ساپالى مەديتسينا – مەملەكەتتىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ كەپىلى. ەلىمىزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى كەيىنگى جىلدارى ەلەۋلى وزگەرىستى باستان وتكەرىپ, ۇلتتىق دەڭگەيدەگى باسىم باعىت رەتىندە ايقىندالدى. اسىرەسە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەتكە قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. اۋىلداعى مەديتسينا ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن عانا ەمەس, تۇتاس وڭىرلىك دامۋ ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ باستى تەتىگىنە اينالىپ وتىر.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى ازىرلەنگەن ەدى. جوبانىڭ اتى ايتىپ تۇرعانداي, اۋىلدارعا مەديتسينالىق مەكەمە سالۋعا, ەسكىلەرىن جاڭارتىپ, قۇرال-جابدىقتارىن تۇگەندەۋگە باسىمدىق بەرىلدى. ءبىرىنشى مىندەت – 655 مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك نىسانىن سالۋ. تارقاتىپ ايتساق, اۋىلداردا 260 مەديتسينالىق پۋنكت, 160 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, 235 جاڭا فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت پايدالانۋعا بەرىلەدى. ونىڭ ىشىندە 228 نىسان بۇرىن-سوڭدى بىردە-ءبىر مەديتسينالىق ۇيىمى بولماعان اۋىلداردا اشىلسا, 427 عيمارات توزىعى جەتكەن نىسانداردىڭ ورنىنا قايتا بوي كوتەرەدى. جوبا اياسىندا 35 كوپبەيىندى ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحانا جاڭارادى. وندا ينسۋلت, كارديولوگيا ورتالىقتارى, مەديتسينالىق وڭالتۋ, تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا, حيرۋرگيا, رەانيماتسيا جانە قارقىندى تەراپيا بولىمشەلەرى اشىلادى.
پرەزيدەنت جوبا تۋرالى «جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندەگى قازاقستان: وزەكتى ماسەلەلەر جانە ونى تۇبەگەيلى تسيفرلىق وزگەرىستەر ارقىلى شەشۋ» اتتى جولداۋىندا: «مەملەكەت دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ ءۇشىن جۇيەلى شارالار قابىلداپ جاتىر. ەلىمىزدە مەديتسينا نىساندارى بىرتىندەپ جاڭعىرتىلىپ كەلەدى. اۋىلداعى فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەردەن باستاپ مامانداندىرىلعان اۋرۋحانالارعا دەيىن جاڭارتىلىپ جاتىر. «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 540 نىسان سالىندى, وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 115 نىسان پايدالانۋعا بەرىلمەك. ال قالالى جەرلەردە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى بىرقاتار ءىرى نىسان ىسكە قوسىلدى. مىسالى, استانادا ونكولوگيا ورتالىعى, الماتىدا جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ عىلىمي ورتالىعى اشىلدى. وسى رەتتە بۇعان دەيىن ءتۇرلى ايماقتا بوي كوتەرگەن كوپبەيىندى اۋرۋحانالاردى بيۋروكراتيالىق شىرعالاڭعا سالماي, پايدالانۋعا بەرۋ قاجەت. سونداي-اق مۇنداي جاڭا نىساندار سالۋدى جالعاستىرا بەرگەن ءجون. بۇل جۇمىسقا مەملەكەت-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىگى مەحانيزمدەرى اياسىندا جەكە ينۆەستيتسيانى دا تارتۋ كەرەك. سوندا ازاماتتار استاناعا كوشە بەرمەيدى», دەپ اتاپ ءوتتى.
ۇلتتىق جوبانىڭ ارتىقشىلىعى, مۇنداعى باستى ماقسات – اۋىلدىڭ ەلدى مەكەندەرىن نورماتيۆتەرگە ساي كەلەتىن مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك ۇيىمدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ. وسىلايشا, 4 ميلليوننان استام اۋىل تۇرعىنى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەكپەن قامتىلادى. ينفاركت, ينسۋلتتەن بولەك, ءتۇرلى جاراقات كەزىندە نەمەسە باسقا دا شۇعىل جاعدايلاردا اۋىل تۇرعىندارى ونداعان شاقىرىمدى ەڭسەرىپ, ورتالىققا سابىلماۋعا ءتيىس. مۇنداي توسىن جاعدايلاردا ادام ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ءار مينۋت ماڭىزدى. ۇلتتىق جوبانىڭ ارقاسىندا فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەردە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار كابينەتى, ياعني تەلەمەديتسينا قىزمەتىنە ارنالعان كابينەت, فيزيوتەراپيا كابينەتى, كىرەبەرىسىندە ءدارىحانا پايدا بولدى. بىرنەشە جىلدا ۇيلەسىم تاپقان جوبانىڭ بارىسى تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر مۇراتوۆ اڭگىمەلەپ بەردى.
– ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە جوسپارلانعان 655 مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك نىساندارىنىڭ 540-ى سالىندى. ەندى 115 ۇيىمنىڭ قۇرىلىسى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى. ءدال قازىرگى جاعدايدا 346 نىسان ەسكىرگەن عيماراتتاردىڭ ورنىنا تۇرعىزىلسا, 194 نىسان بۇرىن مەديتسينا ينفراقۇرىلىمى بولماعان اۋىلداردا بوي كوتەردى. بۇل – 200-گە جۋىق اۋىلدا مەديتسينالىق كومەك قولجەتىمدى بولدى دەگەن ءسوز. قۇرىلىسى اياقتالعان نىسانداردىڭ ىشىندە 227 مەديتسينالىق پۋنكت, 187 فاپ, 126 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا بار, – دەدى ت.مۇراتوۆ.
بيىل جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى دەپ جوسپارلانعان 115 نىسان شىعىس قازاقستان, جامبىل, باتىس قازاقستان, پاۆلودار, اتىراۋ, اباي, ۇلىتاۋ, الماتى, قاراعاندى, جەتىسۋ وبلىستارىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى. مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك نىساندارىنىڭ قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 120 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ءار نىساننىڭ جوباسى بىرىڭعاي ستاندارتتار بويىنشا ازىرلەنىپ, تەلەمەديتسينا, فيزيوتەراپيا كابينەتتەرى, ءدارىحانا پۋنكتتەرى, ەمدىك دەنە شىنىقتىرۋ زالدارى قامتىلعان. قۇرىلىس كومپانيالارى قۇرىلىسقا قاجەت جابدىقتاردىڭ 70%-دان استامىن وتاندىق وندىرۋشىلەردەن تاسىمالداعان.
– ۇلتتىق جوبانىڭ ەكىنشى مىندەتى اياسىندا 32 اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانا جاڭارادى. قولدانىستاعى 20 ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحانا كوپبەيىندى ورتالىق اۋرۋحانا بولىپ قايتا قۇرىلادى. عيماراتتار كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, كەڭەيەدى, مەديتسينالىق جابدىقتارمەن قامتىلادى. كوپبەيىندى ورتالىق اۋرۋحانالاردا نەگىزىنەن ينسۋلت جانە كارديولوگيا ورتالىقتارى, مەديتسينالىق وڭالتۋ ورتالىقتارى, تراۆماتولوگيا, ورتوپەديا بولىمشەلەرى, حيرۋرگيا بولىمشەسى, رەانيماتسيا جانە قارقىندى تەراپيا بولىمشەسى اشىلادى. وسى اۋرۋحانالار بىرنەشە ەلدى مەكەننىڭ, ونىڭ ىشىندە كورشى اۋداننىڭ تۇرعىندارىنا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەدى. ۇلتتىق جوبا باستالعالى 8 اۋرۋحانا تولىققاندى كوپبەيىندى ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحانا بولىپ قايتا قۇرىلدى. بۇل قاتاردا تەمىرتاۋ, بالقاش قالالارى مەن جاڭاارقا, ءۇرجار, شۋ, مەركى, تالاس, بەينەۋ اۋداندارى بار. بۇگىندە 10 جوبا بويىنشا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى اياقتالدى. وسىنىڭ بارىنە 54,5 ملرد تەڭگە قارجى جۇمسالادى, – دەپ مالىمدەدى ت.مۇراتوۆ.
ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە اۋىلداعى مەديتسينا ۇيىمدارىنا 1100-دەن استام مامان دايارلاۋ جوسپارلانىپتى. جالپى, جوبا بارىسىندا 1009 مەديتسينا قىزمەتكەرى اۋىلداعى ۇيىمدارعا جۇمىسقا ورنالاسادى. بۇل تىزىمدە شامامەن 459 دارىگەر 550 ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرى بولادى. مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك نىساندارىنا 55 جالپى تاجىريبەلىك دارىگەرى, 168 ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرى, كوپبەيىندى اۋداندىق اۋرۋحانالارعا 404 ارنايى مامانداندىرىلعان دارىگەر, 382 مەيىرگەر جۇمىسقا ورنالاسادى. بۇل جوسپاردىڭ ۋاقتىلى ورىندالۋىنا وڭىرلەرگە مامان تارتۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى نەگىز بولۋعا ءتيىس. مىسالى, بۇگىندە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە جۇمىس ىستەۋگە بارعان مەديتسينا ماماندارىنا «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى قاراستىرىلعان. دارىگەرلەردىڭ الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرى مەن ىنتالاندىرۋ تولەمدەرىنىڭ پاكەتى كەڭەيدى. جاس ماماندارعا كوتەرمە جاردەماقى, ەڭ تومەنگى پايىزدىق مولشەرمەن تۇرعىن ۇيگە نەسيە, ەڭبەكاقىعا قوسىمشا تولەمدەر سەكىلدى الەۋمەتتىك قولداۋ تۇرلەرى قاراستىرىلعان. ونىڭ ىشىندە مەديتسينا ماماندارىنىڭ بالالارىن بالاباقشاعا ورنالاستىرۋ تارتىبىنە, قازا تاپقان نەمەسە مۇگەدەكتىگى بار قىزمەتكەردىڭ بالالارىنا جەڭىلدىكتەر بار.
2024 جىلدان باستاپ اۋىلعا جۇمىسقا باراتىن اسا تاپشى مەديتسينا ماماندارىنا 100 ەڭ تومەنگى جالاقى – 8,5 ملن تەڭگە مولشەرىندە بىرجولعى اقشالاي تولەم بەرىلەدى. وسىنداي ارتىقشىلىقتار دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ كادرلىق الەۋەتىن نىعايتىپ, اۋىل تۇرعىندارىن قولجەتىمدى مەديتسينالىق كومەكپەن قامتۋعا ىقپال ەتەدى. سول سەكىلدى «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى قالا مەن اۋىل مەديتسيناسىنداعى الشاقتىقتى قىسقا مەرزىمدە جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ كادرلىق, ينفراقۇرىلىمدىق, تەحنولوگيالىق الەۋەتىن نىعايتۋعا جول اشادى.