستيكادا ءۇستىرت قانا شولىپ شىعادى. ايتالىق, ءتىل ماماندارىنا ءتىل تەورياسىن تەرەڭدەتىپ وقىتادى. جۋرناليستەرگە ونىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن وقىتسا جەتەدى. ونىڭ ەسەسىنە كاسىبي شەبەرلىكتىڭ قىر-سىرىنا تەرەڭ ءمان بەرەدى. جازۋعا كوبىرەك كوڭىل بولەدى. ءجۋرناليستىڭ قارۋى – جەتىك ءتىل, ءنارلى ءسوز.
فاكۋلتەت بەدەلىن كوتەرەتىن تۇلەكتەر بارشىلىق. ءبىز ەڭ باستىسى ماماندىقپەن بىرگە ازامات تاربيەلەۋدى العا وزدىرساق ۇتىلمايمىز. جاقسى ازاماتتان جاقسى مامان شىقپاي قويمايدى. جان-جاقتى قالىپتاسقان ازاماتتار جۇرتتى بىرىكتىرەدى, جاڭالىقتىڭ جارشىسى, جوعالعاننىڭ جوقشىسى, كىسىنىڭ جاناشىرى بولادى.
– قازىرگى قازاق جۋرناليستيكاسى ەشكىمنەن كەم دە, كەندە دە ەمەس. قازاق جۋرناليستەرىنىڭ بەدەلىن جولاي قوسىلعاندار, اقشا تولەسەڭ قانداي ماماندىقتى دا «دايىنداپ» جىبەرەتىن كەيبىر اقىلى وقۋ ورىندارى ءتۇسىرىپ بارادى دەسەك, ءسىز كەلىسەسىز بە؟
– ونداي بار. ءبىر كەزدەرى جۋرناليستى تەك قازمۇۋ دايىندايتىن. سان ەمەس, ساپا قاتاڭ قاداعالاناتىن. قازىر ءبىر ەمەس, ونداعان جوعارى وقۋ ورنى وقىتىپ جاتىرمىز دەيدى. مىنە, ماسەلە قايدا, سان بار, ساپا كەمشىن. سويتە تۇرىپ, قازاق جۋرناليستيكاسى انادان, مىنادان قالىپ قويدى دەپ داۋرىعامىز. شىنىنا كەلگەندە, ورىس, اعىلشىن, بولماسا فرانتسۋز جۋرناليستيكاسى قازاق شىندىعى ءۇشىن كۇرەسكەن جوق. قازاق اقيقاتى ءۇشىن قازاق جۋرناليستيكاسى كۇرەسىپ جاتىر دەپ ايتا الامىز با؟ جوق. قازاق اقيقاتى ءۇشىن قازاق جۋرناليستيكاسى كۇرەسەدى, ۇلتتىڭ مۇڭىن مۇڭداپ, جوعىن جوقتايتىن دا – سول. ول الەمدىك تالاپتارعا, ياعني بارلىق ەلگە بىردەي ورتاق ستاندارتتارعا ساي ەڭبەك ەتە وتىرىپ, ۇلتىنىڭ بۇگىنى مەن كەلەشەگى ءۇشىن جانكەشتىلىكپەن اقپارات ايدىنىندا ازۋىن كورسەتىپ, ايبىنىن تانىتادى. ۇلتىنىڭ ءتىلى مەن ءدىلى جولىندا ءسات سايىن مىلتىقسىز مايدانعا شىعىپ, سىرتقى كۇشتەرگە قارسىلىق تانىتىپ كەلە جاتقان دا سول قازاق جۋرناليستيكاسى. ءبىز جۋرناليستيكانى تەحنيكالىق جابدىقتالۋىنا قاراپ ەمەس, سول جابدىقتى اتقاراتىن نەگىزگى قىزمەتىنە قاي دەڭگەيدە, نە ءۇشىن پايدالانىپ وتىرعانىنا قاراي باعالاۋىمىز كەرەك. ءتۇبىمىز ءبىر دەگەن كۇننىڭ وزىندە وزبەك جۋرناليستيكاسى قازاقستاننىڭ قامىن ويلايدى, نە ورىس جۋرناليستيكاسى قازاق دەگەن ۇلتتىڭ جوعىن جوقتايدى دەگەنگە ناناسىز با؟
جۋرناليستيكانى تەك اقپارات الۋ مەن تاراتۋ قۇرالى دەپ ءتۇسىنۋ دە قاتە. ءار اقپاراتتىڭ استارىندا مەملەكەتتىك مۇددە, ۇلتتىق ماقسات, ادامزاتتىق مۇرات جاتقاندا عانا جۋرناليستيكا ءوز مىندەتىن تولىق ورىندايدى. ەكىنشىدەن, «شەتەلدەگىدەي دەموكراتيا جوق» دەگەن اڭگىمەگە قاتىستى ايتارىم – بىزدە ءوز ەركىندىك, ازات سانا, بوستان رۋح دەگەننىڭ بارلىعى بار. بىراق, ول ار مەن ۇياتتىڭ, اتا زاڭنىڭ شەڭبەرىندە. ۇياتتان, اردان, زاڭنان شىعىپ كەتكەن دەموكراتيا – دەموكراتيا ەمەس. دەمەك, ەڭ اۋەلى ءار جۋرناليست ءوزىنىڭ ارىنىڭ الدىندا, حالقىنىڭ, وتانىنىڭ, مەملەكەتىنىڭ, سونىڭ زاڭىنىڭ الدىندا جاۋاپتى بولۋى كەرەك.
– سالالىق جۋرناليستيكا تۋرالى پايىمىڭىز قانداي؟
– بۇعان بايلانىستى ايتارىم, ەۋروپا ەلدەرىندە, ايتالىق, فرانتسيادا جۋرناليستەردى ماگيستراتۋرادا دايىندايدى. باكالاۆردا ءاۋ باستا تاڭداعان سالاسىندا وقيدى. مىسالى, سەن باكالاۆرياتتا مەديتسينا سالاسىن وقىدىڭ. بىراق جازۋعا دەگەن قابىلەتىڭ كۇشتى. مەديتسيناعا قاتىستى ءبىلىمدى يگەردىڭ. ەندى سول مەديتسينا سالاسىنا بەيىمدەلگەن جۋرناليست بولعىڭ كەلەدى. ەندى ماگيستراتۋرادا جۋرناليستيكانى وقي الاسىڭ. سوندا سەن ەكى جىلدا جۋرناليستيكانىڭ تەورياسىن دا, تاجىريبەسىن دە ۇيرەنىپ شىعۋعا ءتيىستىسىڭ. سول ۋاقىت ىشىندە ءوزىڭنىڭ ءبىرىنشى ماماندىعىڭنىڭ كاسىبي بىلىگىن ەكىنشىسىمەن ۇشتاستىرىپ, سالالىق مامان جۋرناليست بولىپ شىعاسىڭ. بىزدە وسى جاعى كەمشىن بولىپ جاتىر. ءبىزدىڭ جۋرناليستەر تاجىريبە جيناعانشا مەديتسينا تۋرالى جاز دەسەڭ, جالتاقتايدى, قينالادى. مەديتسينا ماماندارىنا بارىپ ماقالا جاز دەڭىز, ول دا قاشقاقتايدى. ماماندىعى بولەك ەكەنىن العا تارتادى. وسى ارادا مىناعان ءمان بەرمەك كەرەك. بىزدە ءوز سالاسىن عانا جەتىك بىلەتىن مامان عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, ەڭ الدىمەن قوعامدىق-الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى تەرەڭ سەزىنەتىن, ساياسي-ەكونوميكالىق احۋالدى اڭعارا الاتىن, مەملەكەتتىك ماقسات-مۇراتتاردى ايقىن بىلەتىن, سول ءۇشىن جانىمەن كۇيەتىن وتانشىلدىق رۋحى جوعارى پاتريوت ادام دايارلاۋ باستى مۇرات. ءبىز بويىندا سونداي قاسيەت بار تالاپكەرلەردى تاڭداپ الىپ وقىتساق, ۇتىلمايمىز.
– قانشا ماماندىق تۇرىنە جۋرناليستەر دايىندايسىزدار؟
– جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى تەك جۋرناليستەردى عانا دايارلامايدى. «باسپا ءىسى» ماماندىعى بويىنشا كوررەكتور, تەحنيكالىق رەداكتور, ادەبي رەداكتور, رەداكتور-تەحنولوگ سەكىلدى باسپا-پوليگرافيا ماماندارىن, گازەت, جۋرنال, راديو, تەلەديدار رەداكتورلارىن; گازەت, جۋرنال, كىتاپ بەزەندىرۋشىلەرىن دايىندايدى. بۇلاردىڭ ءبارى – قوعامدا ۇلكەن سۇرانىسقا يە ماماندىقتار. وسى ماماندىقتاردى يگەرسەم دەگەن ستۋدەنتتىڭ قاي-قايسىسى دا العاش دارىسحاناعا كىرگەن كۇننەن باستاپ جازۋدى, ويىن قاعازعا ءتۇسىرۋدى, سويلەم قۇرۋدى ۇيرەنەدى. بۇعان شورقاقتار راديو, تەلەديدار جاعىنا بارۋعا تالپىنادى. ءوز باسىم جازىپ ۇيرەنبەگەن, جازۋعا قالىپتاسپاعان ستۋدەنتتىڭ راديو مەن تەلەديدارعا بىردەن بارعانىن قۇپتامايمىن. ويىن قاعاز بەتىنە تۇسىرە الماعان تالاپكەر سويلەگەندە دە پىكىرىن جۇيەلى جەتكىزە الماي بەرەكەسىز تىرلىككە ۇرىنادى. وندايلاردان جىلتىلداپ كورىنگەنىمەن جۋرناليستيكاعا كەلەر پايدا شامالى. سىن دا وسىنداي جاعدايدا كورىنەدى. جالپى, جۋرناليستيكانى تەلەحابارلار ارقىلى باعالاۋ – بىرجاقتىلىق. جۋرناليستيكانى گازەتتەر, جۋرنالدار, ينتەرنەتتەگى پورتالدار, سايتتار جانە راديو ارقىلى دا باعالاۋ ادىلەتتى بولماق. وسى تۇستا ايتارىم, جۋرناليستيكا سىنى دەگەن ءپاننىڭ كەرەكتىگى الدان شىعادى.
– تەلەباعدارلامالاردى ءارتىستەر جاۋلاپ بارا ما, قالاي؟
– «ايتاشى» دەگەن ءسوز بار قازاقتا. ءبىز ورىس تىلىندەگى «ۆەدۋششي» دەگەن ءسوزدى «جۇرگىزۋشى» دەپ اۋدارىپ, ورىنسىز ەنگىزىپ الدىق تا ەندى ودان ءالى كۇنگە ارىلا الماي ءجۇرمىز. «جۇرگىزۋشىنىڭ» اۋدارماسى «ۆوديتەل» عوي! «ايتاشى» دەگەن ءسوزدى مەن تاپقان جوقپىن. ول – ءوز زامانىندا بۇقار جىراۋلار قولدانعان اتاۋ. ايتاشى دەپ – اللانىڭ ءسوزىن سويلەۋشىلەردى, اللانىڭ قالاۋىن حالىققا ۇعىندىرۋشىلاردى, بۇقارانىڭ مۇڭىن مۇڭداپ, جوعىن جوقتاۋشىلاردى, پاتشا مەن حالىقتىڭ ورتاسىنداعى دانەكەرلەردى اتاعان. ءبىر كەزدەردە قازاق تەلەۆيزياسىندا وسى اتاۋ جاڭاعى «جۇرگىزۋشى» دەگەننىڭ ورنىنا قولدانىلا باستاعان بولاتىن. ول اتاۋدى قولدانعاندار ورنىن باسقالار باستى دا قازاقتىڭ «ايتاشى» دەگەن ءتول ءسوزى ەلەۋسىز قالدى. تەلەجۋرناليستيكادا «ايتاشى» دەپ ستۋدياداعى ايتارماندارمەن دە, ەكران سىرتىندا وتىرعان كورەرمەندەرمەن دە بايلانىس جاساپ, تەلەكورسەتىلىمنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان ماماندى ايتادى.
ەندى سۇراقتىڭ ەكىنشى استارىنا كەلەيىن. كەي تەلەارنا رەداكتسيالارىنىڭ باسشىلارى باعدارلاماعا ارتىستەر ايتاشى بولسا, كورەرمەندەر كوپ بولادى دەپ ويلايدى. ولار كورەرمەنگە نە بەرىپ وتىر؟ سونىڭ رۋحاني قاجەتىن وتەپ وتىر ما؟ راس, كەي ءانشى ءاندى جاقسى ايتادى, ال سويلەگەندە ءدال مامان جۋرناليست سەكىلدى ورنىقتى وي ايتا الماي جاتادى. ارينە, ەركىن سويلەۋ, ءوزىن ءوزى بوس ۇستاۋ – كورەرمەندى جالىقتىرىپ الماۋدىڭ ءبىر عانا امالى. بىراق تەلەديدار تەك كوڭىل كوتەرۋ, بوس ۋاقىتتى وتكىزۋدىڭ, ءوزىڭدى جارنامالاۋدىڭ قۇرالى عانا ەمەس قوي. ول ميلليونداردىڭ ساناسىن مەملەكەتتىك مۇددە, ۇلتتىق ماقسات, حالىقتىق مۇراتتارعا ۇيىستىرۋ مەحانيزمى ەكەنىن نەگە ەستەن شىعارامىز؟ تەلەديدار – الەمدىك اقپارات كەڭىستىگىندەگى ەڭ قاجەتتى جاڭالىقتاردى دەرەۋ قابىلداپ, ءوز مەملەكەتىنىڭ مۇددەسى تۇرعىسىنان قايتا قورىتىپ, تانىمى مەن تالعامىنا جاۋاپ بەرەتىندەي ساپادا بۇقاراعا قايتا ۇسىناتىن الىپ قۇرال. ول بۇقارانىڭ رۋحاني قاجەتىن وتەۋ ءۇشىن عانا ەمەس, مەملەكەتتىك يدەولوگيانى جۇرگىزۋى ءۇشىن دە پايدالانىلادى. سول ارقىلى حالىقتىڭ ساناسىن كوتەرەدى. سونىمەن بىرگە, تانىمدىق كورسەتىلىمدەر ارقىلى كورۋشىنىڭ تانىم-تۇسىنىگىن كەڭەيتەدى, ءبىلىمىن مولايتادى. دەمەك, وندا وتىرعانداردىڭ بارلىعى سالماقتى ءسوز ايتا الاتىنداي, قوعامدىق ساناعا قوزعاۋ سالاتىنداي بولۋى كەرەك.
ال بىزدە سىرتتان كوشىرىلگەن ساپاسىز شوۋ كوبەيدى. كوبىگى كوپ كونتسەرت, سۋى كوپ سۇحبات, ءالسىز ءازىل, ورىنسىز وسپاق, قيسىنسىز قىلجاق, سۇيكىمسىز سىقاق جايلاپ بارادى. ساتيرا كەرەك, بىراق, ارزان ساتيرا ەمەس, سالماقتى ساتيرا, ادامنىڭ رۋحىن, نامىسىن وياتاتىن ساتيرا كەرەك. ويلانا وتىرىپ كۇلەتىن, كۇلە وتىرىپ ويلاناتىنداي ساتيرا بولۋ كەرەك...
– ەلباسىمىز ۇشتىلدىلىك ساياساتىن ۇسىندى. جۋرناليست دايارلاۋ ىسىندە باسەكەلەستىك وسى تۇرعىدا ورىستەي الا ما؟
– قازىر وقۋعا تالاپكەرلەر ءوز ءتىلىن, ورىس ءتىلىن, سونىمەن بىرگە, اعىلشىن ءتىلىن دە مەڭگەرىپ كەلە باستادى. وعان دالەل, فاكۋلتەتىمىزدە ءبىرىنشى كۋرستان باستاپ اعىلشىن توبىنىڭ قۇرىلۋى. ساباق اعىلشىن ءتىلىندە وتەدى. دەمەك, كۇنى ەرتەڭ قازاقتىڭ مۇڭىن اعىلشىن تىلىندە مۇڭدايتىن, ۇلتتىڭ جوعىن اعىلشىن تىلىندە جوقتايتىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ومىرگە كەلەدى. ولاردىڭ باسىندا نەگىزىنەن مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ۋىزىنا جارىعاندار, اعىلشىن ءتىلىن تەل ەمگەندەر وتىرسا ەكەن دەيىك. ويتكەنى, قازىر جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە كەلەتىندەردىڭ دەنى – جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرى. قازاق جۋرناليستيكاسى – بولاشاقتا الەم ساناساتىن جۋرناليستيكا بولاتىنىنا مەن كامىلمىن. ويتكەنى, قازىرگى ستۋدەنتتەر ينتەرنەت جۋرناليستيكانى مەكتەپ قابىرعاسىندا مەڭگەرىپ كەلەدى. ءبىز ونى ودان ءارى ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرەمىز. قازىر ءار ستۋدەنتتىڭ قولىندا ينتەرنەت. كەز كەلگەن ۋاقىتتا كەز كەلگەن اقپاراتتى الىپ, سۇرىپتاپ الەمگە تاراتۋ ماشىعىن مەڭگەرگەن ستۋدەنت اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرىپ السا, ەرتەڭ-اق ءوز ۇلتىنىڭ اتىن الەمگە تانىتاتىنىنا يمانىم كامىل.
اڭگىمەلەسكەن
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان».