• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
كورمە 18 قازان, 2025

پۋشكيننەن شولوحوۆقا دەيىن...

40 رەت
كورسەتىلدى

ەلورداداعى ۇلتتىق مۋزەيدە «پۋشكيننەن شولوحوۆقا دەيىن: ۋاقىت ۇندەستىگى» اتتى كورمە اشىلدى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى ۇيىمداستىرعان كورمە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بيىلعى سەسسياسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ءوتتى.

ءىس-شارا قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دميتري وستانكوۆيچ العى سوزىمەن اشىلدى. سونىمەن قاتار مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرلان داكەنوۆ, بقو مادەنيەت, تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۋانىشبەك مۇحانعاليەۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت دامەتكەن سۇلەيمەنوۆا ءسوز سويلەپ, ەلەۋلى ءىس-شاراعا ساتتىلىك تىلەدى.

– بۇل جاي عانا مادەني ءىس-شارا ەمەس, داۋىرلەردىڭ, ۇرپاقتاردىڭ جانە حالىق­تاردىڭ بايلانىسى. مادەنيەتتىڭ ۇلى ميسسياسىن, ياعني بىرىكتىرۋ جانە رۋحاني تۇتاستىقتى ساقتاۋ ءىسىن جالعاستى­رىپ كەلە جاتقانىن ايقىن كورسەتەتىن جار­قىن مىسال. باتىس قازاقستان – تاريح پەن مادەنيەتكە باي, قاسيەتتى ولكە. ءدال وسى جەر ەۋروپا مەن ازيانىڭ تۇيىس­كەن تۇسى, ۇلى جازۋشىلار پۋش­كين, تولستوي, شەۆچەنكو, شولوحوۆتىڭ سوزدەرى جاڭعىرىپ, ماڭگىلىك رۋحاني ۇن­دەستىك ورناعان. الەكساندر سەرگەەۆيچ پۋشكيننىڭ ەسىمى – ورىس ادەبيەتىنىڭ ­التىن دىڭگەگى, رۋحاني ىزگىلىكتىڭ, گۋمانيزم مەن پوەزيالىق بيىكتىكتىڭ سيمۆو­لى. ونىڭ ورال دالاسىنداعى ساتتەرى, حا­لىق تۇرمىسىنان العان شابىت كوزدەرى ­ ۇلى مۇرانىڭ اجىراماس بولىگىنە اينال­دى, – دەدى دميتري وستانكوۆيچ.

اتالعان كورمەنى ا.س.پۋشكين مۋزە­يىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اسىلجان مىر­زا­بولاتوۆا تانىستىرىپ, تاقىرىپ­تىڭ تەرەڭىنە بويلادى. كورمەدە ورىس حالقىنىڭ ۇلى اقىنى ا.س.پۋشكين مەن جاھانعا بەلگىلى جازۋشى  م.ا.شو­لوحوۆتىڭ قازاق جەرىندەگى شىعار­ما­شىلىعى مەن ادەبي مۇراسى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلعان. ەكسپوزيتسيادا XIX–XX عاسىرلارداعى مۇ­راعاتتىق دەرەكتەر, سيرەك فوتوسۋرەتتەر, قولجازبالار مەن باسىلىمدار, سونداي-اق اقىن مەن جازۋشى تۇرمىستا قول­دانعان زاتتارعا كۋا بولاسىز. بويىنا سىر بۇككەن جادىگەر­لەر ۇلتتار اراسىن­داعى ادەبي كوپىردى سەزىنۋگە مۇمكىندىك تۋعىزادى.

پۋشكيننىڭ 1833 جىلى ورال وڭىرى­نە جاساعان ساپارى – ورىس ادەبيەتىنىڭ تاريحىنداعى ەڭ شىنايى ءارى تاعدىرلى بەتبۇرىستاردىڭ ءبىرى. اقىن قازاق دالاسىنا تەك زەرتتەۋشى رەتىندە ەمەس, رۋحاني ىزدەنىس ۇستىندە كەلگەن بولاتىن. اقجايىقتىڭ كەڭ دالاسى, حالىق­تىڭ قوناقجاي مىنەزى مەن ەرلىككە تولى شەجىرەسى دانىشپانعا وي سالعان. وسى ساپار اسەرىنەن «كاپيتان قىزى» مەن «پۋگاچەۆ تاريحى» سياقتى شىعارمالارى دۇنيەگە كەلدى.

ال جازۋشى ميحايل شولوحوۆ ءۇشىن قازاق دالاسى سوعىس جىلدارىنداعى ءومى­رىنىڭ ءبىر بولىگىنە اينالعان قاسيەتتى مەكەن. ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە جازۋ­شىنىڭ وتباسى وسى وڭىردە تۇرعان, ءدال سول كەزدە ول «ادام تاع­دىرى» مەن «تىنىق دون» شى­عار­ما­لارىنىڭ بولىمدەرىن جازىپ, كەيىپ­كەرلەرىنىڭ تاعدىرىن حا­لىقتىڭ شىنايى تۇرمىسىمەن بايلانىستىردى. قازاق جەرىندەگى كەڭدىك پەن ادام جانىنىڭ بەرىكتىگى, دارقان­دىعى تۋىندىلارىنا ەرەكشە تىنىس بەر­گەنى داۋسىز. سوندىقتان دا قازاق دالاسى شولوحوۆ ءۇشىن شابىتتىڭ باستاۋى عانا ەمەس, ەكىن­شى وتانى ىسپەتتى بولدى دەسەك ارتىق ەمەس.

باتىس قازاقستان وڭىرىنەن جەتكىزىلگەن جۇزدەن استام جادىگەر – ەكى حالىقتىڭ ورتاق رۋحاني تاريحىنىڭ ءۇنسىز كۋاگەرى. ءاربىر ەكسپوناتتا – وتكەن ءداۋىردىڭ ءىزى, مادەنيەتتىڭ تىنىسى, ادام مەن جەر اراسىنداعى ماڭگىلىك بايلانىس جاتىر. بو­لاشاقتا قوس حالىق اراسىنداعى ادەبي ساباقتاستىق جالعاسىن تابا بە­رەرى ­داۋ­سىز.

سوڭعى جاڭالىقتار