شۇباركول كومىرى قايدا جونەلتىلەدى؟

– سەرگەي پاۆلوۆيچ, ءسىز باسقارىپ وتىرعان كاسىپورىن ءوندىرىس كولەمى بويىنشا رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتكەنىن بىلدىك. سولاي ما؟

– ءيا. «شۇباركول كومىر» اق بيىل قازان ايىندا تاريحي رەكورد ورناتتى. جالپى, كاسىپورىن – 1 573 مىڭ توننا, ال «باتىس» رازرەزى 997 مىڭ توننا كومىر ءوندىردى. ءونىمدى جونەلتۋدەن دە رەكورد قويىپ, 1 528 مىڭ توننا تيەپ جونەلتتىك. مۇنىڭ ىشىندە جەكە اۆتوكولىكتەرمەن جونەلتىلگەن كومىر دە بار. تاۋلىگىنە ورتا ەسەپپەن 676 ۆاگونعا كومىر تيەپ, جونەلتىپ تۇردىق. مۇنداي ناتيجەلەرگە كوماندا ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ, جۇمىلا كىرىسكەن جاعدايدا عانا قول جەتكىزۋگە بولادى. ءوندىرىس, لوگيستيكا, جالپى بارلىق قۇرىلىم تۇگەل بارىن سالدى.

– جىلىتۋ ماۋسىمى باستالىپ كەتتى. بيىلعى قىسقا جەتكىلىكتى كومىر بار ما؟

– وسى تۇستا شەتەلدىك نارىققا جانە ىشكى نارىقتاعى كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سالا قاجەتتىلىگىنە جونەلتىلەتىن كومىر ەكەۋى ەكى بولەك ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. كوممۋنالدىق تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە 1 توننا كومىر وندىرسەك, ونى ءوندىرۋ بارىسىندا 0-50 فراكتسيالى 2 توننا كومىر شىعاردى. جەرگىلىكتى تۇتىنۋشىلار وسىنداي 0-50 مم (ۇساق سۇرىپتى) كومىردى مۇلدەم المايدى. ءبىزدىڭ كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سالامىزعا ءىرى 0-300 فراكتسيالى جانە 50-300 سۇرىپتى كومىر كەرەك. سۇرانىسقا يە بولماي قالعان ۇساق فراكتسيالى كومىردى ءبىز جىل بويى الىس شەتەلدەرگە جونەلتەمىز. ال كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سالا وكىلدەرى وزدەرىنە قاجەتتى ءىرى فراكتسيالى كومىرگە تاپسىرىستارىن جازدىڭ سوڭى, كۇزدىڭ باسىندا بەرە باستايدى. 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا بيىل سۇرانىس 284 مىڭ تونناعا تومەندەدى. ال قاراشا تۋىپ, قىس تۇسكەندە بارىنە شۇعىل كومىر كەرەك بولادى.

– سوندا, الىس شەتەلدەرگە قازاقستاندا وتپەيتىن كومىر جونەلتىلە مە؟

– ءيا, ءدال سولاي. كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە كومىردى سۇرىپتاعان كەزدە, ەكىنشى ءونىم – 0-50 مم فراكتسيالى كومىر الىنادى. ىشكى نارىقتا بۇل ءونىمدى ەشكىم المايدى. سوندىقتان ول تۇگەلدەي ەكسپورتقا باعىتتالادى. ءتىپتى جىلىتۋ ماۋسىمىندا ىشكى نارىقتى ىرىلەۋ كومىرمەن قامداۋ ءۇشىن ءبىز وسىنداي ۇساق كومىر وندىرۋگە ءماجبۇرمىز.

– جازدا كومىرگە سۇرانىس تومەن دەدىڭىز. سەبەبى نەدە؟

– مىسالى, ءبىز جاڭا ايتقان كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە ارنالعان كومىردى مامىر مەن قىركۇيەك ارالىعىندا 1 525 مىڭ تونناسىن جونەلتۋدى جوسپارلاعان ەدىك. ءىس جۇزىندە تەك 1 089 مىڭ توننا جونەلتىلدى. جوسپار مەن ناقتى تاپسىرىس اراسىنداعى ايىرما – 334 مىڭ توننا كومىر. ءتىپتى 2024 جىلعى كورسەتكىشتەن 300 مىڭ توننا از. «قىس شاناڭدى جاز سايلا» دەگەندى ۇقتىرا الماي-اق قويدىق. ءبىزدىڭ تۇتىنۋشىلار جازدا باسقا شارۋالارمەن اينالىسادى. كۇن سۋىتىپ, قىس تۇسكەندە ءبارى «كومىر» دەپ شابىلادى. سودان, جوق جەردەن كومىرگە قاتىستى ەشكىمگە كەرەكسىز دۇربەلەڭ تۋىندايدى.

ونىڭ ۇستىنە, گازبەن قامتاماسىز ەتۋ باعدارلامالارى تياناقتى ىسكە اسىرىلىپ, ەل اۋماعىندا كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىرگە دەگەن سۇرانىس تومەندەپ بارادى. مىسالى, 2021-2025 جىلدار ارالىعىندا وسى كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە ارنالعان كومىرگە سۇرانىس 11 ملن توننادان 7,6 ملن تونناعا دەيىن كەمىپ, 31%-عا ازايدى. ەكسپورت قىزمەتىنە ليتسەنزيالاۋ ەنگىزىلىپ, كومىر وندىرمەيتىن كومپانيالاردىڭ كومىردى شەتەلگە شىعارۋى سالىنعان تىيىم دا كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە كەرەك كومىر كولەمىن ايتارلىقتاي ازايتتى. وسىنداي كومىرگە ۋاقىتىلى تاپسىرىس بەرىپ, جەتكىزىپ الۋ ماسەلەلەرى وبلىستىق اكىمدىكتەردەگى جۇمىس كەزدەسۋلەرىندە ءجيى تالقىلانادى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى قىركۇيەك ايىنان باستاپ ءتىپتى كۇندەلىكتى جيىنداردا باقىلاپ وتىر. وسى ورايدا, كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە كەرەكتى كومىر جەتكىلىكتى ەكەنىن باسا ايتقىم كەلەدى. مۇندا تەك سۇرانىس كۇرت ارتقان تۇستاعى لوگيستيكا ماسەلەلەرى عانا تۋىنداۋى مۇمكىن.

– سەرگەي پاۆلوۆيچ, وسى ورايدا ءسىز باسقارىپ وتىرعان كاسىپورىننىڭ جالپى كومىر جەتكىزىلىمدەرىنە كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر بار ما؟

– ءبىز ءوندىرىس جوسپارلارىن تۇزگەندە ەكى ماسەلەنىڭ مانىنە جەتە ءمان بەرەمىز. ءبىرىنشىسى – ءوندىرىس مۇمكىندىكتەرى, ەكىنشىسى – «قتج» ۇك» اق ماگيسترالدى جەلىلەرى مەن قىزىلجار جانە شۇباركول ستانتسيالارىنىڭ تەمىرجولدارىنداعى وتكىزۋ قابىلەتى. قازىر ءبىز كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەرگە كەرەكتى كومىرگە تۇسكەن بارلىق تاپسىرىستى تۇگەل قابىلداپ جاتىرمىز. الايدا وسىنداي قاربالاس كەزىندە كەيدە لوگيستيكا قىزمەتىنىڭ جۇمىسى قيىنداپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن.

– جاعدايدى قالاي تۇزەتۋگە بولادى؟ كومىردى جونەلتۋدە ەشبىر قيىندىقتار تۋىنداماس ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟

– جۇمىس جۇرگەن جەردە تۇيتكىلدەر دە بولىپ تۇرادى. باستىسى – ولاردى ۋاقىتىلى شەشىپ وتىرۋ كەرەك. ەگەر كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىردى تۇتىنۋشىلار جىل بويى تەڭگەرىمدى الىپ وتىرسا, كۇرت تاپشىلىق پەن اياقاستى ۆاگون جەتىسپەۋشىلىگى, جىلىتۋ ماۋسىمى باسىنداعى دۇربەلەڭدەر تۋىنداماس ەدى. مۇنداي جاعدايدا تەمىرجول, لوگيستيكاعا جۇكتەمە بىركەلكى ءبولىنىپ, وندىرىستىك جوسپارلاردىڭ ورىندالۋ تيىمدىلىگى دە ارتار ەدى. وسى ورايدا, بارشا تۇتىنۋشىدان قاراشانى كۇتىپ وتىرماي, ەرتەرەك كومىر الىپ, الدىن الا قامدانۋدى وتىنەمىن. قازىر ءبىرىنشى كەزەكتە ىشكى نارىقتى, كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سەكتوردى ءىرى فراكتسيالى كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرەمىز. «شۇباركول كومىر» اق بۇدان ءارى دە لوگيستيكانى جەتىلدىرىپ, سەرىكتەستەرىمەن اراداعى بايلانىستى نىعايتىپ, تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستى جالعاستىرا بەرەدى. باستى مىندەت – قازاقستان ازاماتتارىن كومىرمەن ۋاقىتىلى, ۇزدىكسىز ءارى تولىق كولەمدە قامتۋ.