اتالارىمىز بەن بابالارىمىزدىڭ عاسىرلار بويىنا ارمانداعان دەربەس تاۋەلسىزدىگىنىڭ شىندىققا اينالىپ, تۇعىرلى ەل تۇلعاسىنىڭ بيىكتەي ءتۇسكەنىنە دە بيىل جيىرما جىلدىڭ ءجۇزى تولعالى وتىر. ۇشقىر ۋاقىت كوزىمەن قاراعاندا, بۇل ونشا ۇزاق مەرزىم ەمەس. ال قازاق اتتى ۇلتاندى ەل اقورداسىنىڭ, بىلايشا ايتقاندا استاناسىنىڭ سارىارقا توسىنە كوشىرىلۋى بۇگىندە بۇكىل الەم تانىعان پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ الىستان بولجايتىن كەمەڭگەرلىك ساياساتىنىڭ ايقىن ءبىر كورىنىسى ەكەندىگى داۋسىز. استانا قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك مۇراعاتىندا ساقتالعان قۇجاتتارعا كوز سالعاندا, ءححى عاسىردىڭ ءتولتۋماسى سانالاتىن اقمولانىڭ ەلوردا اتالۋى حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ 32 پارامەترىنە تولىق ساي كەلەدى ەكەن. مۇندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر, جەردىڭ سەيسميكالىق جاعدايى, قورشاعان ورتا, ينجەنەرلىك جانە كولىكتىك ينفراقۇرىلىم, قۇرىلىس كەشەنى, ەڭبەك رەسۋرستارى, ءبارى-ءبارىسى جان-جاقتى ەسەپكە الىنعان.
ەلوردا رەتىندەگى حالىقارالىق تۇساۋكەسەرى 1998 جىلدىڭ 10 ماۋسىمىندا اتاپ وتىلگەن استانادا سول جىلدارى 300 مىڭعا جۋىق حالىق تۇرعاندىعىن مۇراعات قۇجاتتارى ايقىن باياندايدى. 2005 جىلى استانادا تۇرعىندار سانىن 400 مىڭعا جەتكىزۋ كوزدەلىنسە, 2006 جىلى بۇل كورسەتكىش 600 مىڭ ادامدى قۇرادى.
قالانىڭ جاڭا كەسكىن-كەلبەتكە يە بولۋىنا ءوز كەزەگىندە قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىن ەرتە تانىعان, مۇندا ينۆەستيتسيالارىن سالۋعا قۇلشىنىسپەن كىرىسكەن شەت ەلدىك مەملەكەتتەردىڭ دە كومەگى از تيگەن جوق. ماسەلەن, ەسىلدىڭ سول جاعالاۋىنان بوي كوتەرگەن ۇلتتىق رەسپۋبليكالىق كىتاپحانا “ادجيپ”, “قاراشىعاناق پەتروليۋم” فيرمالارىنىڭ ينۆەستيتسيالارىنا سالىندى. بۇل 11 ميلليارد دوللاردان استام قارجىنى قۇرادى. ال كاتار مەملەكەتىنىڭ گرانتى ەسەبىنەن “نۇر-استانا” مەشىتى تۇرعىزىلدى. قۇنى 33 ميلليون دوللارعا جۋىقتايتىن “استانا-تاۋەر” بيزنەس ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسىنا تۇرىك ەلى كومەك قولىن سوزدى. مۇنداي مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى.
استانانىڭ ايبىنىن اسقاقتاتا تۇسەر كەسكىن-كەلبەتىنە ەلباسى العاشقى كۇننەن جەتە ماڭىز بەردى. قالانىڭ وسى زامانعى ساۋلەتكەرلىك ۇلگىسىنىڭ دۇرىس ايقىندالۋىن تولىققاندى شەشۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان كونكۋرس وڭ ناتيجەسىن تيگىزدى. كوپ سارابىنا ۇسىنعان جوبالاردىڭ اراسىندا جاپوندىق ساۋلەتكەر كيسە كۋراكاۆانىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى. ونىڭ قۇندى ۇسىنىستارى نەگىزىندە ەلوردانى 2030 جىلعا دەيىن دامىتۋدىڭ باس جوسپارى جاسالىندى. ماسەلەن, سول جاعالاۋداعى ورتالىقتاردىڭ مەرەيىن ۇستەم ەتىپ تۇرعان “استانا-بايتەرەك” كەشەنىنىڭ بيىكتىگى عانا 97 مەتردى قۇرايدى. قايتالانباس وسىناۋ ءزاۋلىم مۇنارا بۇگىندە رەسپۋبليكا ايماقتارىنان شەت ەلدەردەن ات ءىزىن سالاتىن ادامداردىڭ ورتاق كوز قۋانىشىنا اينالىپ وتىر.
قالانىڭ كوركىنە كورىك قوسار اقوردامەن قاتار تۇرعىزىلعان پارلامەنتتىڭ سەنات پەن ءماجىلىس, ۇكىمەت ۇيلەرى ءاربىر ادامنىڭ كوڭىلىنە ەرەكشە ماقتانىش سەزىمىن ۇيالاتارى حاق.
ەسىل وزەنى ۇستىنەن تۇرعىزىلعان اسپالى كوپىرلەر كولىك قوزعالىسىن رەتتەۋدىڭ سىرتىندا, وسكەلەڭ وركەنيەت قاعيدالارىنا تولىق ساي كەلۋىمەن دە ەرەكشەلەنەدى. مۇنداي كوپىرلەردىڭ ءوزى قازىرگى تاڭدا قالادا ۇشتەن استام.
استانانى ءتۇرلى دەڭگەيدەگى تىنباي سوعار جەلدەر مەن بورانداردان پرەزيدەنت تاپسىرىسىمەن قولعا الىنعان “جاسىل بەلدەۋ” ايماعى دا قورعاپ كەلەدى. جىل سوڭىنا قاراي ونىڭ اۋماعى 50 مىڭ گەكتارعا جەتكىزىلەتىن بولادى. كوپ يگىلىگىنە تاپسىرىلعان سۋبۇرقاقتار مەن گۇلزارلار ەگدە جاستاعىلار تۇرسىن, بۇلدىرشىندەردىڭ دە سۇيىكتى ورىندارىنىڭ بىرىنەن سانالادى.
1999 جىلدىڭ شىلدەسىندە يۋنەسكو-نىڭ شەشىمىمەن استاناعا ازيا – تىنىق مۇحيت ايماعى بويىنشا “بەيبىتشىلىك قالاسى” حالىقارالىق جوعارى ناگراداسى بەرىلدى. بۇل تاۋەلسىز قازاقستانعا كورسەتىلگەن حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ۇلكەن قۇرمەت پەن سەنىم, سونداي-اق ونى اشىق مويىنداۋ بولىپ تابىلادى.
وتكەن مەرزىمدە تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءبىلىمى مەن مادەنيەتىنىڭ, سونداي-اق سان قىرلى ونەرىنىڭ ءتول ورتالىعىنا اينالعان استانادا قازىردىڭ وزىندە جالپىعا بىردەي ورتا ءبىلىم بەرەتىن 50-دەن استام مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى. جاس ۇرپاققا ءبىلىم داعدىلارىن مەڭگەرتىپ, ءتىل ۇستارتۋدا وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اشىلعان قازاق-تۇرىك ليتسەيىنىڭ قوسىپ وتىرعان ۇلەسى دە ەلەۋلى. ال تىكەلەي ەلباسىنىڭ قولداۋ كورسەتۋىمەن 1996 جىلى مامىردا اشىلعان ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە بۇل كۇندەرى 9 مىڭعا تارتا ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتار وقيدى.
سوڭعى ءۇش-ءتورت جىلدىڭ بەدەرىندە بوي كوتەرگەن بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم سارايى, “دۋمان” ويىن-ساۋىق كەشەنى, يسلام مادەنيەت ورتالىعى جانە باسقالار – بەيتانىستارعا ۇيالماي كورسەتەتىن, ماقتانا اۋىزعا الاتىن قالاداعى بىرەگەي ۇلگىدەگى ءساندى مەكەندەردىڭ باستىلارى. ۋاقىتپەن بىرگە اياق باسىپ, نەبىر سىندارلى باسقوسۋلاردىڭ التىن ۇياسىنا اينالعان مۇنداي ايتۋلى ورىندار قالادا ونداپ ەمەس, جۇزدەپ سانالادى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا, دالىرەك ايتقاندا 2004 جىلدىڭ 28 تامىزىندا اشىلعان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ مۇراجايى دا كەلۋشىلەرگە ەل تاريحىنىڭ جارقىن بەتتەرىنەن كەڭىنەن حابار بەرەدى. وسىنداعى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى”, “اتامەكەن”, “پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى”, “قازاقستان جانە الەمدىك قاۋىمداستىق” جانە باسقا ەكسپوزيتسيالاردىڭ جاس ۇرپاق ءۇشىن تاربيەلىك تە, تاعىلىمدىق تا ءمانى ەرەكشە. استانا قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك مۇراعاتىندا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنە قاتىستى قۇجاتتار مولىنان جيناقتالعان. قۇندى جادىگەرلەردەن قالا كۇنى قارساڭىندا ارناۋلى كورمە جابدىقتالىپ, ول قالىڭ كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى.
ەلورداداعى زور قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقان جاڭارۋ ۇلگىسىنە سوڭعى بىرەر جىلدا بوي كوتەرگەن 30 مىڭ كورەرمەنگە ارنالعان جابىق فۋتبول ستاديونى, 3500 ورىندىق كونتسەرت زالى, “شابىت” شىعارماشىلىق ءۇيى, “حان شاتىر” بىرەگەي نىشانى سەكىلدى مادەني وشاقتار جاتادى. بىرلىگى مەن تىرلىگى جاراسقان, 100-دەن استام ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ باسىن قوسىپ وتىرعان استانا قالاسى كەمەل ىستەردىڭ التىن تۇعىرى ىسپەتتەس. وندا ەۋروپانىڭ سۇلۋلىعى مەن شىعىستىڭ تالعامپازدىعى ءوزىنىڭ تىعىز ۇيلەسىمىن تاپقان.
وسىدان ەكى جىل بۇرىن, جاڭا استانانىڭ ونجىلدىق مەرەيتويى اياسىندا قالا ەلتاڭباسىنىڭ جاڭارتىلعاندىعىنان دا كوپشىلىك جۇرت حاباردار. اتاپ وتەر ءجايتتىڭ ءبىرى سول – ونىڭ اۆتورى ءارى جوباسىن نەگىزدەۋشى ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ءوزى. قالا ەلتاڭباسىنان بايتەرەك پەن شاڭىراقتىڭ بەرىك ۇيلەسىم تابۋى ەرتەڭىنە بيىك ماقساتپەن ۇمتىلعان ەل ءومىرىنىڭ ءماڭگىلىككە ۇلاساتىندىعىن ايقىن اڭعارتادى. جاڭعىرۋ مەن جاڭارۋ ۇردىسىندەگى استانا بولاشاعىنىڭ نۇرلى دا ءماندى بولاتىندىعىنا بۇگىنگى قول جەتكەن تابىستار مەن الدا تۇرعان اسقارالى ءمىندەتتەر سەنىم وتىن جاعادى. ول سەنىمدى ولەڭ جولدارىمەن ورنەكتەپ كورسەك بىلاي عوي دەپ ويلايمىن:
ەرتەڭى استانانىڭ تاڭعاجايىپ,
قاناتىن بارا جاتىر العا جايىپ.
تۇعىرىن تاۋەلسىزدىك باياندى ەتكەن,
باسىندا نۇرلى كوشتىڭ نازارباەۆ.
ءار بەرگەن قۇت دارىعان ەسىلىمە,
ريزا تۋعان حالقىڭ شەشىمىڭە.
سان ۇلت باسىن قوسقان ەلوردامىز,
“جەرۇيىق” اتالادى وسى كۇندە.
اقتالىپ جۇرت تانىعان ارداقتارىم,
تاريحتىڭ جارقىن بەتىن پاراقتادىم.
ەلدىكتىڭ تىزگىنىنەن مىقتاپ ۇستاپ,
وتكەننىڭ ۇمىتپايمىز ساباقتارىن.
زيالى, ويلارى وقشاۋ قاۋىم باردا,
قاراماي قارسى سوققان داۋىلدارعا.
مۇراتى, ماقساتى ورتاق قازاق داڭقىن,
جەتكىزدىك الىس جاتقان باۋىرلارعا.
قولعا ۇستاپ دوستاستىقتىڭ اق تاباعىن,
استانا كۇنىمەنەن ماقتانامىن.
...اق وردام بيىكتەسىن ءور مارتەبەڭ,
ەلىمنىڭ كەم بولماسىن باق-تالانى.
كوشكىنباي كەنەباەۆ,
قازاقستان جۋرناليستەر
وداعىنىڭ مۇشەسى,
جوعارى ساناتتى مۇراعاتشى.
استانا.