پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ توكيو قالاسىندا وتكەن «ورتالىق ازيا – جاپونيا» ديالوگىنىڭ ءبىرىنشى سامميتىنە قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. سونداي-اق بۇل سامميتكە جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى ساناە تاكايچي, قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ, تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون, تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى سەردار بەردىمۇحامەدوۆ جانە وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ قاتىستى.
3,7 ملرد دوللاردان اساتىن كوممەرتسيالىق كەلىسىمدەر جاسالدى
مەملەكەت باسشىسى ءسوزىنىڭ باسىندا وسى تاريحي كەزدەسۋدى ۇيىمداستىرۋعا باستاماشى بولعانى جانە قوناقجايلىلىق تانىتقانى ءۇشىن جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى ساناە تاكايچيگە العىس ايتتى.
– دامۋ دەڭگەيى تۇرعىسىنان بىرەگەي مەگاپوليس سانالاتىن توكيودا ۇيىمداستىرىلعان ماڭىزدى فورۋمعا قاتىسۋ قازاقستان, ءتىپتى تۇتاس ورتالىق ازيا ءۇشىن ايتۋلى ۋاقيعا دەپ ويلايمىن. «ورتالىق ازيا – جاپونيا» ديالوگىن قۇرۋ تۋرالى باستامانى جاپون تاراپى, سونىڭ ىشىندە بۇرىنعى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى يوريكو كاۆاگۋچي كوتەرگەن ەدى. مۇنىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور. سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى دەڭگەيىندەگى العاشقى جيىن 2004 جىلى استانادا ءوتتى. بۇل ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن وزگە دە ءىرى مەملەكەتتەر اراسىندا وسى تەكتەس پلاتفورمالاردى قۇرۋعا ۇلگى بولدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي سامميتتەر ورتالىق ازيانىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ورنى كۇشەيىپ, جاھاندىق ۇدەرىستەردە ماڭىزدى ءرول اتقارا باستاعانىن كورسەتەدى.
– قازاق جۇرتى جاپون حالقىنىڭ تاريحىنا, سالت-ءداستۇرى مەن مادەنيەتىنە ءاردايىم قۇرمەتپەن قارايدى. كۇنشىعىس ەلىنىڭ كەلىسىم, ۇستامدىلىق, دانالىق سەكىلدى قۇندىلىقتارعا قۇرىلعان فيلوسوفياسى قازاق حالقىنىڭ دۇنيەتانىمىنا ساي كەلەدى. VII عاسىردىڭ وزىندە سيوتوكۋ حانزادا ۇيلەسىمدى ەڭ بيىك قۇندىلىق رەتىندە اتاپ, بىرلىك پەن ىنتىماققا ۇندەدى. سول تۇستا جاپونيا «رەيۆا» – «كەرەمەت ۇيلەسىم» داۋىرىنە قادام باستى. جاپونيانىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن بايلانىسى ەجەلگى ۇلى جىبەك جولىنان باستاۋ الادى, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى عىلىمي-تەحنيكالىق جانە تەحنولوگيالىق پروگرەستە كوش باستاپ كەلە جاتقان جاپونيانىڭ الەمدىك ەكونوميكاداعى جەتىستىكتەرىنە نازار اۋداردى. سونداي-اق جان-جاقتى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ورناتۋدا زور الەۋەتكە يە ورتالىق ازيا دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەنىن اتاپ ءوتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان جاپونيامەن بىرلەسكەن جوبالاردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايدى جاساۋعا, قولايلى ينۆەستيتسيالىق ورتا قالىپتاستىرۋعا دايىن ەكەنىن ايتا كەلە, قازاق-جاپون ىقپالداستىعىنىڭ پەرسپەكتيۆتى باعىتتارىنا توقتالدى.
«ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق بايلانىستى جانداندىرۋعا باسا ءمان بەرۋ قاجەت. بىلتىر ءوزارا ساۋدانىڭ كولەمى شامامەن 2 ملرد دوللارعا جەتتى. قازاقستان جاپونيا نارىعىنا ۋران, سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدار جانە مۇناي جەتكىزەدى. جاپونيا – قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى ينۆەستورلارىنىڭ ءبىرى. ونىڭ ەلىمىزگە قۇيعان قارجى كولەمى 8,5 ملرد دوللاردان استى. قازاقستان ۇزاق ۋاقىتتان بەرى ءىرى جاپون كورپوراتسيالارىمەن تابىستى قارىم-قاتىناس ورناتتى. ءبىز ەلىمىزدە ەڭبەك ەتىپ جاتقان جاپونيانىڭ شاعىن جانە ورتا كومپانيالارىنىڭ قىزمەتىنە قولداۋ كورسەتىپ كەلەمىز. «ورتالىق ازيا – جاپونيا» فورماتىنداعى بيزنەس فورۋمىندا ەكىجاقتى بايلانىستاردى جانداندىرىپ, جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا قاجەتتى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزەتىنىمىزگە سەنىمدىمىن. جاپونياعا ساپارىمنىڭ اياسىندا 60-تان اسا ەكىجاقتى قۇجاتقا قول قويىلدى. ونىڭ ىشىندە سوماسى 3,7 ملرد دوللاردان اساتىن كوممەرتسيالىق كەلىسىمدەر دە بار», دەدى پرەزيدەنت.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى جاپونيا ۇكىمەتىنىڭ اقتاۋ پورتىنداعى كەدەندىك راسىمدەردى جەتىلدىرۋگە اتسالىسۋ تۋرالى شەشىمىن قۇپتادى.
«ورتالىق ازيانىڭ شىعىس پەن باتىس, سولتۇستىك پەن وڭتۇستىك اراسىنداعى نەگىزگى ساۋدا جولدارىن توعىستىراتىن كولىك-لوگيستيكا سالاسى جاپونيا ءۇشىن تىڭ مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى. ازيا مەن ەۋروپا باعىتىندا قۇرلىق جولىمەن تاسىمالداناتىن جۇكتىڭ 80 پايىزدان استامى قازاقستان ارقىلى وتەدى. ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارىن دامىتۋ ايرىقشا ماڭىزدى. جاپون ۇكىمەتى كاسپي تەڭىزىنىڭ اقتاۋ پورتىنداعى كەدەندىك راسىمدەردى جەتىلدىرۋگە اتسالىسۋعا نيەتتى. ءبىز بۇل شەشىمدى قۇپتايمىز. جاپونيا كومپانيالارى الداعى ۋاقىتتا ورتا ءدالىزدىڭ تەمىرجول, پورت, اۆتوكولىك جانە لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىن ىلگەرىلەتۋگە ۇلەس قوسسا, بارشامىزعا پايدالى بولماق», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى تارتۋعا بەيىلمىز
بۇعان قوسا پرەزيدەنت ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى جوبالار جونىندە ءسوز قوزعادى.
«تازا» ەنەرگەتيكانىڭ دامۋىن ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگيالىق باسىمدىق رەتىندە قاراستىرامىز. ەلىمىز «جاسىل» تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, ءداستۇرلى قۋات كوزىن يگەرۋ جانە وڭدەۋ جوبالارىنا جاپون تاجىريبەسىن, يننوۆاتسياسى مەن ينۆەستيتسياسىن تارتۋعا مۇددەلى. گەوساياسي تۇراقسىزدىق پەن قۋات كوزدەرىنە سۇرانىس ۇدايى ارتىپ كەلە جاتقان جاعدايدا الەم ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن كومىرسۋتەگى رەسۋرستارى ايرىقشا ماڭىزعا يە. ءبىز تەڭگەرىمدى ءارى ءادىل ەنەرگەتيكالىق جۇيەگە اۋىسۋ قاجەت دەگەن ۇستانىمدى قولدايمىز. قازاقستان كومىر ءوندىرىسى بويىنشا الەمدەگى ون ۇزدىك ەلدىڭ قاتارىنا كىرەدى. كومىر ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق بالانسىنىڭ شامامەن 70 پايىزىن قۇرايدى. سوندىقتان وسى تابيعي بايلىعىمىزدى قۋاتتى ەنەرگيا كوزى رەتىندە پايدالانۋ ءۇشىن ەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى تارتۋعا بەيىلمىز.
يادرولىق ەنەرگەتيكانىڭ «جاسىل» ەكونوميكا كۇن تارتىبىندەگى ءمانى زور. الەمدەگى يادرولىق وتىننىڭ شامامەن 40 پايىزىن قازاقستان قامتاماسىز ەتەدى. دۇنيە جۇزىندەگى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 10 پايىزعا جۋىعىن اتوم ەلەكتر ستانسالارى وندىرەتىنىن ەسكەرسەك, بۇل وتە ماڭىزدى. قازاقستاننىڭ رەسۋرس الەۋەتىن جاپونيانىڭ اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى ۇزدىك تەحنولوگيالارىمەن ۇشتاستىرۋ وسى ستراتەگيالىق سالاداعى تىڭ مۇمكىندىكتەرگە, سونىڭ ىشىندە يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋگە جول اشادى. اسىرەسە يادرولىق قالدىقتاردى باسقارۋ, يادرولىق قاۋىپسىزدىك, ازاماتتىق قورعانىس سالالارىنا جوعارى ساناتتى مامان دايارلاۋ باعىتىنداعى جوبالار قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى.
ورتالىق ازيادا سيرەك كەزدەسەتىن ەلەمەنتتەر مەن وزگە دە اسا ماڭىزدى مينەرالداردىڭ مول قورى بار. بۇل الەمنىڭ جاڭا ەنەرگەتيكالىق جۇيەگە كوشۋىنە قاجەتتى رەسۋرس سانالادى. ءوڭىرىمىز تازا ءارى قۋات ۇنەمدەيتىن وندىرىستەردى اتالعان رەسۋرستارمەن قامتاماسىز ەتە الادى. قازاقستان جاپونيامەن قازبا بايلىقتاردى بارلاۋ, ءوندىرۋ جانە وڭدەۋ ءىسى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋعا مۇددەلى. بۇل رەتتە تەرەڭ وڭدەۋگە جانە ورنىقتى ءوندىرىس تىزبەگىن قالىپتاستىرۋعا دەن قويا وتىرىپ, تولىققاندى ونەركاسىپ كلاستەرىن قۇرۋعا باسىمدىق بەرەمىز. سوندىقتان قازاقستان جاپونيامەن بىرلەسكەن Next-Generation SmartMining Plus جوباسىنىڭ ىسكە قوسىلۋىن قۇپتايدى. بۇل باستاما ءوندىرىس ۇدەرىسىن تسيفرلاندىرىپ, ەكولوگيالىق ورنىقتىلىقتى ارتتىرادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ورنىقتى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا بىرلەسكەن زەرتتەۋ پلاتفورماسىن قۇرۋدى ۇسىندى.
«ەلىمىز اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ايرىقشا ءمان بەرەدى. ورتالىق ازيادا قۋاتتى اگروونەركاسىپ كەشەنى بۇرىننان بار. سوندىقتان ايماق جاھاندىق ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ىسىندە ماڭىزدى ءرول اتقارا الادى. قازاقستان جاپونيانىڭ رەسۋرس ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىنا, شولگە ءتوزىمدى داقىلدار سەلەكتسياسىنا, «اقىلدى» فەرمالاردى دامىتۋ تاجىريبەسىنە قىزىعۋشىلىق تانىتادى. وسى ورايدا ورنىقتى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا جاپون عالىمدارىنىڭ جانە ساراپشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن زەرتتەۋ پلاتفورماسىن قۇرۋدى ۇسىنامىز. استانادا قولدانبالى عىلىمدار سالاسىندا عالىمدار مەن زەرتتەۋشىلەردىڭ العاشقى كەزدەسۋىن «ورتالىق ازيا – جاپونيا» فورماتىندا ۇيىمداستىرۋدى ۇسىنامىن», دەدى پرەزيدەنت.
بۇدان سوڭ مەملەكەت باسشىسى سۋ قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىنە ءمان بەردى.
«اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى سۋ قاۋىپسىزدىگىمەن تىكەلەي بايلانىستى. ورتالىق ازيا قازىردىڭ وزىندە سۋ تاپشىلىعىن سەزىنىپ وتىر. كەيىنگى 20 جىلدا وڭىردە جان باسىنا شاققاندا سۋمەن قامتۋ كولەمى شامامەن 30 پايىزعا تومەندەدى. ونىڭ ۇستىنە سۋ رەسۋرستارىنىڭ 70 پايىزعا جۋىعى – ترانسشەكارالىق. كاسپي تەڭىزىنىڭ تارتىلۋى الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى, ال ارال ەكولوگيالىق اپاتى سۋ رەسۋرستارىن رەتسىز پايدالانۋدىڭ سالدارى قانداي قايعىلى بولاتىنىن كورسەتتى. قازاقستان جاپونيا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اگەنتتىگىنىڭ (JICA) ورتالىق ازياداعى كۇردەلى سۋ پروبلەماسىن شەشۋگە قوسقان ۇلەسىن باعالايدى ءارى اتالعان بەدەلدى ينستيتۋتپەن ىقپالداستىقتى جالعاستىرۋعا نيەتتى.
سۋ ۇنەمدەۋدىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن الماسۋ, ورتاق عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جانە جەردى قاشىقتان زوندتاۋ سەكىلدى اسا ماڭىزدى شارالار قامتىلاتىن بىرلەسكەن سۋ شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسىن ازىرلەۋگە بولار ەدى. قازاقستان بۇۇ اياسىندا جاڭادان UN Water حالىقارالىق ۇيىمىن قۇرۋدى ۇسىندى. بۇل سۋ پروبلەماتيكاسىمەن اينالىساتىن باسقا دا قۇرىلىمداردىڭ كۇش-جىگەرىن ءبىر ارناعا توعىستىرادى. جاپوندىق ساياساتكەرلەر مەن قوعام قايراتكەرلەرىن, كاسىپكەرلەر مەن ساراپشىلاردى كەلەسى جىلى ءساۋىر ايىندا استانادا وتەتىن وڭىرلىك ەكولوگيالىق سامميتكە قاتىسۋعا شاقىرامىز», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ادام كاپيتالى – دامۋدىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشى
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى توكيونىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن جاساندى ينتەللەكت سالاسى بويىنشا تىڭ سەرىكتەستىك ورناتۋ جونىندەگى باستاماسىنا قولداۋ ءبىلدىردى.
«تسيفرلىق ترانسفورماتسيا مەن جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ سالاسىندا ىنتىماقتاستىق ورناتۋ وتە وزەكتى. جاپوندىق يننوۆاتسيالار ساپا, سەنىمدىلىك جانە جوعارى تەحنولوگيا تۇرعىسىنان كەڭىنەن تانىمال. قازاقستان تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالۋ جولىنا ءتۇستى. وسى ماقساتتا اlem.ai. حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى اشىلدى. بيىل ەلىمىز امەريكالىق تەحنولوگيالار بازاسىندا ەكى سۋپەركومپيۋتەردى ىسكە قوستى. كەلەسى جىلى ونەركاسىپ, مەملەكەتتىك سەكتور, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىن تسيفرلاندىرۋعا باعىتتالعان Digital Qazaqstan ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدى باستايمىز. وسىلايشا, قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتى مەن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن وڭتايلى جاعداي جاسالادى. بۇل رەتتە ءبىز توكيونىڭ ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن جاپونيا اراسىندا جاساندى ينتەللەكت سالاسى بويىنشا تىڭ سەرىكتەستىك ورناتۋ جونىندەگى باستاماسىن قولدايمىز. اتالعان پلاتفورمانى ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ءىت-ستارتاپ «Astana Hub» جانە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمى مەن حالىقارالىق ەكوجۇيەسى بار اlem.ai ورتالىعىنىڭ بازاسىنا ورنالاستىرۋدى ۇسىنامىز.
ادام كاپيتالى – دامۋدىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشى. جاپونيا بۇل فورمۋلانىڭ دۇرىستىعىن ناقتى دالەلدەدى. ادام, ەڭبەككە قۇرمەت كورسەتۋ, ۇدايى جەتىلۋگە ۇمتىلۋ, ءومىر بويى وقۋ, وسكەلەڭ ۇرپاققا ءبىلىم بەرۋ – ءسىزدىڭ مەملەكەتىڭىزدىڭ ارتىقشىلىعى. قازاقستان ءبىلىم سالاسىن بەلسەندى دامىتىپ جاتىر. اسىرەسە شەتەلدىك سەرىكتەستەرىمىزبەن بىرگە وسى باعىتتا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلۋدا. ەلىمىزدە شەت مەملەكەتتەردىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارى تابىستى قىزمەت ەتۋدە. جاپونياعا قازاقستاندا ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ءبىلىم ورتالىقتارىنىڭ بولىمشىلەرىن اشۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىنامىز», دەدى پرەزيدەنت.
وسى سامميتتە قاسىم-جومارت توقاەۆ جاپونيامەن تۋريزم سالاسىنداعى ىقپالداستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن اتادى.
«ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ تاريحى مەن مادەني مۇراسى باي, تابيعاتى اسەم. بۇل جاپون تۋريستەرىن قىزىقتىرارى ءسوزسىز. قازاقستان جاپونيامەن تۋريزم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە نيەتتى. جاپونيالىق تۋريستەر ءۇشىن ورتا ازيانىڭ بىرىڭعاي تۋريستىك مارشرۋتىن ازىرلەگەن ءجون دەپ ەسەپتەيمىن. سونداي-اق ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ حالقىنا ۆيزالىق راسىمدەردى جەڭىلدەتكەن دۇرىس. بۇل جاپوندىق تۋريستەردىڭ ءبىر ساپاردا بىرنەشە ەلدى ارالاپ شىعۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ال ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىز كۇنشىعىس ەلىمەن ەتەنە تانىسا الادى. جاپونيانى وساكا قالاسىندا ەكسپو 2025 كورمەسىن تابىستى وتكىزۋىمەن تاعى دا قۇتتىقتايمىن. «كورمە تاقىرىبىن جان-جاقتى كورسەتۋ» نوميناتسياسى بويىنشا التىن جۇلدە يەلەنگەندەرىڭىزگە قۋانىشتىمىز», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت «قازاقستان 2027 جىلى دزيۋدودان الەم چەمپيوناتىن وتكىزۋ قۇرمەتىنە يە بولعانىن حابارلادى.
ءبىز سپورت سالاسىنداعى ىقپالداستىقتى وركەندەتۋگە, ەڭ اۋەلى جاپوننىڭ دزيۋدو, سۋمو جانە كەندو سەكىلدى ءداستۇرلى جەكپە-جەك ونەر تۇرلەرىن دارىپتەۋگە ءازىرمىز. قازاقستان 2027 جىلى دزيۋدودان الەم چەمپيوناتىن وتكىزۋ قۇرمەتىنە يە بولدى. بۇرناعى كۇنى مەن قازاقتان شىققان بەلگىلى سۋموشى كيمبوزان حارۋكيمەن (ەرسىن بالتاعۇل) تانىستىم. تىعىز مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستارىمىز الداعى ۋاقىتتا دا حالىقتارىمىز اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن دوستىقتى نىعايتۋعا قىزمەت ەتە بەرەدى دەپ سەنەمىن», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سامميتتە جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى ساناە تاكايچي, قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ, تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون, تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى سەردار بەردىمۇحامەدوۆ جانە وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ ءسوز سويلەدى.
«ورتالىق ازيا – جاپونيا» ءسامميتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا توكيو دەكلاراتسياسى قابىلداندى. بۇل فورماتتاعى توراعالىق ەندى قازاقستان تاراپىنا ءوتتى. ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارى مەن جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى كەلەسى ءسامميتتى قازاقستاندا وتكىزۋگە كەلىستى.
سونداي-اق سول كۇنى ءدال وسى توپ «ورتالىق ازيا – جاپونيا» بيزنەس فورۋمىنا قاتىستى. جيىن اياسىندا «جاسىل دامۋ جانە ورنىقتىلىق», «تسيفرلىق ترانسفورماتسيا مەن ءوزارا بايلانىس», «قارجى, ادام رەسۋرستارى جانە بيزنەسكە ارنالعان الەۋمەتتىك جۇيەنى دامىتۋ» سەكىلدى تاقىرىپتىق سەسسيالار ۇيىمداستىرىلدى.
بۇعان قوسا ورتالىق ازيا مەن جاپونيانىڭ ىسكەرلىك ورتا وكىلدەرى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەسمي ساپارى جانە «ورتالىق ازيا – جاپونيا» بيزنەس فورۋمىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندىق تاراپ پەن جاپون بيزنەس قۇرىلىمدارى اراسىندا جالپى قۇنى 3,72 ملرد دوللار بولاتىن 60-تان استام قۇجاتقا قول قويىلدى.