بارشاعا ايان, نۇراعاڭمەن ءبىر اكە-شەشەنىڭ تاربيەسىن كورگەن باۋىرلارى – وزىنەن كەيىنگى ءىنىسى, بۇگىندە مارقۇم ساتىبالدى, ودان سوڭ قارىنداسى ءانيپا مەن كەنجە ءىنىسى بولات. “تار قولتىقتان وق تيسە, تارتىپ الار قارىنداس” دەگەن, ەلباسىنىڭ اناسىنان كەيىنگى تىلەۋلەس, تىلەۋقور ەڭ جاقىن ادامدارىنىڭ ءبىرى ءانيپا ابىشقىزى باۋىرى جايىندا كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن قىزىقتى ەستەلىكتەرىمەن قارىنداس كوڭىلىمەن بولىسكەن ەدى.
– ءانيپا ابىشقىزى, نۇراعا ون جاسقا تولعاندا دۇنيەگە كەلىپ, ول كىسى مەكتەپ ءبىتىرىپ كەتكەندە جەتى جاستا ەكەنسىز. جەتى جاستاعى بالانىڭ ەسىندە دە تالاي نارسە قالسا كەرەك, بالالىق شاعىڭىزداعى اعاڭىزدىڭ بەينەسىن كوز الدىڭىزعا اكەلىپ كورىڭىزشى.
– مەن بەس جاسقا كەلگەندە, اعا 15-تە عوي, سوندا اكەم قازىر بولات ءىنىم تۇرىپ جاتقان اۋلاعا كىرپىشتەن ءۇي سوقتى. ول كەزدە ۇيىمشىلدىق كەرەمەت. اۋىلدىڭ بالالارى, اعانىڭ جولداستارى, كلاستاستارى ورىسى بار, قازاعى بار جينالىپ كەلىپ, ارىقتاعى سۋدى توعانداپ, توپىراققا شەلەكپەن سۋ تاسىپ, سابان شاشىپ ارالاستىرىپ, لايدى جالاڭاياق تاپتاپ, اعاش قالىپپەن ەسىكتىڭ الدىنا كىرپىش قۇيدى. 3-4 كۇننەن سوڭ كەپسىن دەپ ءبىر-بىرىنە الكەستىرىپ, شوشايتىپ جيناپ, ءۇي تۇرعىزعاندارى بار. تاعى ءبىر ەسىمدە قالعانى, ىلعي ورىستىڭ قىزدارى كەلىپ, اعادان ساباق سۇرايتىن. اعا ەرىنبەي وتىرىپ ءتۇسىندىرىپ جاتاتىن.
شەشەمىزدىڭ ىسمەرلىگى سونشا, كۇرتەشە, كوستيۋمگە دەيىن تىگەتىن. اعا سولاردى كيىپ, اياعىندا حروم ەتىك, جەيدەسىنىڭ جالپاق جاعاسىن كوستيۋمىنىڭ سىرتىنان جىبەرىپ قوياتىن. مەن مەكتەپكە بارعاندا اعا 10-شى كلاستى ءبىتىرىپ, تەمىرتاۋعا كەتتى دە, تەك جىلىنا ءبىر رەت جازدا كەلەتىن. شامامەن ەكىنشى كلاستى بىتىرگەن كوكتەمگى كانيكۋل كەزى عوي دەيمىن, ءۇيدىڭ جانىنداعى الاسا جوتالار دەگدىگەنمەن, جەر اياعى كەبە قويماعان. كۇنىگە ۇلدارمەن ەكى تاياقتىڭ ۇشىن ۇشكىرلەپ, ءتورت بۇرىشتاپ شۇڭقىر قازىپ, شىلىك وينايمىز. بىردە ويناپ ءجۇرگەنمىن, بىرەۋ ء“انيپا” دەپ داۋىستادى. ارتىما قاراسام, اعا دوسىمەن كەلە جاتىر. ويىندى تاستاي سالىپ, جۇگىرىپ الدىنان شىقتىم. قۇشاقتاپ بەتىمنەن ءسۇيدى دە, قولىمنان ۇستاپ: ء“انيپا, ەسىڭدە بولسىن, شىلىكتى قىز بالا وينامايدى, بۇل ۇلداردىڭ ويىنى”, دەدى. مىنە, سول سوزدەن كەيىن شىلىكتى دە, اسىق ويناۋدى دا قويعانىم بار. ال 5-ءشى كلاستى بىتىرگەندە ۋكراينادان اياعىما تاپىشكە, اق جاعاسى بار الجاپقىشىمەن فورما اكەلىپ بەردى. سونداعى قۋانعانىمدى ايتپاڭىز. ويتكەنى, ءبىرىنشى رەت دۇكەننەن ساتىپ العان فورما كيدىم. وعان دەيىن اپام قولدان قوڭىر, قارا سارجادان فورما, ساتەننەن الجاپقىش تىگىپ بەرەتىن.
ءبىزدىڭ بالا كەزىمىزدە وقۋ بىتىرگەندەردىڭ دەنى جان-جاققا كەتەتىن. ول كەزدەگى جاستار وجەت ەدى عوي. ءبىلىمنىڭ سوڭىنان قاي جاق بولسا دا بارىپ, قولى جەتكەن وقۋلارىنا تۇسۋگە تىرىساتىن. “پالەنشە ريگادان كەلىپتى” دەسە, سونى قىزىق كورەمىز. ال ريگانىڭ قايدا ەكەنىن بىلمەيمىز, ايتەۋىر جەردىڭ ءتۇبى, الىس شىعار دەپ ويلايمىز. قالاي دەگەندە دە, اۋىلدىڭ بالاسىنىڭ شەت جاققا بارىپ وقىعانى كيگەن كيىمىنەن, سويلەگەن سوزىنەن, وزدەرىن ۇستاعاندارىنان ءبىلىنىپ تۇراتىن. ءوز قاتارلارىنا قاراعاندا ءبىر ساتى بيىك, انا جاقتاعى كورگەندەرى مەن اۋىلداعى ءومىردى سالىستىرىپ ايتىپ وتىرعاندا ويىن بالاسى بولساق تا قۇلاعىمىز تۇرىك جۇرەتىن. شىنىندا دا, باسقا ەلدىڭ جەرىن, تابيعاتىن, مادەنيەتىن, ءداستۇرىن كورگەن بالالار وزگەشە ەدى. سونى ءبىز ماقتان تۇتاتىنبىز. اعا كەلگەندە مەن دە قاسىنان شىقپاي, قولىنان ۇستاپ قىدىرعىم كەپ, ال امانداسا كەلگەن ۇلكەن كىسىلەردىڭ بالالارىنىڭ باسىنان سيپاي قالسا, سونى قىزعاناتىنمىن. مەن ويلايمىن, ۇلكەنگە, باۋىرعا دەگەن بالالىق سەزىم سول شىعار دەپ.
زادى, كوپ بالالى وتباسىنداعى ءبىر ۇيدە قاتار وسكەن ۇيەلمەلى-سۇيەلمەلى بالالاردىڭ ۇيىمشىلدىعى ءبىلىنىپ تۇرادى. ال ءبىزدىڭ وتباسىندا اتا-انامىز اعانى كەش كورگەن سوڭ, ارامىز الشاق – مەنىمەن – 10, ساتىبالدىمەن – 7, بولاتپەن اراسى – 13 جاس. ءسويتىپ, ول كىسى ەرتەرەك ەسەيىپ, ۇيادان ۇشىپ كەتكەندىكتەن, تەك كىشكەنە كەزىمىزدى عانا ءبىلدى, ال جەتىلىپ وستىك پە, جەتپەي وستىك پە, ءبىزدىڭ ومىرگە دەگەن تالپىنىسىمىز قانداي بولدى, ول جاعى اعاعا بەيمالىمدەۋ شىعار. ال اعانىڭ كەزىندە اكە-شەشەمىز جاس بولدى.
ءبىر قىزىعى, اعادا جاس بالالارداعىداي وزىنە ءتان ءبىر كەرەمەت ءسابي ءيىسى بولاتىن. ساتىبالدى مارقۇم: “مىڭ كىسىنىڭ ىشىنەن اعاڭدى تاپ دەسە, باس كيىمىن يىسكەپ تابار ەدىم”, دەپ ايتاتىن. مەكتەپتە وقىپ ءجۇرگەندە ۋكراينادان دەمالىسقا كەلىپ, كەتەتىن كۇنى تاڭەرتەڭ انام: ء“انيپا مەكتەپكە كەتىپ بارا جاتىر, ول كەلگەنشە سەن كەتىپ قالاسىڭ عوي”, دەگەن سوڭ, كەلىپ قوشتاسىپ, بەتىمنەن ءسۇيىپ يىسكەگەندە, سول جۇپار ءيىسى مۇرنىمدى جاراتىن. شىنىندا دا, سول ءبىر حوش ءيىسى وزىمەن بىرگە جاراتىلعان عوي دەيمىن. اعانىڭ دا, مەنىڭ دە قۇلاعىمىزدا ەن سياقتى ينە وتەتىندەي تەسىگىمىز بار (كورسەتىپ ەدى, شىنىندا دا سولاي). ال جەلكە جاعىنداعىداي قال نەمەرەم اقەركەدە بار.
– تەمىرتاۋ – نۇراعاڭنىڭ ناعىز بوزبالالىق, جىگىتتىك, ساقالىق جاستىق شاعىنا كۋا قالا عوي. سول جىلدارى ىرگەسىن بەكىتىپ, شاڭىراعىن ورنىقتىرعان, تىرشىلىك تالقىسىندا ىسىلعان, قوعامدىق ورتادا بەرىك ورىن تەۋىپ تانىلعان, ءومىر شىڭىنا كوتەرىلگەن التىن باسپالداعى بولعان قالادان اتتاپ وتكەنىمىز بولماس. نۇراعاڭ تەمىرتاۋدا ءبىراز جىل ايالدادى. ەندەشە, بولات قالامەن سىزدەردىڭ بايلانىستارىڭىز قالاي بولدى, قانشا رەت جولدارىڭىز ءتۇستى؟
– 1961 جىلى, وندا مەن 11 جاستامىن, العاش تەمىرتاۋعا اكە-شەشەم, بولات ءتورتەۋمىز باردىق. اعا ول كەزدە ۇيلەنگەن جوق, جاڭا جاتاقحانادا تۇراتىن. قازاقستان ماگنيتكاسىنا جولدامامەن كەلگەن كومسومول-جاستار بريگاداسىندا جۇمىس ىستەيتىن – ساتىبالدى يبراگيموۆ, عابيدوللا, توكەن سۇلەيمەنوۆ, التاي ما, اسقار ما, ايتەۋىر ءتورت جىگىت بىرگە جاتتى. ءبىز تورتەۋ بولىپ باردىق تا, اعانىڭ قاسىنداعى ءجىگىتتەر ورىن بوساتىپ, وزدەرى باسقا بولمەدەگى بالالارمەن جاتىپ ءجۇردى. سونداعى تەمىر توسەكتەرى ءالى ەسىمدە. اكەمنىڭ ونداعى بارعان شارۋاسى بالاسىنىڭ قانداي جۇمىس ىستەيتىنىن ءوز كوزىمەن كورىپ قايتۋ ەدى. ەرتەسىنە-اق اكەم شىداماي, اعامەن بىرگە جۇمىسقا كەتىپ, ءبىر اۋىسىم قاسىندا تۇرىپ, ءبارىن بايقاعان عوي. باسىندا كيىز قالپاق, قولىنا كوسەۋ ۇستاپ وت كوسەگەن بالاسىن كورگەندە, ويى نەشە ساققا جۇگىرگەن. پەشتىڭ ىشكى جاعىنىڭ تەمپەراتۋراسى 2000 گرادۋسقا جەتىپ, وت ۇشقىندارى جارقىلداپ جارق-جۇرق ەتىپ بەت قاراتپاعان جالىننان ءوزى دە قورىققان. ال شويىن اعىزۋ باستالعاندا, ءتىپتى, ەسى شىققان. بالاسىنىڭ ۇستىنەن تەر شۇمەكتەپ اعىپ, شويىننىڭ لەبىنەن ءجۇزى الاۋلاپ, قىزارىپ كەتكەن. اسىرەسە, بالقىپ جاتقان بولاتتى كورگەندە: “ويباي, بالام-اۋ, تۇنگى اۋىسىمدا قالعىپ كەتىپ, مىنا وتتىڭ ىشىنە ءتۇسىپ كەتسەڭ, سەنى قايدان تابامىز. بۇيتكەن جۇمىسىڭ قۇرىسىن, تاستا. مۇنداي اۋىر دا قاۋىپتى جۇمىستىڭ كەرەگى نە ساعان؟” دەپ كەمسەڭدەپ جىلاعانى ەسىمدە. اعا بولسا ك ۇلىپ: “بۇل جۇمىستى ءوزىم قالادىم ەمەس پە, جوق, تاستاي المايمىن. ونىڭ ۇستىنە “قازاقتاردىڭ قولىنان قوي باققاننان باسقا كەلمەيدى” دەپ ويلايدى, سونى دا ءدالەلدەۋىم كەرەك. اعا, قورىقپاڭىز, قۇلامايمىن دا, ۇيىقتامايمىن دا”, دەپ ايتقانى بار.
ونان كەيىن تەمىرتاۋعا بىرنەشە رەت باردىق. ەكىنشى رەت اعا ءبىزدى سارا تاتەمەن تانىستىراتىن بولىپ, شەشەيمەن بىرگە مەن باردىم. وندا جاندوسوۆ اۋىلىنداعى نامازباەۆ دەگەن كىسىلەر تەمىرتاۋدا تۇراتىن, سول كىسىنىڭ ۇيىنە تۇستىك. ءسويتىپ, تاتەنى تانىستىرۋعا اكەلدى. ول كەزدە تاتە دە جاس, ورىسشا وقىعان, قالانىڭ قىزى, تانىسۋعا كەۋدەسى اشىق, جولاق ءتۇستى, تومەنگى جاعىندا ۇلكەن ەكى قالتاسى, ۇلكەن تۇيمەلەرى بار كيمونو كويلەك كيىپ كەلدى. اۋىلدا تۇرىپ ونداي اشىق-شاشىق كويلەكتى كورمەگەن شەشەم جاقتىرىڭقىراماي, ازداپ نارازىلىعىن بالاسىنا ءبىلدىردى. سودان ەرتەسىنە اكەي سامولەتپەن ۇشىپ كەلدى دە: ء“الجان-اۋ, بالانىڭ بەتىنەن قاقپا, سەن ءبىر كۇنگە كەلەسىڭ دە كەتەسىڭ. كەلىنمەن سەن تۇرمايسىڭ عوي, ءوزى تاڭداپ, قالاعان ەكەن, باقىتتى بولسىن, باتامىزدى بەرەيىك”, – دەدى. سودان ەرتەسىنە الپىس قۇدانىڭ ۇيىنە بۇرىنعىنىڭ ءجون-جورالعىسىمەن قۇدا ءتۇسىپ باردى.
سودان ۇيلەنۋ تويى بولدى. قازاقستان ماگنيتكاسى قۇرىلعالى العاشقى ۇيلەنگەن جاستار بولعاندىقتان, كومسومول تويىن جاساپ, اعا مەن تاتەگە ەكى بولمەلى پاتەردىڭ كىلتىن تابىس ەتتى. تويدا تاتەنىڭ اتا-اناسى, اعا-جەڭگەسى, تۋعان-تۋىستارى, ال ءبىز جاقتان ۇشەۋىمىز عانا بولدىق. ەسىمدە قالعانى توي “كومسومولەتس” ءدامحاناسىندا ءوتتى. كومسومولدىق توي بولعان سوڭ تاتە قىسقا كويلەكپەن باسىنا فاتا كيىپ وتىردى. شەشەم كەلىنى باسىنا ورامال سالعانىن قالاسا, تاتە سالعىسى كەلمەدى. تاتەمنىڭ تۇرسىن دەگەن جەڭگەسى قازىر دە بار: “ساراجان, ۇيات بولادى, اناۋ ۇلكەن كىسىلەر وتىر, ورامال سال”, دەپ جەپ-جەڭىل ورامالدى باسىنا سالسا, ۇمىتتىرىپ بارىپ, اقىرىن يىعىنا ءتۇسىرىپ قويادى. ول كەزدە تاتە جاپ-جاس, ادەمى, كوز الماي قىزىعىپ قارايمىن. شاش تۇيگەن مودا, وعان كەيىن شەشەم كۇلەتىن ء“بىر باستان ءبىر باس شىعارعان” دەپ.
اعالار ۇيلەنگەن سوڭ دا اكە-شەشەمىز ءجيى بارىپ تۇردى. ساتىبالدى 8-ءشى كلاستى تەمىرتاۋدا وقىدى. تاتەنىڭ داريعاعا اياعى اۋىر كەزىندە ساتىبالدىنىڭ اعا ەكەۋىمەن تۇسكەن سۋرەتى دە بار. مەن دە 9 كلاستىڭ قىسقى كانيكۋلىندا تەمىرتاۋدا ونشاقتى كۇن بولىپ قايتتىم. اكەي قىستا سوعىم اپارسا, كۇزدە كارتوشكاسىن موشەككە سالىپ, پويىزعا وتىرىپ, ەرتەسىنە قايتىپ كەلەتىن. جازدا ءوزى وسىرەتىن الما باعىنان بىزدەن تىعىپ, قۇرتى جوق, اپورتتىڭ ادەمىسىن تاڭداپ, پوسىلكانى كوپ سالدى. قىسقا دەيىن اكەم ۇيدە الما ساقتايتىندىقتان, نەمەرەلەرىنە جاڭا جىلعا قارسى تاعى جىبەرەتىن. تاتەنىڭ دە اتا-اناسى باقۋاتتى تۇردى. ول كىسىلەر دە سوعىمدارىن سويىپ, جاستارعا كومەكتەسىپ تۇردى.
ءبىر جىلدان كەيىن العاشقى نەمەرەلەرى داريعا تۋعاندا, اكەي مەن شەشەيدىڭ قۋانعانىن ايتپاڭىز. قۋانىشتى حاباردى ەستىسىمەن نەمەرەسىنە جولدا الىپ جۇرگەنگە ىڭعايلى بولسىن دەپ, اتاسى اعاشتى ءيىپ, قولدان كىشكەنە عانا بەسىك جاسادى. شەشەي: “سامولەتپەن اكەلەمىز عوي” دەسە كونبەي: “سەندەر سامولەتتىڭ ىشىندە بالانىڭ جايالىعىن اشىپ قۇرعاتقاندا, سۋىق تيگىزىپ الاسىڭدار. بەسىككە بولەپ اكەلسەك, تاپ-تازا بولىپ جاتادى, ءارى ەشكىم بەتىن كورمەيدى” دەپ, اقىرى بولماي شەشەمە جابدىقتارىن تىككىزدى. ءسويتىپ, داريعانى بەسىككە بولەپ, سامولەتپەن اكەلىپ, قىرقىنان شامالعاندا شىعاردى. وعان قوسا كەلىنىن قالجالاپ, سورپالاپ, مونشاعا ءتۇسىرىپ, اكەمنىڭ شەكپەنىن كيگىزىپ, شىلدە تەرىن شىعاردى. جازدىڭ كۇنى ونسىز دا ىستىق, تاتە كيمەيمىن دەسە: “جوق, كيەسىڭ, تەرلەمەسەڭ, شىلدە تەرىڭ شىقپاسا, مىنا بەتىڭدەگى نوقتاڭ قالىپ قالادى” دەپ وعان قوسا ەمشەك سۇتىمەن ءسۇرتكىزىپ جاتاتىن. “سورپا ىشپەيمىن” دەسە: “جوق, ىشەسىڭ, ىشىڭدەگى جەلىڭ كەتەدى. بۋىن-بۋىنىڭ, ءتىسىڭنىڭ ءتۇبى بەكىگەن جوق, اۋزىڭدى جاۋىپ ءجۇر, جەل كىرمەسىن”, دەپ كورگەن-بىلگەنىن جاساپ, كەلىنىن دە كۇتتى. سول كەزدە سارا تاتەنىڭ سەسسياسى باستالاتىن بولدى ما, ايتەۋىر قىرقىنان شىعارعان سوڭ, بالانى الىپ قالدى. ال تاتە: “قالاي بولادى ەكەن, تىم كىشكەنتاي عوي”, دەپ داريعانى قيماي جىلاعانى ەسىمدە. ءسويتىپ, اي سايىن داريعانى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, پوشتامەن جىبەرىپ وتىردىق. داريعانىڭ ءبىر جاسىندا پليۋش پالتومەن قاز تۇرعان سۋرەتى بولاتىن. سودان نەمەرەلەرى 1-ءشى كلاستى بىتىرگەنشە اۋىلدا اتاسى مەن اپاسىنىڭ قاسىندا ءجۇردى. داريعا وتە جاقسى وقىدى, تاتە بولسا: “اتا, ءسىز بارىپ مۇعالىمدەرگە ايتىپ نەمەرەڭىزگە “بەس” قويدىرىپ ءجۇرسىز”, دەپ سەنبەيتىن. كەيىن داريعا جاقسى وقيتىنىن دالەلدەدى. ارينە, نەمەرەنىڭ الدى بولعان سوڭ وتە ەركەلەتىپ ءوسىردى. قاراعاندىعا بارعان سوڭ اعا مەن تاتەنىڭ تاربيەسىنە شىداماي داريعا حات جازاتىن كورىنەدى. “اپا, مىنالار مەنى بۇرىشقا تۇرعىزدى, كوپ جۇمساي بەرەدى...” دەپ. سودان شەشەم قولىنداعى بولاتتىڭ كەلىنشەگى گۇلجانعا حات جازدىرادى. “سۇلتان, سارا. مەنىڭ بالامدى نەگە جۇمسايسىڭدار...” دەگەن سياقتى ۇرسىپ, سوڭىنان “ايتقان ءالجان, جازعان گۇلجان” دەپ, ءوزى اپارىپ پوشتاعا سالاتىن كورىنەدى. انام ايتاتىن: ء“بارىڭنىڭ ءبىر-ءبىر بالالارىڭدى باعىپ بەرەمىن, ال ەكىنشىلەرىن وزدەرىڭ ءۇشىن تۋىڭدار” دەپ. اللا تاعالا نيەتىن قابىل الىپ, اعانىڭ داريعاسىن, ساتىبالدىنىڭ قايراتىن, مەنەن ەلميرانى, بولاتتان گۇلميرانى قوينىنا سالىپ, باعىپ بەردى.
– باياعىدا جاۋگەرشىلىك زاماندا ءبىر ايەل جانى ولجا بولىپ, سونشاما قىرعىننان امان قالادى. جالما-جان تۇرىپ, جاقىندارىن ىزدەي باستاعاندا, وق ءتيىپ ىڭىرانىپ جاتقان كۇيەۋىن, بوساعادا جىلاپ وتىرعان بالاسىن, ءۇي اينالا بەرە جارالانعان باۋىرىن كورەدى. قايتا شاپقان جاۋ جامان دەگەن, ءبىر كەزدە قىر استىنان اتويلاپ شاۋىپ كەلە جاتقان جاۋدىڭ داۋىسىن ەستيدى. ايەل امال ىزدەپ, جان-جاعىنا قاراسا, وسقىرىنىپ اۋىزدىقپەن الىسىپ تۇرعان ەرتتەۋلى اتتى بايقايدى. ەڭ بولماسا بىرەۋىن ارتىما مىنگەستىرىپ اكەتسەم, امان قالار دەگەن وي كەلەدى. بىراق, قايسىسىن – ۇشەۋى دە قيمايتىن ەت جاقىندارى. ۋاقىت از, قالايدا ءبىر شەشىمگە كەلۋى كەرەك. سوندا “اللا تاعالا ءومىر بەرسە باي تابىلار, بالا دا بەرەر, ال بىرگە تۋعان, ارتىمنان ىزدەپ-سۇرايتىن باۋىردى قايدان تابارمىن” دەپ شىرىلداپ جاتقان بالاسىنا, قيىلىپ قاراعان كۇيەۋىنە قاراماي, باۋىرىن قولىنان تارتىپ مىنگەستىرىپ, شابا جونەلگەن ەكەن. باسقا حالىقتى بىلمەيمىن, قازاقتىڭ ايەلدەرى وتە باۋىرمال. ونى ءومىر كورسەتىپ تە ءجۇر. ءانيپا تاتە, ءوزىڭىز دە ءبىراز جاسقا كەلدىڭىز, تالاي ءومىردى كورگەن انا, اجەسىز. ەندەشە, قارىنداس رەتىندە اعاڭىز جايىندا بۇگىن نە ايتار ەدىڭىز. ءسىزدىڭ كوزىڭىزبەن ول كىسى قانداي ادام؟
– دۇنيەگە اياق-قولىڭ ءبۇتىن, دەنى-قارنىڭ ساۋ بولىپ تۋعانىڭ ءۇشىن, الدىمەن اللاعا شۇكىرشىلىك ەتۋ, ەكىنشىدەن, “تۇمسىقتىعا شوقىتتىرماي, قاناتتىعا قاقتىرماي”, كەمتار ەتىپ وسىرمەي, دۇرىس ءتاربيە بەرىپ, وسىنداي دارەجەگە جەتكىزگەن اتا-اناعا راحمەت ايتۋىمىز كەرەك شىعار. ءبىر وتباسىنداعى بالانىڭ ءبارىنىڭ بىردەي بولۋى مۇمكىن ەمەس. ءار ادامنىڭ تاعدىرى ءارتۇرلى بولاتىنى سەكىلدى, وتباسىنداعى ءار بالانىكى دە ءار قالاي. مەن ويلايمىن, اعا ءبىزدىڭ ارامىزدا اللانىڭ نۇرى جاۋعان, جاراتقاننىڭ شىن سۇيگەن ق ۇلى. سوندىقتان دا, جاراتىلىسى ەرەكشە جارالعان جان. ول كىسىدەن ۇيرەنەتىن قاسيەتتەر كوپ: ادامگەرشىلىگى, ۇستامدىلىعى, شەشەندىگى, كوسەمدىگى, ەنتسيكلوپەديالىق ءبىلىمى, ت.ب. قاسيەتتەرى تولىپ جاتىر. ەڭ باستىسى, كوپ وقىعانى ءوز الدىنا, سونى توقىپ, تەرەڭ ۇعىنىپ, ءوزىن جان-جاقتى دامىتا, ءوزىن-ءوزى تاربيەلەي بىلگەن ادام. كەيدە تەلەديداردان كوزىنىڭ الدى ءىسىنىپ, شارشاپ جۇرگەنى ءبىلىنىپ تۇرادى, كەيدە اۋديتوريادا سويلەگەن كەزدە كوزى وتشا جانىپ, جالىنداپ, جىگەرلەنىپ كەتەدى. سويلەگەندە دە قاراپايىم, تۇسىنىكتى تىلمەن, ءارى دالەلدى, زەردەڭە قوناتىنداي ەتىپ جەتكىزەدى. ال ونداي ادام كەمدە-كەم شىعار.
اعا مەن تاتەگە اتا-انامىز قايتىس بولعاننان كەيىن اكە ورنىنا – اكە, شەشە ورنىنا – شەشە, اعا ورنىنا اعا بولۋعا تۋرا كەلدى. بۇعانعا دەيىن ارقايسىمىز ءار ءتۇرلى تالاپپەن جۇردىك تە, جولدارىمىز ءارتۇرلى بولدى. قۇدايعا تاۋبە, جامان جولعا تۇسپەدىك, قاتاردان كەم قالمادىق. ءبىرىنشى اللانىڭ, ەكىنشى حالىقتىڭ قولداۋ-سەنىمىمەن اعا پرەزيدەنت بولىپ سايلاندى. ءبىزدىڭ اعانى مەنشىكتەۋگە قاقىمىز جوق. اعا حالىقتىڭ, ەلدىڭ ادامى. ارتىندا جالعىز قازاق ەمەس, قانشاما ۇلت تۇر. ال بىرگە تۋعان باۋىرلارى ءۇشىن ول كىسى – ماقتانىش, مەرەي, ميات.
ماسكەۋلىك تەلەارنادان كەلىپ, اعانىڭ 70 جىلدىق مەرەيجاسىنا وراي 40 ءمينوتتىك فيلم ءتۇسىرىپ جاتىر ەدىك دەپ, سۇحبات الدى. سوندا: ء“سىز باۋىرىڭىزدى جاقسى كورەسىز بە؟” دەپ, سونداي دا ساۋال قويدى. “قانداي ادام باۋىرىن جەك كورەدى” دەپ كوڭىلىم بوساسىن. ادام تۋىستى تاڭدامايدى, ونى اللا تاعالا بەرمەي مە؟ سوندىقتان بولاتقا: “قانداي بولماسىن دۇنيەگە باۋىر ەكى ورالىپ كەلمەيدى” دەگەنىم بار. اللا تاعالا ماڭدايىما ءۇش باۋىر جازىپتى, ولارعا دا مەن سياقتى, جاقسى, جامان بولايىن, بىرىنە قارىنداس, بىرىنە اپكە بەردى. ول كىسىلەر مەنى, مەن ول كىسىلەردى تاڭدامادىم. ال وسىنداي اعا, وسىنداي باۋىر – بىزگە قۇدايدىڭ بەرگەن سىيى.
– ۇلكەن كىسىلەر بالاسىنىڭ اتقا مىنگەنىن, قىزىعىن كورە الدى ما؟
– 1971 جىلى اكەي قايتىس بولعاندا اعا قالالىق پارتيا كوميتەتىندە, 1977 جىلى شەشەي قايتقاندا قاراعاندىدا پارتيادا ەكىنشى حاتشى ەدى. شەشەيدى اعا قاراعاندىداعى دارىگەردەن دارىگەر قويماي قاراتقانىمەن, جازىلمايتىن دەرت بولعان سوڭ, ۇشاقپەن اۋىلعا اكەلدىك. كوكتەمدە قايتىس بولدى. دەگەنمەن, انامىز بالاسىنىڭ قىزىعىنىڭ شەت جاعاسىن كوردى. اعا جاڭادان كوتەرىلىپ, سەزدەرگە دەلەگات بولىپ جۇرگەندە گازەتتەگى فاميلياسىنىڭ استىن سىزدىرتىپ قوياتىن. سوسىن كورشىلەرىن شاقىرىپ, “سۇلتانىم گازەتكە شىعىپتى” دەپ, شاي بەرەتىن. ول كەزدە دەلەگاتتاردىڭ سۋرەتىن گازەتكە جاريالايدى, جىپىرلاعان ادامنىڭ ىشىنەن اعانى اينىتپاي تاباتىنبىز. ال بالاسىنا بارسا, شامادانىن تولتىرىپ ارتىنىپ-تارتىنىپ كەلەدى. سۇلتانىمنىڭ ارقاسى دەپ, ول كەزدە جۇرتتىڭ ءبارىنىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن قىتايدىڭ جەڭىل تونىن جارقىراتىپ كيىپ شىعاتىن.
– اناڭىز بالاسى نۇراعاڭ جايىندا نە ايتاتىن ەدى؟ كەيدە اتا-انالار دا بالالارىن باعالاپ, ءبىر-بىرىمەن سالىستىرىپ جاتاتىن ەدى عوي...
– اعانىڭ ءبىزدىڭ وتباسىندا ورنى ەرەكشە بولەك-ءتىن. ويتكەنى, وڭدى-سولدارىن تانىپ, بىرنەشە جىل وتاسىپ, زارىعىپ ءجۇرىپ كورگەن پەرزەنتتەرى بولعان سوڭ دا اكەمىزدىڭ دە, انامىزدىڭ جاندارى سول بالاسىنىڭ ۇستىندە ەدى. وزەكتەرى تالىپ زورعا جەتكەندەگى بالالارى ولاردىڭ انالىق, اكەلىك سانا-سەزىمدەرىن وياتتى. ءبىر وكىنىشتىسى, سونشاما بەينەت كورىپ, جىلاپ-سىقتاپ, رايىمبەك بابانىڭ باسىنا بارىپ قۇلشىلىق ەتىپ, اللادان جالبارىنىپ سۇراپ, اتا-اناسىنىڭ سونشالىقتى ءسۇيىسپەنشىلىگىنەن جارالعان بالالارىنىڭ وسىنداي دارەجەگە جەتكەنىن ءبىر كۇن بولسا دا, ءبىر ساعات بولسا دا كورە الماي ارماندا كەتۋى. بۇل جاقسىلىقتى تاتەنىڭ اناسى كورىپ كەتتى. وعان دا شۇكىرشىلىك.
– ءانيپا ابىشقىزى, پرەزيدەنتتىڭ قارىنداسى بولۋ وڭاي ما؟ ءبىر جاعىنان ول دا مارتەبە ەمەس پە؟..
– پرەزيدەنتتىڭ قارىنداسى بولۋ – ءبىر جاعىنان, ماقتانىش, ەكىنشىدەن, جاۋاپكەرشىلىك, باسقا جاقتارى دا بار. تۋعان قارىنداسى, باۋىرىنا قاراپ, اعاعا دا باعا بەرىپ جاتادى. مەن ويلايمىن, ادامنىڭ وزىنە ءبىر ۇستامدىلىق كەرەك. ءمارتەبەسى ءوز الدىنا, بىرنەشە ميلليونداعان حالىقتىڭ ىشىنەن ءبىزدىڭ وتباسىنا نازارى اۋىپ وتىرعانى, تاعى دا ايتامىن, الدىمەن اللا تاعالانىڭ ءىسى. ەكىنشىدەن, ماڭگىلىك ادام جوق, ماڭگىلىك پرەزيدەنت جوق. ەگەر اعامىز وسىنداي ادام دەپ, جۇرتتى مەنسىنبەي, بىرەۋدىڭ ەسىگىن تەۋىپ اشىپ, دورەكى سويلەسەك, وندا ءبىزدىڭ كىم بولعانىمىز, ادامگەرشىلىگىمىز قايدا؟ ەڭ باستىسى – پرەزيدەنت ءبىز ەمەس, اعا عوي. پرەزيدەنتتىڭ وتباسى – ول كىسىنىڭ زايىبى, بالالارى, نەمەرەلەرى. ءبىز تۋىستارى, ول كىسىگە جاقىن عانا ادامدارمىز. ءبىزدى قارا شال مەن قارا كەمپىردەن جارالىپ, ءبىر قۇرساقتا جاتىپ, ءبىر ەمشەكتى ەمگەن, ءبىر ناندى ءبولىپ جەگەن, ءبىر تاربيەنى كورگەن, سول وتباسىنان شىققان دەپ اعانىڭ قۇرمەتىنە سىيلاۋى ءمۇمكىن. ونداي سىيعا راحمەت. ءبىزدىڭ بار ءمىندەتىمىز – ۇياتقا, سوزگە قالدىرماي, ەرتەڭ اعانىڭ بەتىنە ءبىز دە تۋرا قاراۋىمىز كەرەك. ودان باسقا بىزدە ەشقانداي ماقسات جوق. ال ماڭدايىڭا جازىلعان ءومىردى ادام سياقتى دۇرىس ءسۇرۋ – ءار ادامنىڭ پارىزى.
بۇل جەردە ايتا كەتەرىم, ەڭ باستىسى, اتا-انامىز بىزگە دۇرىس تاربيە بەردى. اكەمىز ايتاتىن: “كەۋدەلى, كوكىرەكتى بولماڭدار, قاشان وزدەرىڭە وزدەرىڭ كەلىپ, ءبىر نارسەگە قولدارىن جەتكەندە بارىپ, ونىڭ ۇستىنە كورسەتەتىن جانە كورسەتپەيتىن جەرى بار. مەنمەنشىل بولماڭدار”, دەيتىن. بولاتتى الىپ قاراڭىز, اڭقىلداعان, ءجۇرەگى اق, ادامعا ءبىر جامانشىلىق ءىستەيىن دەپ ويلامايدى, قولىنان كەلسە كومەكتەسىپ, قولۇشىن بەرىپ جاتقانى. ءوزىمىزدىڭ مىنەزىمىزگە, ىستەگەن قىلىعىمىزعا قاراي اللا تاعالانىڭ دا كوزى ءتۇزۋ شىعار دەپ ويلايمىن. ويتكەنى, قاراپايىم حالىق نە ءىشىپ-جەسە, ءبىز سونى ءىشىپ-جەپ جاتىرمىز. ولار جۇمىس ىستەسە, ءبىز دە جۇمىس ءىستەپ جاتىرمىز. بىزدىكى دە ەلدىڭ جاساپ جاتقان جۇمىسى. ولاردان سونشالىقتى ارتىق تۇرىپ, كەرەمەت بولىپ جاتقان جەرىمىز جوق.
ەگەر مەنىڭ باۋىرلارىمدا بولسا, مەن دە سىرتتا قالمايمىن. بۇل – ءوزىمنىڭ قاعيدام. جوقتان گورى, نە نارسەنىڭ بولسا دا بارى جاقسى. باۋىردىڭ بولعانى جاقسى. قانشا ايتقانمەن ءبىر بۇيرەك تارتىپ تۇرادى. ال قىزدىڭ باۋىرماشىلدىعى انانىڭ سۇتىمەن بەرىلەدى. اللا تاعالا قىز بالانى ەر بالاعا قاراعاندا بولاشاق جار, انا, بىرەۋگە اپا, بىرەۋگە قارىنداس, بىرەۋگە اجە, جەڭگە, قايىنسىڭلى بولاتىنداي باۋىرمال قاسيەتتەرىمەن تابيعاتىندا بىرگە جاراتسا كەرەك.
– اعاڭىزبەن ءجيى كەزدەسەسىزدەر مە؟
– ءجيى, دامىل-دامىل كەزدەسەمىز دەپ ايتا المايمىن. ول كىسىنىڭ ۋاقىتى بولعاندا كەزدەسىپ, ورايى كەلگەندە ءوزى تەلەفون سوعىپ: “نە جاعداي, دەنساۋلىعىڭ قالاي؟” دەپ حابارلاسادى. تاتە دە تەلەفون شالىپ, حال-جاعدايىمىزدى سۇراپ تۇرادى. سوعان ريزامىز. كەيدە ءبىر جاعداي بولا قالسا دا, اعاعا ايتپاۋعا تىرىسامىز. ءويتكەنى, ول كىسىنىڭ ءبىزسىز دە شەشەتىن ماسەلەسى جەتىپ-ارتىلادى.
– ال اعاڭىزدىڭ باۋىرمالدىعى قالاي؟
– وسىدان 4-5 جىل بۇرىن وسى ءسوزدى اعانىڭ وزىنە دە ايتقانىم بار. اكەمىز قايتىس بولعاندا شەشەمىزدىڭ ارقاسىندا ول كىسىنىڭ جوعى بىلىنبەدى. ال انامىز قايتقاندا مەن – 26, بولات – 23, ساتىبالدى – 30 جاستا. انامىزدى جەر قوينىنا بەرىپ, ەلدىڭ ءبارى تارقاعان سوڭ اعا, تاتە, ساتىبالدى, سۆەتا, مەن, بولات پەن گۇلجان – ءتورت كوزىمىز تۇگەل وتىرعاندا ايتقان ءسوزى ءالى كۇنگە ەسىمدە. “بۇل دۇنيەگە ادام بولىپ كەلىپ, ءوسىپ, ۇيلەنىپ, بالا ءسۇيدىڭدەر مە, ەندى ارى قاراي ءوز كۇندەرىڭدى وزدەرىڭ كورۋلەرىڭ, وتباستارىڭدى وزدەرىڭ ارقالاۋلارىڭ كەرەك. سەندەرگە ماتەريالدىق كومەك بەرمەيمىن, بىراق مورالدىق جاعىنان قاشاندا قولدايمىن”, دەدى. “ەندى سەندەردە اكە دە, شەشە دە جوق, ون ەكى مۇشەلەرىڭ ساۋ, ومىرگە ءوزدەرىڭ تالپىنىپ, تىرمىسىڭدار” دەپ ءبىزدى قامشىلاعانى ەكەن. بۇل ءسوزدى نەگىزىنەن ىنىلەرىنە قاراتىپ ايتسا كەرەك. ويتكەنى, مەنى التى ايدان كەيىن قاراعاندىعا كوشىرىپ اكەتتى. ەكى ايدان كەيىن قىزمەتى جوعارىلاپ, الماتىعا كەتتى. ال مەن سول قالعاننان 20 جىلدا وسى جاققا ارەڭ جەتتىم. جۇمىسقا تۇرىپ, جاتاقحانادان باستاپ, ول كەزدە وكىمەتتىڭ زاڭى قاتال, ءبىر بولمەلى پاتەر الدىم. ومىردە بوس بولماي, ەل قاتارلى تىرىسىپ ءومىر ءسۇرىپ, بالا ءسۇيىپ, ونى وقىتىپ جەتكىزۋدە, نەمەرە سۇيۋدە ءوز باسىما اعانىڭ سونداعى ايتقان ءسوزى ۇلكەن ساباق بولدى. ساتىبالدى كولىك اپاتىنان قايتىس بولعاندا, بالاسى قايرات قاتتى جىلاپ كۇيزەلگەندە اعا: “جىلاما, قايرات, مەن ساعان اكە بولامىن”, دەگەن ەدى. اعا سول سوزىندە تۇرىپ, اكەلىك پارىزىن وتەدى, جەڭگەمىز سۆەتا دا, قايرات تا, ساتىبالدىنىڭ ارۋاعى دا ريزا.
– جاقسى جەڭگە دە شەشەنىڭ ورنىن الماستىرىپ جاتادى ەمەس پە؟ جەڭگەلەرىڭىزبەن قالايسىز؟
– جەڭگەنىڭ دە جەڭگەسى بولادى. سەن بىرەۋدىڭ تاربيەسى بولەك وتباسىنا باراسىڭ. سولارعا كىرىگىپ, سول ءۇيدىڭ بالالارىنا باس-كوز بولۋىڭ كەرەك. ياعني, جەڭگە بولا ءبىلۋىڭ دە كەرەك. كورە الاتىن جەڭگە, كورە المايتىن جەڭگە دەگەن بار. جەڭگە جاقسى بولسا, قايىنسىڭلى دە جاقسىعا قاراي تارتىلادى. كىم ءوزىن “اينالايىن قاراعىم” دەپ باسىنان سيپاپ وتىرسا, توسىنە شاۋىپ تەپپەيدى عوي. قۇدايعا تاۋبە, ەكى جەڭگەمىز بار. ءارقايسىسىنىڭ ءوز ورنى, ءوز ءجونى بار. ادامنىڭ جامانى بولمايدى, ءوزىڭ جاقسى بولىپ, ءتىل تابىسا, جاقىنداسا بىلسەڭ. شەشەم: ء“اي, قىز, تىنىش كەل دە تىنىش كەت. شىققان قىز شيدەن تىسقارى, بۇل ۇيگە كەلگەن كەلىن – مەنىڭ ادامىم” دەپ وتىراتىن. بەت جىرتىسىپ ۇرسىسىپ, بىرىمىزگە ءبىرىمىز جامان ءسوز ايتقان جەرىمىز جوق. ەكى جەڭگەمە دە راحمەت, اعالارىما انالارىنان كەيىنگى جاقىن ادامدار سولار. ەر-ازاماتتىڭ اتقا ءمىنىپ جۇرگەنى ۇيىندەگى بەرەكەگە, تىلەۋىن تىلەيتىن زايىبىنا دا كوپ بايلانىستى. سول ءۇشىن سارا تاتەگە راحمەت. سۆەتا جەڭگەم ساتىبالدىنىڭ اتىن دا, ءتۇتىنىن دە ءوشىرمەي, ءوزى بولماسا دا كوزىندەي ارتىنان ەرگەن ەكى ۇلدى جاقسى ءتاربيەلەپ, ازامات ەتىپ ءوسىردى. ول كىسىگە دە العىسىمىز شەكسىز. قۇداي بەرگەن ءبىر كەلىنىم بار. بولاتتىڭ ءۇيىندەگى گۇلجان بۇگىندە قاراشاڭىراقتا انامنىڭ ورنىندا وتىر. سالماقتى, ساليقالى, بىرتوعا جان. بولاتتىڭ بارىنا دا, جوعىنا دا شىداپ, بۇگىندە 6-7 نەمەرە ءسۇيىپ وتىرعان اياۋلى اجە.
– ءانيپا ابىشقىزى, ءۇش ۇلدىڭ ورتاسىندا ءبىر تال قىز بولىپ ءوسىپسىز, ءوزىڭىز دە ەركە بولعان شىعارسىز...
– اكەم ەكى كوزىنەن ايىرىلعانشا 8-ءشى كلاسقا دەيىن ەركەكشورا بولىپ ءوستىم. كوبىنەسە اكەمنىڭ قاسىندا جۇرگەنىمنىڭ پايداسى كوپ ءتيدى. ويتكەنى, ساتىبالدى اسكەرگە كەتتى. بولات اپا-اتاسىنىڭ قولىندا ءوسىپ, ءبىزدىڭ ۇيگە كوپ قارامايتىن. شەشەي اۋرۋ, ەكەۋىنىڭ ورتاسىندا جۇرەمىن. بىرەسە, مالدىڭ استىن تازالايسىڭ, ءشوبىن سالاسىڭ, سۋاراسىڭ, بىرەسە ەسىكتىڭ الدىنىڭ قارىن كۇرەيسىڭ. تاڭەرتەڭ تۇرىپ مەكتەپكە كەتەردىڭ الدىندا شايىن جاساپ, تاماعىن دايىنداپ قويامىن. قىز بالانىڭ ەركەلىگى تۇرمىسقا شىققانشا عوي, ودان انا, ودان اجە بولدىق. ەندى بالالار ساعان ەركەلەيدى.
– ءوزىڭىزدىڭ ماماندىعىڭىز قانداي؟ قازىر نە ىستەيسىز؟ قانشا نەمەرەڭىز بار؟
– ەسەپشىمىن, كوپشىلىگىندە ەسەپ-قيساپ جاعىندا جۇمىس ىستەدىم. قاراعاندىداعى كونديتەر فابريكاسىندا, ەت كومبيناتىندا, اۆستريا-ۆەنگريالىق ءوندىرىس ورنىندا قىزمەت ىستەدىم. قازىر كاسىپكەرمىن. بەتىنە قاراپ وتىرعان ەلميرام مەن ازاماتىم – زاڭ قىزمەتكەرلەرى, ولاردان اقەركە, ازەل, الۋا دەگەن ءۇش نەمەرەم ءوسىپ كەلەدى.
– بايقايمىن, ءوزىڭىز دە قارا جاياۋ ەمەسسىز. ەكى تىلگە بىردەيسىز. كەيدە سويلەگەندە شەشەن بولىپ كەتەسىز... وسى قاسيەتتەر كىمنەن دارىعان؟
– اتا-انامنىڭ ەكەۋىنەن دە كوپ ءۇيرەندىم. شەشەمىز ادۋىندى كىسى ەدى. ازداعان سۋىرىپ سالما اقىندىعى, انشىلىگى, ءازىل-قالجىڭعا جاقىندىعى بار. سودان دا شىعار, اكەمىز شەشەمىزدىڭ ايتقانىن ەكى ەتپەي ىستەيتىن. “شەشەلەرىڭ ايتسا, دۇرىس ايتادى” دەپ سونى ورىنداتاتىن. اۋىل قاريالارى, ايەلدەرى, ەر-ازاماتتار بولسا دا شەشەمىزدىڭ ايتقان سوزىنەن اسپايتىن. شەشەمسىز اۋىلدىڭ ءبىر تويى, نە اسى وتپەگەن. ويتكەنى, ول كىسى ءسوز سالسا ءسوزىن, ءجون سالسا ءجونىن وتكىزەتىن, قولىنان دا, اۋزىنان دا كەلەتىن, ءوزىن سىيلاتا دا, كىسىنى سىيلاي دا بىلەتىن. “اعالارىڭ وقىسا, اعالارىڭ وسسە, سەندەر دە جەردە قالمايسىڭدار, سەندەرگە دە كومەكتەسەدى” دەپ وتىراتىن جارىقتىق. سول ءسوزى راس بولدى.
– ءانيپا ابىشقىزى, اركىمنىڭ ماڭدايىنا نۇراعاڭداي باۋىردى جازا بەرمەسى حاق. مەنىڭشە, ءسىز باۋىرىڭىزدى ساعىنبايتىن شىعارسىز. ويتكەنى, نۇراعاڭدى كۇندە تەلەديداردان كورىپ, گازەت-جۋرنالداردان وقىپ تۇراسىز عوي...
– اعا قايراتتى ءبىر كورگەندە: ء“انيپانىڭ جاسى ۇلعايعان سايىن انامنان اۋماي بارا جاتىر” دەپ ايتىپتى. مەنىڭ دە اعا مەن تاتەنىڭ ءبىر-بىرىنە جاراسىمدى قالجىڭدارىن, وتىرا قالىپ قوسىلىپ ءان سالعاندارىن ەستىگەندە, اتا-انام كوز الدىما كەلەدى. سۇراعىڭىز قىزىق ەكەن, تەلەديداردان كورگەندە اماندىعىن كورىپ, “قىز تىلەۋى – قىدىر تىلەۋى” دەيدى, تىلەۋىن تىلەيمىن. بولماسا قاۋىشىپ, ديدارىن كورىپ, وتكەندى ەسكە الىپ وتىرعانعا نە جەتسىن. ساعىنبايسىز با دەيسىز, ارينە, ساعىنامىن. ساعىنعاندا قانداي؟ اسىرەسە, اعانىڭ دومبىرا شەرتىپ, قوڭىر داۋىسپەن ءان سالعانىن, شىن نيەتىمەن اق جارىلاتىن جارقىن كۇلكىسىن “اجارلى كۇلكى” دەيمىن, سول كۇلكىسىن ساعىنامىن...
– بۇگىنگى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, اعاڭىزعا قانداي تىلەك ايتقان بولار ەدىڭىز؟
– ءبىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق, اللا تاعالا عۇمىرىن ۇزاق قىلسىن. ەلىم, حالقىم دەپ جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي, جاستار وسسە, قازاقستانىم گۇلدەنسە دەگەن نيەتىن اللا تاعالا قابىل ەتسىن. بۇل كىسىنى تانىعان, تانىماعان ەلى بار, ورىسى, قازاعى, قانشاما وزگە ۇلت بار, سولاردىڭ اعاعا دەگەن كوزقاراستارى, نيەتتەرى ءتۇزۋ بولسا دەيمىن. ءبۇتىن ءبىر ۇلت, ەل-جۇرت بەتىنە قاراپ وتىرعان سوڭ الدىنا قويعان ماقساتتارىنا جەتسىن. باس امان, باۋىرى ءبۇتىن بولسىن. وتباسىندا بارلىعى دۇرىس بولىپ, ول كىسى دە ابزال اكە, اياۋلى اتا – بالالارى, نەمەرەلەرىنىڭ قىزىعىن, راقاتىن كورۋگە جازسىن. ال ءبىزدىڭ سىيلىعىمىز – ول كىسىنىڭ اتىنا كىر كەلتىرمەي, دۇرىس ءجۇرىپ-تۇرعانىمىز. “اعاسى باردىڭ جاعاسى بار, ءىنىسى باردىڭ تىنىسى بار” دەگەن, جاعام جايلاۋدا بولىپ, تىنىسىم تارىلماسىن...
– اڭگىمەڭىزگە ۇلكەن راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن گۇلزەينەپ سادىرقىزى.