«تازالىق ءار ادامنان, ءار ۇيدەن, ءاربىر كوشە مەن ءار قالادان باستالۋى كەرەك. ويتكەنى «تازا قازاقستان», بۇل – ءبىر كۇندىك ناۋقان ەمەس. بۇل – ءبىزدىڭ ءومىر سالتىمىز. «جاس كەلسە – ىسكە» دەپ حالقىمىز بەكەر ايتپاعان. بارشاڭىزدى تابيعاتتى قورعاۋ يدەياسى بىرىكتىرسىن», دەگەن ەدى پرەزيدەنت ق.توقاەۆ بيىلعى ءساۋىر ايىندا بولعان «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق فەستيۆالىندە سويلەگەن سوزىندە.
قازىر «تازا قازاقستان» شىن مانىندە تۇتاس ۇلتتى بىرىكتىرگەن جوباعا اينالدى. اسىرەسە جاستار ۇيىمدارى, ەرىكتىلەر مەن بەلسەندىلەر اكتسيادا ءجيى باس قوسىپ, قورشاعان ورتانى تازا ۇستاۋعا قامقور بولىپ ءجۇر. قوعامدىق دۇنيەگە جاناشىرلىق بىلدىرۋگە ەجەلدەن ماشىقتانعان ۇلكەندەر دە بۇل ءىستى قۇپتاپ, ارداگەرلەر ۇيىمدارى دا تازالاۋ جۇمىستارىنان شەت قالمايدى. اۋىر جۇكتەردەن بوساتىلىپ, جەڭىل شارۋالارمەن اينالىسسا دا ولاردىڭ اكتسيالارعا قاتىسۋى جاستاردىڭ ىنتاسىن ارتتىرا تۇسەدى. پەتروپاۆلدا قارتتار اسىرەسە «جەڭىس پاركىن» جيناۋعا, اباتتاندىرۋعا بەلسەنە قاتىسىپ, جاستارعا ۇلگى بولا ءبىلدى.
وبلىستىق ەكولوگيا دەپارتامەنتى شارۋالارىنىڭ ءبىر باعىتى – قوقىس-قالدىقتاردىڭ زاڭسىز ۇيىندىلەرىن جاساۋمەن كۇرەسۋ. 2025–2026 جىلدارى قالدىقتاردى ءجونسىز ورنالاستىرۋدىڭ جولىن كەسۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى جاسالعانىنا قاراماستان, كەيبىر كاسىپورىندار وزدەرى قالاعان جەرلەرگە ەكولوگيالىق تالاپپەن ساناسپاي ءۇيىندى ورىندارىن جاساپ ءجۇر. دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى وسىنداي زاڭسىز ۇيىندىلەردى انىقتاۋعا قاتىستى بيىل 10 رەت تەكسەرىس جۇرگىزىپ, كەلىسىلمەگەن 62 ورىندى انىقتادى. بۇلاردى نەگىزىنەن كىمدەر جاساعانى دا انىقتالىپ, كىنالىلەرگە ءتيىستى شارالار دا قولدانىلدى.
– ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق احۋالىن جاقسارتۋ ماقساتىندا 2020 جىلى وبلىستىڭ ەكولوگيالىق پروبلەمالارىن كەشەندى شەشۋ جونىندە 7 باعىتتا جول كارتاسى جاسالعان. ول 15 ءىس-شارانى قامتيدى. سونىڭ ىشىندە اتموسفەرانى لاستاۋشى زاتتاردى ازايتۋ, جاسىل بەلدەۋدى دامىتۋ, قالدىقتاردى زاڭسىز ءۇيۋدىڭ الدىن الۋ, سۋ رەسۋرستارىن ساقتاۋ, راديواكتيۆتى لاستانۋدى توقتاتۋ, جەر قويناۋىن پايدالانعاندا ەكولوگيالىق تالاپتى بۇزباۋ, قورشاعان ورتانىڭ جاي-كۇيىنە تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزىپ تۇرۋ سياقتى شارالار قاراستىرىلعان», دەيدى دەپارتامەنت باسشىسى تالعات سابيەۆ.
وسى جول كارتاسىنىڭ اياسىندا وبلىس ورتالىعى مەن كەيبىر اۋدان ورتالىقتارىندا تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى بولەك جيناۋ ۇيىمداستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا, وبلىس ورتالىعىنان بولەك, ايىرتاۋ, اققايىڭ, ەسىل, قىزىلجار, مامليۋت, تايىنشا اۋداندارىندا قايتالاما شيكىزات جينايتىن كاسىپكەرلەر جۇمىس ىستەيدى. پەتروپاۆل قالاسىندا 7 پۋنكت قايتالاما شيكىزاتتارىن جينايدى. وسىنىڭ ارقاسىندا بۇرىن قوقىس رەتىندە شاشىلىپ جاتاتىن تەتراپاكەتتەر, ءتۇرلى سۋسىنداردىڭ قاپتامالارى جينالىپ, قايتالاما شيكىزات پۋنكتىنە وتكىزىلەتىن بولدى.
«تازا قازاقستان» اكتسياسى اياسىندا جوعارى, ورتا, ءتىپتى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم وردالارىندا ەكو-ساعاتتار وتكىزىپ جاتىرمىز. بالالاردىڭ جازعى دەمالىس لاگەرلەرىندە دە وسىنداي ءىس-شارالار وتەدى. تازالىق ۇعىمىنا جاس جەتكىنشەكتەردىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلەدى. قالا ماڭىنداعى «الاكولدىڭ» اينالاسىندا, «مەششان» ورمانىنىڭ ماڭىندا ارقايسىنا 300-گە جۋىق ادام قاتىسقان اكتسيالار ۇيىمداستىرىلىپ, 2-3 تونناداي قوقىس شىعارىلدى. مۇنداي اكتسيالار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى», دەيدى دەپارتامەنت باسشىسى.
مەملەكەت تاراپىنان تازالىق ماسەلەسىنە نەگىزىنەن ەكولوگيا دەپارتامەنتى ۇيىتقى بولسا, جاستار اراسىنداعى بەلسەندىلىك «اسسامبلەيا جاستارى» ارقىلى كورىنىس تاۋىپ وتىر. ولار جاستار ۇيىمدارىن, وقۋ ورىندارىن ۇنەمى ورتاق ىسكە جۇمىلدىرادى. «اسسامبلەيا جاستارى» وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى داريعا سمايىلوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جاستار ۇيىمدارى تازالىق سەنبىلىكتەرىندە ءجيى باس قوسادى.
«قورشاعان ورتانى وزىمىزگە قولايلى ەتۋ, تازالىقتى قامتاماسىز ەتۋ – جاستاردىڭ وتانشىلدىق سەزىمىن دە ارتتىرادى. ەگەر اينالامىز تاپ-تازا بولىپ, ورىندىقتار سىرلانىپ, گۇلدەر جايناپ, اعاشتار جايقالىپ تۇرسا جاستار ونداي جەرلەردە قۋانا دەم الادى. ەگەر ءبارى كەرىسىنشە بولىپ, اينالاعا قوقىس شاشىلىپ, گۇلدەر مەن اعاشتار كۇتىلمەي قوبىراپ تۇرسا, ورىندىقتار سىرلانباسا, سىنىپ جاتسا – ونداي جەرلەردى ەشكىم دە سۇيمەيدى, كۇتۋگە دە تىرىسپايدى», دەيدى ول.
2025 جىلى ەكولوگيا دەپارتامەنتى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا قاتىستى 50-گە جۋىق تەكسەرىس جۇرگىزگەن. 82 زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالىپ, جويۋعا 80 نۇسقاما بەرىلگەن. 30 ملن تەڭگەنىڭ ايىپپ ۇلى سالىنعان. بۇدان بولەك, سۋ, اۋا, توپىراق, گامما ساۋلەلەندىرۋ بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلگەن. 1610 اۋا, 147 سۋ, 9 رادياتسيا, 3 رەت توپىراق سىنامالارى الىنىپ, زەرتحانالاردا ساراپتالعان.
«تازالىق – جالپى حالىقتىق ىسكە اينالسىن», دەگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تالابى سولتۇستىك قازاقستاندا وسىلاي ىسكە اسىپ جاتىر. ول تۇرعىنداردىڭ ءومىر سالتىنا اينالىپ كەلەدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى