شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قولداۋ نەگە ناتيجە بەرمەي وتىر؟

مەملەكەتتىڭ ارالاسۋىن ازايتۋعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك

ونىڭ ايتۋىنشا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى (شوب) قولداۋ شارالارى, اسىرەسە جەرگىلىكتى دەڭگەيدە, ءالى دە جەتكىلىكتى ءتيىمدى ەمەس. دەپۋتات مەملەكەتتىك قولداۋ باعدارلامالارىن تەك بيلىك پارتياسىمەن عانا ەمەس, بۇكىل كوپپارتيالى پارلامەنتتىڭ قاتىسۋىمەن ازىرلەۋگە شاقىردى.

«مەملەكەتتىك قولداۋ باعىتتارىن ەلەۋلى تۇردە قايتا باپتاۋ قاجەت. ونىڭ ىشىندە راسىمدەر مەن باعىتتاردى قىسقارتۋ, بيۋروكراتيا مەن سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن جويۋ ماڭىزدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بارلىق كاسىپكەرلەرگە بىردەي اقشا ۇلەستىرگەننەن گورى, ءتيىمدى شوب قالىپتاستىرۋعا, ءادىل جاعداي جاساۋعا جانە مەملەكەتتىڭ ارالاسۋىن ازايتۋعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك. كەيدە تىم كوپ ءارى ءتيىمسىز تاراتىپ وتىرعاننان گورى, ءوز تابىسىن ءوزى تاپقان جانە ونى شەنەۋنىكتەردەن جاقسىراق باسقارا الاتىن ادامدارعا كوبىرەك قالدىرعان دۇرىس», دەدى دەپۋتات.

100-دەن استام مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن ازىرلەگەندەردىڭ وزدەرى شاتاسۋى مۇمكىن

دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەلدە 100-دەن استام مەملەكەتتىك قولداۋ شاراسى بار, ولاردىڭ ىشىندە ء«تىپتى ونى ازىرلەگەندەردىڭ ءوزى شاتاسۋى مۇمكىن».

«سوڭعى 10 جىلدا شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى جىل سايىن فورمالدى تۇردە 2 ميلليونعا دەيىن وسكەنىمەن, 205 مىڭ كاسىپورىن جابىلدى. ۇكىمەتتىڭ بيزنەستى بولشەكتەۋمەن جانە باسقا دا «ەلەستەرمەن» كۇرەسى شەڭبەرىندە جاڭا سالىق كودەكسى قابىلدانسا, كەلەسى جىلى تاعى بىرنەشە مىڭ كاسىپورىن جابىلادى دەپ كۇتۋگە بولادى. ال مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تاعى ءبىر ماقساتى – بيزنەستى شاعىننان ورتا دەڭگەيگە, ودان ءارى ءوسىرۋ بولۋى ءتيىس. بۇل تابىستىڭ كۇرت ارتۋىن, ينۆەستيتسيالاردىڭ كەڭەيۋىن جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىن بىلدىرەر ەدى. الايدا سوڭعى ون جىلدا ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسى 0,2% دەڭگەيىندە قالىپ وتىر, ال ونىڭ ەكونوميكاعا قوسقان ۇلەسى شامامەن 7%. ياعني, تيىمدىلىگى الدەقايدا جوعارى», دەدى ا.پەرۋاشەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق جوسپاردا قويىلعان ورتا بيزنەستى دامىتۋ مىندەتى ءىس جۇزىندە ورىندالماعان.

شىعىنداردى ۇكىمەت جاريالاعان جاڭا قولداۋ باعدارلاماسى قانشالىقتى وتەي الادى؟

«اۋديتورلىق ەسەپ تە وڭدەۋشى ونەركاسىپ تە, ساۋدادا جانە اۋىل شارۋاشىلىعىندا شوب-تىڭ جالپى ءونىم شىعارۋداعى ۇلەسىنىڭ ازايعانىن كورسەتىپ وتىر. بۇل ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ قارقىنىنىڭ باياۋلاعانىن جانە اتالعان سالالاردا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ اسەرى جەتكىلىكسىز ەكەنىن بىلدىرەدى. راس, 2015 جىلدان بەرى شوب-تا جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى شامامەن 40%-عا ءوسىپ, 4,4 ملن ادامعا جەتتى, ياعني ەكونوميكالىق بەلسەندى حالىقتىڭ 48%-ىن قۇرايدى. بۇل قۋانتادى. بىراق جاڭا سالىق كودەكسىندەگى ارنايى رەجيم بويىنشا شاعىن بيزنەستىڭ مامىلەلەرىن شەكتەۋ شارالارى جۇمىسپەن قامتۋعا قالاي اسەر ەتەتىنى جانە بۇل شىعىنداردى ۇكىمەت جاريالاعان جاڭا قولداۋ باعدارلاماسى قانشالىقتى وتەي الاتىنى ازىرگە بەلگىسىز», دەدى ا.پەرۋاشەۆ.

بيزنەسكە قاتىستى ادىلەتسىز باسەكەلەستىك تۋىنداپ وتىر

ول قارجىلىق ەمەس مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ وپەراتورى «اتامەكەن» ۇكپ ەكەنىن, الايدا قىزمەتتەردىڭ قۇنى بيۋدجەت باعدارلامالارىنىڭ اكىمشىسى تاراپىنان ءتيىستى باعالاۋسىز, پالاتانىڭ ءوز تاراپىنان بەلگىلەنەتىنىن ايتتى.

«بۇل قىزمەتتەردىڭ ءبىر بولىگى – قۇقىقتىق, قارجىلىق كونسالتينگ جانە باسقا دا قىزمەتتەر – باسەكەلى نارىقتا كەڭىنەن ۇسىنىلعان. ياعني قولداۋدىڭ ورنىنا بيزنەسكە قاتىستى ادىلەتسىز باسەكەلەستىك تۋىنداپ وتىر. سونىمەن قاتار جوعارى اۋديتورلىق پالاتا كوپتەگەن قىزمەتتەردىڭ ءبىر ادامدارعا, كەيدە تۋىستىق بايلانىستارى بار تۇلعالارعا كورسەتىلەتىنىن اتاپ وتەدى. مۇنداي كونسۋلتاتسيالاردىڭ اسەرى بيزنەستىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدا ەمەس, قارجىنى يگەرۋدە بولىپ وتىر», دەدى دەپۋتات.

مەملەكەتتىك ورگاندار, ءتىپتى مەملەكەت بولگەن اقشانى دا كاسىپورىندارعا جەتكىزگىسى كەلمەيدى

ونىڭ سوزىنشە, مەملەكەتتىك ورگانداردا دا جاعداي كوڭىل كونشىتپەيدى.

«ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى 2023 جىلى وڭدەۋشى ونەركاسىپتى قارجىلاندىرۋعا «قازىنا كاپيتال مەنەدجمەنتكە» بولىنگەن 35 ملرد تەڭگەنىڭ قالاي پايدالانىلعانىن قاداعالاماعان. ال 2023 جىلى وتاندىق ءونىمدى ىشكى نارىقتا ىلگەرىلەتۋگە بيۋدجەتتەن شامامەن 2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, ونىڭ نەبارى 3%-ى عانا يگەرىلگەن. قالعان 1,9 ملرد تەڭگە QazIndustry-ءدىڭ بانك شوتىندا جاتىر. شەنەۋنىكتەر وتاندىق وندىرۋشىلەردى وسىلاي «قولداپ» وتىر. ءتىپتى مەملەكەت بولگەن اقشانى دا كاسىپورىندارعا جەتكىزگىسى كەلمەيدى. ارينە, وزدەرىنە سىياقى جازىپ الاتىن شىعار», دەپ نارازىلىق ءبىلدىردى دەپۋتات.

بىرنەشە ءىرى كومپانيانى قولداۋ ونەركاسىپتى ىنتالاندىرۋدىڭ بۇكىل كولەمىن «جۇتىپ الماۋى» ءتيىس؟

ول ءىرى مەتاللۋرگيالىق كومپانيالارداعى اكتسيونەرلەردىڭ اۋىسۋى تالقىلانىپ جاتقان جاعدايدا كرەديتتەرگە سۇرانىس كۇرت ءوسىپ, ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك ارتاتىنىن, بۇل ونداعان تريلليون تەڭگەگە دەيىن جەتەتىن قوماقتى قاراجات تارتۋدى تالاپ ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن قوستى.

ء«بىز ستراتەگيالىق سالالارعا ۇلتتىق ينۆەستورلاردىڭ كەلۋىن قولدايمىز, سەبەبى جەر مەن جەر قويناۋى قازاقستان حالقىنا تيەسىلى. الايدا بىرنەشە ءىرى كومپانيانى قولداۋ ونەركاسىپتى ىنتالاندىرۋدىڭ بۇكىل كولەمىن «جۇتىپ الماۋى» ءتيىس. مەملەكەتتىڭ نەگىزگى مىندەتى – ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ جانە شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋ. سوندىقتان بۇل سالاداعى ساياسات نارىقتىق, ياعني اشىق جانە باسەكەلى قاعيداتتارعا نەگىزدەلۋى قاجەت», دەپ تۇيىندەدى ماجىلىسمەن.

بۇعان دەيىن جاڭا ەكونوميكالىق رەفورمانى ازىرلەۋشىلەردى ءماجىلىس دەپۋتاتى يرينا سميرنوۆا ءتيىمسىز جۇمىسى ءۇشىن سىنعا العان.