2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قابىلدانۋعا ءتيىس «بانكتەر جانە بانك قىزمەتى تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ نۇكتەسى قويىلار كۇن جاقىن. جاڭا قۇجاتتى قارجى جۇيەسىنىڭ بارلىق ارحيتەكتۋراسىن جاڭارتۋداعى ماڭىزدى قادام دەپ سيپاتتاۋعا بولادى. بۇل پرەزيدەنتتىڭ جولداۋدا جۇكتەگەن تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جانە جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋ تۋرالى مىندەتتەرىمەن تىكەلەي بايلانىستى.
سوڭعى ايلاردا بانك سەكتورىنا قاتىستى ايتارلىقتاي وزگەرىس بولدى. ءبىرىنشى جاڭالىق – نارىققا جاڭا ويىنشىلاردىڭ كىرۋىن جەڭىلدەتەتىن جانە باسەكەلەستىكتى كۇشەيتەتىن بازالىق ليتسەنزيا ەنگىزىلەدى.
«بازالىق ليتسەنزيانىڭ ەنگىزىلۋى كاپيتالعا, تاۋەكەلدەرگە جانە قاداعالاۋعا قويىلاتىن تالاپتاردى تومەندەتۋگە ىقپال ەتەدى. سەبەبى كاپيتالعا قويىلاتىن تالاپ 10 ملرد تەڭگەگە دەيىن تومەندەيدى. بۇل وزگەرىس نارىقتا جاڭا ويىنشىلاردى قالىپتاستىرادى. بىراق نارىق ءۇشىن ولاردىڭ باسەكەلەستىكتى عانا ەمەس, يننوۆاتسيانى دا اكەلۋى ماڭىزدى», دەيدى ساراپشى بەيسەنبەك زيابەكوۆ.
تاعى ءبىر باعىت – تولەم قابىلەتى مەن بانك اكتسيونەرلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن رەتتەۋ جۇيەسى. ساراپشى ارمان بەيسەمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, باسشىلارعا ارنالعان بىلىكتىلىك تالاپتارىن ەنگىزۋ, تاۋەلسىز ديرەكتورلار ينستيتۋتىن دامىتۋ جانە رەتتەۋشىنىڭ دالەلدى پىكىر بولىگىندەگى وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتۋ جۇيەگە دەگەن سەنىمدىلىكتى ارتتىرادى. سونداي-اق جاڭا زاڭدا بانكتەردىڭ ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋداعى ءرولىن كۇشەيتۋ دە قاراستىرىلادى. اتاپ ايتقاندا, سينديكاتتالعان كرەديتتەردى دامىتۋ, سونداي-اق شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ (شوب) قارجىلاندىرۋعا قول جەتكىزۋ قۇرالى رەتىندە فاكتورينگتى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋ جوسپارلانىپ وتىر. نەگىزگى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى – بانكتەردىڭ قاتىسۋىمەن شوب ءۇشىن كەپىلدىك بەرۋ قورىن قۇرۋ بولدى, بۇل قارىزداردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرىپ, وڭىرلەردە ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەدى.
زاڭ جوباسى قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋ, يننوۆاتسيالاردى دامىتۋ جانە تۇتىنۋشىلارعا قولايلىلىقتى ارتتىرۋ ءۇشىن نەگىز بولاتىن تۇراقتى تسيفرلىق قارجى ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋدى كوزدەيدى. ء«بىزدىڭ ويىمىزشا, جاڭا زاڭدا بانكتىڭ قىزمەتىنە مەملەكەتتىڭ ارالاسۋىنا تىيىم سالۋدى ناقتى جازۋ قاجەت. نارىق مولشەرلەمەسىنەن تومەن نەسيە مەن باسقا دا بانك ونىمدەرىن بەرۋگە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالعان دۇرىس», دەيدى ساراپشى.
كەيبىر ساراپشىلار جاڭا زاڭ ەسكى پروبلەمالاردى شەشۋدەن گورى ولاردىڭ اتىن وزگەرتۋ ارەكەتىمەن شەكتەلىپ قالۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ جاتىر. زاڭدا بانكتەرگە مەملەكەتتىڭ قولداۋى جەكەلەگەن بانكتەرگە عانا كورسەتىلەتىنى ايتىلعان.
«مەملەكەتتەن قولداۋ العان بانكتەرگە ەكونوميكانى بارىنشا جەڭىلدەتىلگەن نەسيەمەن قامتاماسىز ەتۋدى مىندەتتەۋ كەرەك. سەبەبى بانكتەر ەشقاشان مەملەكەت قولداۋىنسىز قالمايتىنىن بىلسە, جاڭا ويىنشىلار مەن بۇرىننان كەلە جاتقان ءسارىتىس ويىنشىلار اراسىنداعى باسەكە تەك قاعاز جۇزىندە قالادى. ال مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن بىرگە ەكونوميكا الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى ناقتىلانسا, بانكتەر مەملەكەتتىڭ قولداۋىن اسا قاجەتسىنە قويمايدى. وسىلايشا, بانكتەر تۋرالى جاڭا زاڭ جوباسى سەكتوردىڭ جۇمىس ىستەۋ ەرەجەسىن جاڭارتىپ قانا قويماي, شاعىن ويىنشىلارعا جول اشىپ, قىزمەتتەر جەلىسىن كەڭەيتىپ, كليەنتتەردىڭ سەنىمىن ارتتىرۋعا ءتيىس», دەيدى ا.بەيسەمباەۆ.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى داۋرەن سالىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىڭ قاتىسۋى تەك سوڭعى شارا رەتىندە عانا ساقتالادى. «ول تەك جۇيەلىك ماڭىزى بار بانكتەرگە قاتىستى ءارى اكتسيونەرلىك كاپيتالدى تولىق پايدالانعاننان, مىندەتتەمەلەردى ايىرباستاۋ تەتىكتەرىن قولدانعاننان كەيىن عانا رۇقسات ەتىلەدى» دەيدى. اگەنتتىكتىڭ جوسپارىنا سايكەس, مەملەكەتتىك قاتىسۋ مەرزىمدەرى مەن شارتتارى بويىنشا قاتاڭ شەكتەۋ ەنگىزىلەدى. ول وتەۋلى سيپاتتا, مەنشىك يەلەرى مەن باسشىلىقتىڭ اۋىسۋىمەن, ديۆيدەندتەر مەن بونۋستارعا تىيىم سالۋمەن, تاۋەكەلدى وپەراتسيالاردى شەكتەۋمەن, سونداي-اق ساۋىقتىرۋ جوسپارىن مىندەتتى تۇردە ىسكە اسىرۋمەن قاتار جۇرەدى.
«قازىر بانكتەردىڭ جاعدايى قولمەن رەتتەۋگە كونبەيدى. سەبەبى ولار تسيفرلىق تەحنولوگيامەن ينتەگراتسيالانىپ كەتتى. سول سەبەپتى, ۇكىمەت جۇيەلىك ماڭىزى بار دەپ ءبىر-بىرىنەن بولە-جاراتىن ۇستانىمنان باس تارتىپ, بانك قۇرىلتايشىلارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە كوبىرەك نازار اۋدارۋ كەرەك. قۇرىلتايشىلار جاۋاپكەرشىكتى شىن سەزىنگەندە عانا بانك بيزنەس كوزى رەتىندە قالىپتاسادى», دەيدى بەيسەنبەك زيابەكوۆ.
الماتى