قالادا تۇراتىن اكەمنىڭ ءىنىسىنىڭ ۇيىنە تۇمسىق تىرەپ, كۇلبىلتەلەمەي كەلگەندەگى شارۋامدى شاتىپ-بۇتىپ ايتىپ وتىرمىن.
– كوكە, جەڭگەمنىڭ جاعدايى قيىن...
– وۋ, وتكەندە بارعاندا ساپ-ساۋ, اڭگىمەسى اجىن-گۇجىن, ابىسىنىنىڭ اپشىسىن قۋىرىپ, مەنى دە قايداعى جوقپەن قاعىتىپ مەزى ەتىپ ەدى...
– وزدەرىڭمەن وزەك جىرتىسىپ, قاعىسىپ-قىجىلداسقاننان كەيىن بىرەر كۇن كوڭىلى كوتەرىلىپ, ءۇي-ىشتە جايما شۋاق كۇي كەشىپ, مامىراجاي تىرلىك ورناپ ەدى... تاز قالپىمىزعا قايتا ءتۇسىپ, جەڭگەمىزدىڭ جازىلماس ساقيناسى قايتا ۇستاپ, قابىرعامىز قايىستى.
– تۇسىنبەدىم...
– ايتايىن. جەڭگەمىزگە ەمى جوق... مۇلدە جوق ەمەس, ەمى – ەسەر اۋرۋ پايدا بولىپتى. ەلدەگى «ساقيناسى ۇستاپ قاپتى» دەگەن كەسەل ەسىڭىزدە شىعار. و پالەكەت باستا بولىپ, ءبىر مەزەت ۇستاپ, ءبىر مەزەت بەلگىسىز ەم-دوممەن ءوز-وزىنەن ءىزىم-قايىم بولماۋشى ما ەدى... جەڭگەمىزدىكى بولەك. ساقيناسى ساقينا, ۇستاماسى مي قاۋاشاعىندا. ال ەمى ەرەكشە... كوپ جىلدان كورىپ-بىلگەنىمىز, ءوزى دە سەزەدى, ساقيناسىنىڭ ەمى – ۇرىس-كەرىس... بىرەۋمەن سوزگە كەلىپ سالعىلاسىپ, ايتارىن ايعايلاپ ايتىپ, كەڭىردەك كەرە كەرىلدەسىپ ءىش قۇساسىن اقتارىپ السا, اۋرۋىنان ايىعادى دا كەتەدى... كوزىمىز جەتكەن, جەڭگەمىزدىڭ ساقيناسى ۇستاعاندا اۋرۋىنان ادا ەتەر «شيپا» كەزدەسسە ەكەن دەپ تىلەۋشى بوپ توڭىرەككە تەلمىرەمىز دە جۇرەمىز... مۇندايدا شەشەم مارقۇم شەبەر ەدى... كەلىنىنىڭ كەسەلىن و باستان سەزىپ, وڭاشادا ەكەۋارا «كەلسەڭ كەل» قاعيدانى قاق ۇستاپ بىلەك سىبانا كىرىسىپ, بىرەر مەزەتتە-اق كەسەلدىڭ ءۇنىن ءوشىرىپ, دىم بولماعانداي شەشەم ءجۇنىن ءتۇتىپ, كەلىنى قازان قايناتىپ, اركىم ءوز شارۋاسىن شيىرلاپ كەتە بارۋشى ەدى.
...شەشەمىز قايتقانداعى ەڭىرەگەنىن ايتساڭشى. قايتسىن, اۋرۋىنىڭ بىردەن-ءبىر ەمىنەن ايىرىلۋ وڭاي دەيسىڭ بە.
اندا-ساندا بولسا دا جەڭگەمىزدىڭ ساقيناسى ۇستادى ءبىتتى, ءۇي-ءىشتىڭ بەرەكەسى قاشادى.
الدىمەن, البەتتە, «الاقانعا» اعام ىلىگەدى. قوقيلانىپ قورازدانىپ كورگەن... قوقيى اۋرۋىن قويدىرماق تۇگىل, ۇدەرە ءورشىپ, ءورت جالىنى قالقان قۇلاق بىزدەردى دە شارپىپ جاتاتىن.
– ويپىر-اي-ءا, ەستىمەگەن ەلدە كوپ دەگەن, سودان؟
– ۇيدەگى ابىسىنىمەن دە اجىڭ-كۇجىڭ بولىپ, تەكەتىرەس تەرەڭدەپ تىلەرسەك قيۋعا شاق قالىپ, بولەك شىعىپ, بەزىپ كەتكەن... كورشى كەلىنشەكتەر دە جەڭگەمنىڭ ساقيناسى ۇستاپتى دەگەندى ەستىسە, قاقپالارىن تارس بەكىتىپ, قاسقىر كورگەن يتتەي بولادى.
تۋىس-جەكجاتتاردا بىزگە كەلەردە مەنەن «جەڭگەڭ قالاي؟» دەپ سۇراپ نامىسىما تيەدى.
...كەيىنگى كەزدە, اۋرۋى اسقىنعان بولۋى كەرەك, نە الا سيىردى «القىمىنان» الىپ جاتادى, نە تارعىل توبەتتى ۇيشىگىنە قۋىپ تىعىپ تاقىمداپ جاتادى.
...جەڭگەڭنىڭ اۋرۋىن ەگجەي-تەگجەيلى ىنىمە ايت. قالادا, وقىعانى-توقىعانى بار, ءبىر امالىن قاراستىرار دەپ اكەم وزىڭىزگە جىبەردى.
– ويپىر-اي, سوندا بۇل اۋرۋدىڭ ءبىر ءتۇرى دەدىڭ-ءا!.. بىلاي ءوزى, جۇقپالى پالە مە؟
– جۇعىمى جوق! تۇقىمنان تاراپ, تەك ءۇش-ءتورت ۇرپاقتان كەلىپ بارىپ بىرەۋدىڭ «ماڭدايىنا جازىلادى» ەكەن. ەستۋىمشە, جەڭگەمنىڭ اجەسىنىڭ اجەسىندە وسى اۋرۋ بولىپتى. ول كىسىنىكى بىزدىكىندەگىدەي ءجيى ەمەس – ايلاپ بارىپ, كوبىنە كۇز مەزگىلدەرى اۋىسقاندا ۇستاپ, ۇستاعاندا بىزدىكىندەگىدەي اھىلاپ-ۋھىلەگەن مايدا-شۇيدە ەمەس, اقىرىپ-شاقىرعان شاھار بولسا دا ەستىلەۋ بولىپ, ەل-جۇرتى وندايدا ول كىسىنى ۇلكەن توي-تومالاققا دەرەۋ جەتكىزىپ, قولىنا دومبىرا ۇستاتىپ ايتىس دوداسىنا سۇڭگىتىپ كەپ جىبەرەدى ەكەن...
– ايتىستان ايىعا ما ەكەن اجەسىنىڭ اجەسى؟
– جىنى باسىلىپ, ساباسىنا ءتۇسىپ, ساقيناسى ساپ تيىلىپ, سوڭىنا ەسى ەسەلەنىپ, ايتىستىڭ سىي-سياپاتىنان دا قۇر قالمايدى ەكەن.
– ونداي ايتىس – قازىر دە بار...
– كوكە, ول كەزدەگى ايتىس تابيعي, ايىرماسى جەر مەن كوكتەي. قازىرگىنىڭ بەلگىلى ءبىر تاقىرىبى بولادى, وعان الدىن الا مىنانى ايتام دەپ جاتتاۋ سياقتى دايىندىعى, بارۋى, سۇرىپتاۋدان ءوتۋى, ساحناسى, تەلەديدارعا ءتۇسۋى... جەڭگەمدى وعان قاتىستىرامىن دەپ تاعى ءبىر اۋرۋىن قوزدىرىپ الىپ جۇرەرمىن.
وتكەندە قىزىق بولدى. اۋىلعا دەپۋتاتتىققا كانديدات ەدىم دەپ ءبىر شىرەنگەن بىرەۋ كەلىپ, ەل-جۇرتتى جيناپ جينالىس وتكىزگەن ەكەن, جەڭگەمنىن ساقيناسىنا تۋرا كەپتى... ويھوي, جەڭگەم الگى بەيباقتى يت-تەرىسىن باسىنا قاپتاپ, ءبىر جولعى ساقيناسى ساپ تيىلعانى بار.
– دەپۋتات دەدىڭ بە؟ ە, قازىر دەپۋتاتتىققا كانديداتتىقتىڭ قىزعان شاعى. بۇل ءوزى ۇزىلمەيتىن ۇكىلى دۇنيە. ءارى كەتسە كانديدات ءبىتىپ, دەپۋتات بولىپ ورىنتاعىندا وتىرىپ تا ولار ايتىستى ۇدەتەدى.
سوندىقتان, ايتار اقىلىم – جەڭگەڭدى ساقيناسى قالاي ۇستادى ءبىتتى, ەكى دەپۋتات باس قوسىپ, ەسەڭگىرەپ وتىرعان پەرەداچاعا قوسا عوي... ءوزىڭ جەڭگەڭە انا ەكەۋىمەن كەرىلدەسۋدىڭ ءجون-جوباسىن ۇيرەتىپ ىلىكتىرىپ جىبەرسەڭ بولدى.
– كوكە, اقىلىڭىزعا قۇلدىق, تەك ۇيدەگى تەلەديدار ەسكى جانە اۋىلدا بۇلدىراپ ءجوندى كورسەتپەيدى.
– اكەڭ ىنىمە بار دەگەن ەكەن, تەلەديدارىڭ مەن ءنان انتەناڭ بىزدەن بولسىن.
* * *
...اۋىلعا كەلىپ, جەڭگەمنىڭ ساقيناسىنىڭ «ارقاسىندا» سۋ جاڭا تەلەديدارلى بولىپ, كوڭىل ورنىنا تۇسكەن سوڭ اكەمنىڭ ايتۋىمەن قالاداعى ىنىسىنە بىلاي دەپ حات جازىپ جىبەردىم:
«كوكە, ايتقانىڭىز انىق كەلىپ, كاك راز تەلەديداردان دەپۋتاتتىققا تۇسكەن كانديداتتاردىڭ «دەبات» دەگەن ايتىس-تارتىسىنا ءدوپ ءتۇسىپ, جەڭگەم قامشى سالدىرماي ءوزى-اق سايىسقا ءتۇستى دە كەتتى... «دەباتى» ۋاقىتشا ەكەن, ءبىر دۇرىسى تەلەديدارداعى جەتىسىنە ءبىر بەرىلەتىن «دەپۋتات تىنىسى» دەي مە, ايتەۋىر دەپۋتاتتى كورسەتەتىن باعدارلاما اتاۋلىنى جەڭگەم قادالىپ كورەدى, قاسارىسىپ پىكىر جارىستىرادى. ءتىپتى بولماسا, تىڭداپ بولىپ بارىپ بىزدەردى وتىرعىزىپ قويىپ شەر-مۇڭىن شەرتە شەرمەندەسىنەن ايىرىلعاندا بارىپ ساقيناسى ساپ تيىلعان بولادى. ەسىن جيعاندا: «قالاداعى كىشى اتاما قۇلدىق! جاقسىلىق ەتسەڭ ءبۇتىن قىل» دەگەن, مىنا تەلەديدارداعى بۇگىنگى ايتىستى كەلەسى ساقينام ۇستانعانشا ساقتاپ-جازىپ قوياتىن ينتەرنەتكە قوسىلعان ءبىر كومپيۋتەر بەرىپ جىبەرسە...» دەپ قويادى...
بەرىك سادىر