ءبىز ابدوللا جۇماعاليەۆتىڭ اقىندىعى, ماسكەۋ تۇبىندەگى شايقاستا كورسەتكەن وشپەس ەرلىگى تۋرالى ءجيى جازىپ, ايتىپ ءجۇرمىز. بىراق اقىننىڭ تۇلعاسى اينالاسىندا اقتاڭداق ءالى از ەمەس. سونىڭ ءبىرى – ورالداعى ستۋدەنتتىك كەزەڭى.
ورالدىق تاريحشى, پروفەسسور مۇرات سىدىقوۆ «يستوريا ي يستوريكي. حرونيكي ستالينسكوي ەپوحي» كىتابىندا (ورال, 2024) قازىرگى ماحامبەت وتەمىس ۇلى اتىنداعى باتىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرىلۋ تاريحىنا جان-جاقتى توقتالعان.
ءبىز بۇل ەڭبەكتەن 1932 جىلى 1-قازاندا ورال قالاسىندا ەكىنشى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى كسرو سوۆناركومىنىڭ جانە ۆكپ (ب) قازاق ولكەلىك كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن اشىلعانىن كورەمىز.
ينستيتۋتتىڭ العاشقى ديرەكتورى شايحيسلام بەكجانوۆتىڭ جاسى سول كەزدە نەبارى 29-دا ەكەن. وقۋ ورنىنىڭ العاشقى ستۋدەنتتەرى نەگىزىنەن اۋىلدان كەلگەن قازاق جاستارى. 1932 جىلى 124 ستۋدەنت قابىلدانعان. 1933–1934 وقۋ جىلىندا ينستيتۋتتا 192 قازاق, 10 تاتار, 1 ورىس وقىپتى.
وسى تاڭداۋلىنىڭ ءبىرى – 17–18 جاستاعى جىمپيتىلىق ابدوللا جۇماعاليەۆ.
جاڭا ينستيتۋتتىڭ وقۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋدا ءتۇرلى قيىندىق كەزدەسىپ, ستۋدەنتتەر قازاق تىلىندە وقىتاتىن وقىتۋشى مەن قازاق تىلىندەگى وقۋلىقتار تاپشى ەكەن. ينستيتۋتتاعى ساناۋلى قازاق مۇعالىمدەرىنىڭ ءبىرى – الماتىدان جولدامامەن جىبەرىلگەن جاس مامان قاجىم جۇماليەۆ بولاتىن. ول سول كەزدە 25 جاستا ەدى. ۇستاز بەن شاكىرتتىڭ, ياعني ابدوللا مەن قاجىمنىڭ تانىستىعى سول كەزدەن باستالعان.
«جالىندى اقىن, جاۋجۇرەك باتىر» دەگەن ەستەلىگىندە قاجىم جۇماليەۆ ورالداعى كۇندەرى, ادەبيەت ۇيىرمەسىنىڭ جۇمىسى, ابدوللا جۇماعاليەۆپەن قالاي تانىسقانى تۋرالى تولىق بايانداعان.
«ورالعا الماتىدان الا بارعان مەندەگى جانە ءبىر ۇلكەن مىندەت – وبلىستاعى قالام ۇستاي بىلەتىندەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ادەبيەتشىلەر قۇرامىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىسىنا باسشىلىق, كومەك ەتۋ ەدى. بۇل جۇمىستى ماعان قازاقستان جازۋشىلار وداعى تاپسىرعان. مەن وندا جازۋشىلار ۇيىمىنىڭ مۇشەسى بولاتىنمىن. سوندىقتان ءبىزدىڭ جازۋشىلار وداعى ماعان مىرزالىق جاساپ, ءالى جازۋشىلارى جوق, بار بولسا دا ەسىمدەرى بەلگىسىز ورال وبلىسىنا جازۋشىلار ۇيىمىنىڭ وكىلى ەتىپ بەلگىلەدى. كوعامدىق تاپسىرمانى قۋانا قابىلداپ, ىسكە كىرىستىم. سول وبلىستا بۇرىننان ازداپ جازىپ جۇرگەن جىگىتتەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ادەبي مۇرانىڭ سۇلباسى جاسالدى. ولار: قۋان تاستايبەكوۆ, قاسىم امانجولوۆ, جاردەم تىلەكوۆ, باتىر قىدىرنيازوۆ, عينايات حافيزوۆ, تاعى دا باسقالار ەدى» دەپ جازادى قاجىم جۇماليەۆ.
بۇل ۇيىم «باتىس قازاقستان وبلىستىق كەڭەس جازۋشىلار كوميتەتى» دەپ اتالعان. وبلىستىق «ەكپىندى قۇرىلىس» گازەتىندە ايىنا ەكى مارتە «ادەبيەت بەتى» شىعارىلعان. ورال قالاسىندا ادەبيەت كەشتەرى ۇيىمداستىرىلعان.
گازەت بەتىنەن وسىنداي جيىندارعا اتى-ءجونى اتالىپ شاقىرىلعاندار اراسىنان تانىس ەسىمدەردى, سونىڭ ىشىندە ابدوللا جۇماعاليەۆتى ءجيى كەزدەستىرەمىز. بۇل ونىڭ سول كەزدىڭ وزىندە-اق ادەبيەتشى, اقىن ءارى بەلسەندى رەتىندە كوزگە ءتۇسىپ, قاتارعا ىلىنگەنىن كورسەتەدى.
مىسالى, 1935 جىلى 26 قاڭتاردا «ەكپىندى قۇرىلىس» گازەت باسقارماسىندا وبلىستىق كەڭەس جازۋشىلار كوميتەتىنىڭ جاس جازۋشى بەلسەندىلەرىمەن بىرىككەن ءماجىلىسى وتكەن. وسى جيىنعا وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنەن ساتبەك يمانقۇل ۇلى, وبلىستىق كاسىپكەرلەر وداعىنان قالدىعارا ۇلى, قالالىق پارتيا كوميتەتىنەن شىنىباي ۇلى, تەاترلار ستۋدياسىنان جۇماعالي ۇلى, «وۆتسەۆود» ترەسىنەن يپماعامبەت ۇلى, وبلىستىق اعارتۋ بولىمىنەن جاقسىلىق, كومسومول گازەتىنەن تاۋىش ۇلى, كەڭەس پارتيا مەكتەبىنەن اقداۋلەت ۇلى, كومۆۋزدان ءوسىرباي ۇلى, كاۆپولكتەن (اتتى اسكەر پولكىنەن) قاسىم امانجول ۇلى, جەتىجىلدىق قازاق مەكتەبىنەن قوسان ۇلى, قىدىرنياز ۇلى باتىر, ينستيتۋتتان گەنكە, قاجىم جۇمالى ۇلى, ابدوللا جۇماعالي ۇلى, جۇماعاليقىزى, تەاتر ستۋدياسىنان ورازعالي ۇلى, حامزا ۇلى, رابفاكتان كەنجەعاليقىزى, پەدتەحنيكۋمنان مولداش ۇلى, قالالىق كومسومول كوميتەتىنەن بەكتەن ۇلى شاقىرىلىپ, گازەتكە حابارلاندىرۋ بەرىلگەن.
«ماجىلىستە وتە ماڭىزدى ماسەلەلەر, اسىرەسە جازۋ جۇمىسىنا اينالىپ جۇرگەندەرگە كەرەكتى ماسەلەلەر قارالادى. ماجىلىسكە كەلۋشىلەرگە ەسىك اشىق. وبلىستىق كەڭەس جازۋشىلار كوميتەتى» دەلىنگەن.
وسى جىلى 8-اقپان كۇنى كەشكى ساعات 6-دا وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ءماجىلىس زالىندا مۇحيتتىڭ ءان-كۇي ولەڭدەرىن جيناقتاۋ تۋراسىندا قازاق قىزمەتكەرلەرىنىڭ كەڭ تۇردە ءماجىلىس-جيىلىسى بولعان. ول جيىنعا 40 ادام اتى-ءجونى اتالىپ ارنايى شاقىرىلعان. بۇل تىزىمدە دە ابدوللا جۇماعاليەۆتىڭ فاميلياسى 36 بولىپ تىركەلگەن.
«ورال قالاسىندا ءبىزدىڭ ادەبي جۇمىسىمىز كۇن ساناپ ىلگەرىلەدى. ورالدا سول كەزگە دەيىن بولماعان ادەبيەت كەشتەرىن ۇيىمداستىردىق. باياندامانى از جاساپ, ولەڭ وقۋعا كوپ ۋاقىت بولدىك. حالىق بىرتە-بىرتە ۇيرەنىپ, كوپ جينالاتىن بولعاسىن قالالىق ۇلكەن كلۋبتاردا وتكىزىپ جۇردىك. جاستار اراسىنان ولەڭ مەن كوركەمسوزدى وتە جاقسى وقيتىندار شىقتى. ءارتىس شاكىر ورازعاليەۆ, ستۋدەنتتەر زۇلقارناي ورازاقاەۆ پەن ابدوللا جۇماعاليەۆ, رابفاك وقۋشىسى حاميت ەرعاليەۆ تانىمال بولدى. 1934 جىلى ادەبي ۇيىرمە قازاقستان سوۆەت جازۋشىلارىنىڭ ءبىرىنشى سەزىنە ارناپ ء«بىزدىڭ ەڭبەك» اتتى الماناح شىعاردىق. وعان ەڭ تاڭداۋلى شىعارمالار قاتارىندا ابدوللانىڭ «ون التىدان اسقاندا» (قىزىل اسكەردىڭ 16 جىلدىعىنا ارنالعان) ولەڭى باسىلدى. ۇمىتپاسام, اقىننىڭ باسپا ءجۇزىن كورگەن تىرناقالدىسى وسى ولەڭ» دەپ ەسكە الادى قاجىم جۇماليەۆ.
مىنە, وسى كەزەڭ ورال قالاسىندا قازاق جاستارىنىڭ ويانىپ, مادەنيەت پەن ونەردىڭ, ءبىلىمنىڭ بارلىق ساتىسىندا وزدەرىن دالەلدەپ, ءۇنىن شىعارا باستاعان كەزى بولاتىن. بۇعان ورالدىڭ ءتۇرلى مەكەمە-ۇيىمدارىندا, ءتىپتى ادەبيەت پەن مادەنيەتتەن الىس ءوندىرىس ورىندارىندا دا ادەبيەت ۇيىرمەسى اشىلعانىن, ولارعا پەدينستيتۋت جانىنداعى ۇيىرمە مۇشەلەرى جەتەكشىلىك ەتكەنىن دالەل ەتەمىز.
قازاق جاستارىنىڭ بۇل تالپىنىسى, ءوز ءتىلىن, ءوز مادەنيەتىن تالاپ ەتكەن زاڭدى ارەكەتىن بالشەبەكتىك بيلىك تاراپى ۇناتپادى. ولارعا «ۇلتشىل», «انتيسوۆەتشىل» دەگەن ايىپ تاعىلا باستادى.
ماسەلەن, سول كەزدەرى پەدينستيتۋتتىڭ ءوز ىشىندە شىعاتىن «Madeniet maidany» اتتى قابىرعا گازەتىندە ابدوللا جۇماعاليەۆتىڭ ماقالاسى باسىلعان. ول بۇل ماقالادا ينستيتۋتتاعى وقۋ پروتسەسىنىڭ قازاق تىلىندە ءوز دەڭگەيىندە جۇرگىزىلمەي وتىرعانىن سىناعان.
ءتىل ءۇشىن كۇرەس شىن مانىندە ۇلتتىق تاۋەلسىزدىكتىڭ ەڭ باستى العىشارتى بولاتىن. ابدوللانىڭ بۇل مايداندا الدىڭعى قاتاردا ءجۇرۋى ەش تاڭعالدىرمايدى. «ەكپىندى قۇرىلىس» گازەتىنىڭ 23 اقپان, 1935 جىلعى №45 سانىندا «ادەبيەت بەتىنىڭ» كەزەكتى سانى شىعارىلعان. ول بەتتە ابدوللانىڭ «جىرلا, ءتىلىم» اتتى ولەڭى بار.
جىرلا, ءتىلىم
اعىلتا, اعىنداتا زامان جىرىن
ءتىل, سويلە تۇيدەكتەتە ءومىر سىرىن.
جىر شىقسىن شيراتىلىپ بالداي اعىپ
قازعىلاپ كومەكەي مەن وي ۇڭگىرىن.
جوسىلىپ جىمداستىرا جىرلا, ءتىلىم,
اسپاندا اتوي سالعان شىڭعا, ءتىلىم.
تۇيدەكتەپ ساۋىلداتا, زاۋىلداتا
كوركەيگەن تەحنيكەلى تولقىن كۇيىن.
جالىقپاي, ءتىل, سويلەيتىن كۇنىڭ بۇگىن,
جىرلاشى سەن ەكپىندى ەڭبەك ۇلىن.
جامپوز ءتىل ۇيتقىپ ورتقان ومىرمەنەن
تاريحتا شەگەلەنىپ قالسىڭ ءىزىڭ!
ءبىر قىزىعى, بۇل ولەڭدى اقىننىڭ وسى كەزگە دەيىن شىققان جيناقتارىنان كورە المادىق. ايتپاقشى, «ەكپىندى قۇرىلىس» گازەتىندە جاريالانعان «ادەبيەت بەتتەرىندە» ابدوللانىڭ باسقا دا شىعارمالارى كەزدەسەدى.
جوعارىدا اتالعان كىتاپتا تاريحشى مۇرات سىدىقوۆ ورال پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا 1935 جىلى ستۋدەنتتەردىڭ «سۇرپاقتاي» اتتى ۇلتشىل ۇيىمى اشكەرەلەنگەنىن, ونىڭ باسىندا بالتان نارىمباەۆ پەن حاسان جاپاقوۆ دەگەن جاستار تۇرعانىن, توپ قۇرامىندا ابدوللا جۇماعاليەۆ تە بولعانىن بارىنشا تارقاتىپ جازعان.
ءبىز «ەكپىندى قۇرىلىس» گازەتىنىڭ 1935 جىلعى 27 اقپاندا شىققان №48 سانىنان «كومسومول ۇيىمىنىڭ جۇمىسىنا پارتيا باسشىلىعىن كۇشەيتۋ كەرەك» دەگەن ۇرانمەن باسىلعان «قازپي-دەگى قازاق ۇلتشىلدىعىنىڭ سارقىنى» اتتى ماقالانى تاۋىپ الدىق.
«وتكەن جىلى ورالدىڭ قازاق پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا قازاق وقۋشىلارى اراسىندا بايشىل-ۇلتشىل توپتىڭ بەتى اشىلعان. ول توپتى باستاۋشىلار – مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى نارىنباي ۇلى, جاپاق ۇلى دەگەندەر ەدى.
بىراق نارىنباەۆ باستاعان ۇلتشىل-بايشىل توپتىڭ بەتى اشىلماي قالعان جوق, كەزىندە ايقىندالعان جەتەكشى مىرزالار جاۋاپقا تارتىلىپ, تالقىعا تۇسكەن. باستىقتارى نارىنباي ۇلى, جاپاق ۇلى كومسومول ۇيىمىنىڭ سول كۇندەگى حاتشىسى شايقى ۇلى كومسومولدان شىعارىلىپ, مەكتەپتەن قۋىلعان. باسقالارىنا كومسومول ءتارتىبى قولدانىلىپ, باقىلاۋدا قالعان بولاتىن.
مەكتەپتەن قۋىلىپ شىققان بۇل سۇمىرايلار, ونىڭ باسشىسى نارىنباي ۇلى سوڭعى كەزدە مەكتەپتىڭ بوساعاسىن قايتا اتتاپ, وقۋشىلار اراسىنا تاعى دا ىرىتكى سالۋعا كىرىسكەنى بايقالدى. نارىنباەۆ كازپي-ءدىڭ كەي وقۋشىلارىن ءوز ىڭعايىنا ءتۇسىرىپ, ىشكىلىك, ماسكۇنەمدىك, ازعىندىق ۇيىمداستىرۋعا, ءسويتىپ بارىپ بايشىل ۇلتشىلدىق ارەكەتىن وقۋشى كوپشىلىگىنە تاراتۋعا كىرىسكەن. نارىنباەۆقا جۇماعالي ۇلى, مۇستاپا ۇلى, نۇرجان ۇلى دەگەندەر قوسىلعان: بۇل توپ بۇرىنعى بۇزىق, قانىشەر ەسمات ۇلىمەن بايلانىس جاساعان. بۇلاردىڭ اسەرى جوعارعى دارەجەلى اۋىل شارۋاشىلىق مەكتەبىنە, كەڭەس پارتيا مەكتەبىنە, ادام دارىگەرلىك تەحنيكۋمىنا كىرىپ, نارىنباەۆ توبى وزدەرىنىڭ تىلەگىنە قوسىلاتىن, سولقىلداق تابان قىزداردى قوسىپ الىپ, تامىرىن جايۋعا تىرىسقان.
قازپي-ءدىڭ پارتيا كومسومول ۇيىمى وقۋشىلار جۇرتشىلىعى مەكتەپتەگى وقۋشىلار اراسىنان تاعى دا ورىن الا باستاعان بۇل ارەكەتتى ءبىرسىپىرا كەشىگىپ بولسا دا كوردى. بەتتەرىن ايقىن اشىپ, جۇرتشىلىق تالقىسىنا سالدى. پرولەتارياتتىق سوققى بەردى. جۇماعالي ۇلى, مۇستاپا, اقتاي ۇلدارى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ شارباعىنان قۋىلىپ شىقتى. وقۋشىلار كوپشىلىگى ولارعا «شىرىك ىستەرىڭمەن مەكتەبىمىزدى بىلعاما, وكشەڭدى كوتەر, كەڭەس مەكتەبىندە سوعىلعان ازعىندارعا ورىن جوق», دەدى.
ارينە, بۇل ازعىن, بايشىل تاپتىڭ ىسىنە بەرىلگەن دۇرىس جاۋاپ بولدى, تىيىمدى شارا بولدى. كەڭەس مەكتەبىن, لەنين كومسومولىنىڭ قاتارىن جۇمىسشى, كولحوزشى, ەڭبەكشىلەر اراسىنان شىققان جاس وقۋشىلاردىڭ اراسىن تازا ساقتاۋ ءۇشىن كۇرەستىڭ ناتيجەسى بولدى.
بىراق ءىستىڭ اقىرى وسىمەن ءبىتتى دەۋگە بولمايدى.
ويتكەنى بۇل ءىس قالاي سولاي بولىپ وتىرعان ءىس ەمەس, مۇنى جاقسى ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. مەكتەپتە تاپ قىراعىلىعىن, جاستار اراسىندا كوپشىلىك-تاربيە جۇمىسىن, بالشەبەكتىك ءوزارا سىندى جوعارى ساتىعا كوتەرۋىمىز مىندەت.
نارىنباەۆ توبىنىڭ قالدىقتارىنا, ونىڭ پىكىر جۇزىندەگى سارقىندارىنا قارسى كۇرەستى كۇشەيتىپ, كەزىندە اياۋسىز سوققى بەرىپ وتىرۋىمىز كەرەك» دەپ جازادى ماقالا اۆتورى اقمىرزا ۇلى.
مىنە, اقىندىق تالانتىمەن, ازاماتتىق بەلسەندىلىگىمەن ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ, وقۋدا دا العىر, ۇزدىك تانىلعان ابدوللا جۇماعاليەۆ وسىلايشا وقۋدان شىعارىلادى.
«سۇرپاقپايلار» توبىنىڭ كوسەمدەرى بالتان نارىمباەۆ (جىمپيتىنىڭ قوسوباسىنان, 1913 ج.ت.) پەن حاسان جاپاقوۆ (جاڭاقالا اۋدانىنا, 1912 ج.ت.) 7 جىلعا سوتتالعان. قايرەكەن باكىشەۆ (گۋرەۆ وبلىسى, پلوتوۆينسك اۋىلىنان, 1912 ج.ت.) پەن ءابدىراحمان نۇرعاليەۆ (جانىبەكتىڭ اعوباسىنان, 1914 ج.ت.) 4 جىل تۇرمە جازاسىنا كەسىلگەن. راۋل ۋاليەۆ (جىمپيتىنىڭ ساسىقكولىنەن, 1915 ج.ت.) پەن ناۋشا حامزين (تالوپكەدەن, 1914 ج.ت.) سوت ۇكىمىمەن 3 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرىلعان. وقۋدان قۋىلعانىمەن سوتتالۋدان امان قالعان ابدوللا ورال قالاسىنان جەدەل كەتىپ, قىزىلوردا مەن الماتىنى پانالاعان.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, «سۇرپاقپايلار» توبىنىڭ مۇشەلەرى – ءوز زامانىنىڭ ەڭ الدىڭعى قاتارلى جاستارى, وقۋ ۇزدىكتەرى, ينستيتۋت ماقتانىشتارى. مۇنى ءبىز 1934 جىل, 6 ناۋرىزدا تۇسىرىلگەن «ورال پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى» اتتى فوتوتوپتامادان كورەمىز. وسى جەردە جوعارىدا اتالعان «ۇلتشىل بايشىل» «سۇرپاقپايلار» توبىنىڭ بارلىق اعزاسى ينستيتۋت باسشىلارىمەن بىرگە يىق تىرەسىپ, ماڭدايى جارقىراپ تۇر. بىراق ارادا ءبىر جىل وتپەي جاتىپ بۇل ۇزدىكتەردىڭ تاعدىرى تالاپايعا تۇسەتىنىن ەشكىم بىلگەن جوق.
ورالداعى ادەبيەت ۇيىرمەسىنىڭ جۇمىسىنان حابار بەرەتىن تاعى ءبىر قۇندى سۋرەتتى 2013 جىلى «DANAqaz» تاريحي-تانىمدىق جۋرنالىنىڭ رەداكتسياسىنا بەلگىلى ولكەتانۋشى امانتاي بورانقۇل اعامىز ۇسىنعان بولاتىن.
سىرتىنداعى جازباعا قاراعاندا سۋرەت 1934 جىلى 1 شىلدە كۇنى تۇسىرىلگەن بولسا كەرەك. ءبىر ۇستەلدى اينالا ورنالاسقان ون ادام «ورال وبلىسىنىڭ اقىن-جازۋشىلارى, سىنشىلارى, وقىتۋشىلارى جانە بەلسەندىلەرى» دەپ جازىلعان. ىشىندە ابدوللا جۇماعاليەۆ, قاسىم امانجولوۆ, جاردەم تىلەكوۆ سىندى اقىندار بار ەكەنى ايتىلادى.
– بۇل سۋرەتتى ماعان 1997 جىلى سىرىم اۋدانىنىڭ ارالتوبە اۋىلىنان نۇرسۇلۋ ماحمەتقىزى دەگەن ادام حاتپەن جىبەردى, – دەدى امانتاي اعامىز. – ول كىسى ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, جوق بولعان دوباشەۆ بالتاباي نارىمباي ۇلى دەگەن اعايىنىن ىزدەيدى ەكەن. «مەنىڭ اكەم ماحمەت نارىمباي دەگەن اعاسىنىڭ بالتاباي (بالتابەك بولۋى دا مۇمكىن) اتتى بالاسىن ءجيى ايتىپ وتىرۋشى ەدى. بالتاباي وتە ءبىلىمدى, 1930 جىلداردىڭ باسىندا ورال پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا وقىعان, اقىن-جازۋشىلارمەن جولداس بولعان ادام ەكەن. «سۇرىپتالعان ۇيىم» دەگەن سپەكتاكل قويعانى ءۇشىن ايىپتالىپ, سوتتالعان. «سوت التى كۇن بويى شاعان سوتىندا بولدى, التى كۇندە دە بالتاباي ءوزىن ءوزى اقتاپ شىقتى, سوعان قاراماستان ونى ءبىر كۇندە الىپ كەتتى. ول بالا جوق ەندى, ونى «بارساكەلمەسكە» جىبەردى عوي» دەپ اكەم جىلاپ وتىراتىن. بالتاباي اعايدان قالعان جالعىز ەستەلىك – وسى سۋرەت. وسى كىسى نەمەسە جانىنداعى جولداستارى تۋرالى ءبىر دەرەك تابىلسا, بىزگە حابارلاسسا ەكەن» دەپتى ءوز حاتىندا نۇرسۇلۋ ماحمەتقىزى.
ءبىز بۇل جادىگەردى جۋرنالدىڭ «كونە سۋرەت» ايدارىنا جاريالاپ, فوتودا سول جاقتان ساناعاندا ءۇشىنشى وتىرعان – قاجىم جۇماليەۆ ەكەنىن, سول جاق شەتتە ابدوللا جۇماعاليەۆ تۇرعانىن انىقتادىق. وسى سۋرەتتە اقىن ابدوللا مەن بالتان نارىمباەۆ قاتار تۇر. بۇل دا سول كەزدەگى ورال پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ۇزدىك ستۋدەنتى بولعان ابدوللا جۇماعاليەۆ پەن بالتان نارىمباەۆتىڭ پىكىرلەس, نيەتتەس بولعانىن كورسەتىپ تۇرعانداي.
مىنە, قۇرمەتتى وقىرمان, ادۋىن اقىن, كوكجال جۇرەكتى باتىر ابدوللا جۇماعاليەۆتىڭ وسى كەزگە دەيىن كوپ ايتىلماي جۇرگەن ءبىر قىرى تۋرالى از-كەم ءسوز قوزعادىق. زەرتتەگەن, سوڭىنا تۇسكەن ادام بولسا, ءالى دە تىڭ دەرەك, ماڭىزدى مالىمەت تابىلارى انىق.
باتىس قازاقستان وبلىسى
كونە سۋرەتتەر باتىس قازاقستان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىنان, گازەت قيىندىلارى باتىس قازاقستان وبلىستىق ارحيۆىنەن الىندى.