جاھاندى قىزىقتىرعان جاساندى ينتەللەكت قازىر بارلىق سالادا قارقىن الىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا بۇل باعىتتىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە دە باسىمدىققا يە بولۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. «جاساندى ينتەللەكتىمەن جۇمىس ىستەۋ قۇزىرەتىن قالىپتاستىرۋ الدەقايدا ەرتە جاستان, ياعني مەكتەپ قابىرعاسىنان قولعا الىنۋعا ءتيىس. وسىعان وراي بىرقاتار باستامانى جۇزەگە اسىرعان ءجون. ەڭ الدىمەن, مەكتەپ وقۋشىلارىنا ارنالعان جاساندى ينتەللەكت نەگىزدەرى تۋرالى باعدارلاما جانە وقۋ ماتەريالدارىن ازىرلەۋ قاجەت. ۇستازداردىڭ جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن مەڭگەرۋ داعدىسىن دا قالىپتاستىرۋ كەرەك بولادى. قاشىقتان وقىتۋ ءتاسىلى جانە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسى نەگىزىندە «Qazaq Digital Mektebi» اتتى شاعىن جيناقتى مەكتەپ ۇلگىسىن ازىرلەۋىمىز قاجەت. مۇنداي پلاتفورما اۋىلداعى وقۋشىلاردى ساپالى وقۋ تاسىلدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى پرەزيدەنت. وسىعان وراي ءبىز ءبىلىم سالاسىنا جي-ءدى ەنگىزۋ, مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, مامان دايارلاۋ جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندە سالا ماماندارىن اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ورتا ءبىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى قانىبەك جۇماشەۆ, ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ ديرەكتورى ءنازيپا ايۋباەۆا, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جاساندى ينتەللەكت كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بيبىگۇل رازاحوۆا, جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى انار تولەۋباەۆا وزەكتى تاقىرىپ جونىندەگى ويلارىن ورتاعا سالدى.
– جاساندى ينتەللەكت ءبىلىم سالاسىنا نە وزگەرىس اكەلەدى؟
قانىبەك جۇماشەۆ:
– بۇگىندە بارلىق سالاعا جاساندى ينتەللەكت ەنىپ جاتىر. قازىردىڭ وزىندە ءبىزدىڭ پەداگوگتەر ونى وقۋ ۇدەرىسىنە قولدانىپ وتىر. ماسەلەن, وسى جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا 160 مىڭ مۇعالىم ارنايى دايىندىقتان ءوتتى. بۇگىنگى ۋاقىتتا بارلىق مۇعالىمگە ارنالعان اقىسىز ونلاين كۋرستى ۇيىمداستىرا باستادىق. بىراق اتاپ وتەرىمىز, جاساندى ينتەللەكت ۇستاز ورنىن باسپايدى. ەرتەڭگى كۇنى بالالاردى سىنىپقا كىرگىزىپ, تەك جاساندى ينتەللەكت ساباق بەرەدى دەگەن ءۇردىس بولمايدى. ونداي جايت مۇلدە قاراستىرىلماعان. جاساندى ينتەللەكت تەك مۇعالىمگە كومەكشى قۇرال رەتىندە ءتيىمدى بولادى, ال نەگىزگى ءبىلىم بەرۋ بارىسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى پەداگوگتىڭ وزىندە قالا بەرەدى.
بيبىگۇل رازاحوۆا:
– جاساندى ينتەللەكت ءبىلىم جۇيەسىنە قۇرىلىمدىق وزگەرىس اكەلەدى. بۇل جاڭالىقتار ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنان باستاپ, وقىتۋ ادىستەرى مەن ءبىلىمدى باعالاۋعا دەيىنگى بارلىق كومپونەنتكە اسەر ەتەدى. اتاپ ايتاتىن بولساق, جي وقىتۋشىلارعا جەكە ءبىلىم بەرۋ تراەكتوريالارىن انىقتاۋدا, ءاربىر وقۋشىنىڭ قابىلەتى مەن قىزىعۋشىلىعىنا قاراي بەيىمدەلگەن وقىتۋ جولىن قالىپتاستىرۋعا جول اشادى.
بەيىمدەلگەن وقىتۋ جۇيەلەرى مەن دياگنوستيكالىق پلاتفورمالار ارقىلى ىسكە اسادى. وقۋ باعدارلامالارىن, تەست تاپسىرمالارىن, ەسەپتەر مەن جاۋاپ ۇلگىلەرىن اۆتوماتتى تۇردە قۇراستىرا الادى. بۇل ۋاقىت ۇنەمدەۋگە جانە وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. سونداي-اق وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن ناقتى جانە ءادىل باعالاۋدى جۇزەگە اسىرادى. سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن وقۋشىنىڭ قاي تۇستا قينالعانىن ناقتى انىقتاپ, پىسىقتاۋعا بولادى. كورۋ, ەستۋ نەمەسە سويلەۋ قابىلەتى شەكتەۋلى وقۋشىلارعا ارنايى قۇرالدار مەن اۋديو-ۆيزۋالدى كومەكشى جۇيەلەردى جاساندى ينتەللەكتىمەن ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بار. جي مۇعالىمدەرگە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ دا جەكە وقۋ كومەكشىسى بولا الادى.
انار تولەۋباەۆا:
– جاساندى ينتەللەكت ءبىلىم سالاسىنا ءبىراز وزگەرىس اكەلەتىنى انىق. بىراق اۋەلى جي-ءدى دۇرىس ءارى جاۋاپتى پايدالانۋ تۋرالى ويلانۋىمىز كەرەك. ويتكەنى بۇل دامۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار وقۋشى مەن مۇعالىمنىڭ قاۋىپسىزدىگىن, بۇكىل وقۋ ۇدەرىسىنىڭ ادىلدىگىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتى.
جي-ءدىڭ باستى ارتىقشىلىعى – وقىتۋدى دارالاندىرۋ مۇمكىندىگى. سونداي-اق مۇعالىمدەردىڭ ەڭ كوپ شاعىمداناتىن ماسەلەسى – قاعازباستىلىق. قازىرگى ۋاقىتتا جي-ءدىڭ كومەگىمەن قۇجاتتاردى راسىمدەۋ, ساباق جوسپارلارىن جۇيەلەۋ, ءتىپتى اتا-انالارمەن بايلانىس ورناتۋ جۇمىستارى جەڭىلدەيدى. مۇعالىمنىڭ نەگىزگى مىندەتى – بالاعا ءبىلىم بەرۋ ىسىنە كوبىرەك كوڭىل بولۋىنە جول اشادى.
الايدا جاساندى ينتەللەكتىنى شەكتەن تىس قولدانۋدىڭ دا قاۋپى بار. ول وقۋشىنىڭ ويلاۋ قابىلەتىن السىرەتىپ, دايىن جاۋاپقا ۇيرەتىپ قويۋى مۇمكىن. سوندىقتان جي-ءدى تولىققاندى قۇرال رەتىندە قاراستىرۋعا بولمايدى. ول – كومەكشى, باعىتتاۋشى. وسى جەردە ۇلتتىق دەڭگەيدە ناقتى رەگلامەنتتەر, زاڭنامالىق بازا مەن ەتيكالىق نورمالار قاجەت. ايتپەسە تەحنولوگيانىڭ پايداسىمەن بىرگە قاۋىپ-قاتەرى دە قاتار جۇرەدى.
ءنازيپا ايۋباەۆا:
– مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە جاساندى ينتەللەكت يگىلىكتەرىن ەنگىزۋ مىندەتىن جۇكتەدى. ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ باستى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى – عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىنا جاساندى ينتەللەكت شەشىمدەرىن ەنگىزۋ. ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ ماڭىزدى جاڭاشىلدىق اكەلەدى. بىرىنشىدەن, ءار وقۋشىنىڭ دەڭگەيى, قابىلەت-قارىمى مەن قىزىعۋشىلىعىنا قاراي دەربەس تاپسىرمالار دايىنداۋعا جي تاپتىرماس قۇرال. سونىمەن قاتار جي ۇستازداردىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەيدى. جاساندى زەردە ارقىلى مۇعالىمنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسى ەداۋىر جەڭىلدەيدى. ساباق دايىنداۋ, كەرى بايلانىس تاپسىرمالارىن تەكسەرۋ, ءماتىن قۇراستىرۋ, ستاتيستيكا شىعارۋ, وقۋشىلاردىڭ ۇلگەرىمىن تالداۋ سەكىلدى كۇندەلىكتى مىندەتتەرىن جي كومەگىمەن اۆتوماتتى تۇردە ورىندايدى. ناتيجەسىندە, مۇعالىم وقۋشىلارمەن شىعارماشىلىق جۇمىسقا كوبىرەك ۋاقىت بولەدى.
جاساندى ينتەللەكتىنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – قاشىقتان ءبىلىم الۋداعى تەڭ مۇمكىندىك. اۋىل مەكتەپتەرىندەگى وقۋشىلار دا زاماناۋي قۇرالداردى پايدالانا الادى. بۇل – ساپالى بىلىمگە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىراتىن قادام.
ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»
– ۇستازداردىڭ جاساندى ينتەللەكتىنى مەڭگەرۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋ, ونى ساباققا كىرىكتىرۋ قاي دەڭگەيدە؟
قانىبەك جۇماشەۆ:
– جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باسىندا 400 مىڭعا جۋىق پەداگوگ ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جاساندى ينتەللەكت بويىنشا دايىندىقتان وتەدى. ءبىز جاساندى ينتەللەكتىنى ساباققا ەنگىزگەلى وتىرمىز. بىرىنشىدەن, باستاۋىش سىنىپتاردا «تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» دەگەن ءپان بار. ال 5-سىنىپتان باستاپ «ينفورماتيكا» ءپانى وقىتىلادى. ەندى وسى ەكى پانگە جاساندى ينتەللەكتىگە قاتىستى باعدارلامالار ەنگىزىلەدى. وسى ارقىلى وقۋشىلار نەگىزگى تۇسىنىكتەردى مەڭگەرەدى. سونىمەن قاتار ءاربىر مۇعالىم ءوز پانىندە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانا باستايدى. بۇل جوبانىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءارى قاجەت بولعان جاعدايدا تۇزەتۋلەر ەنگىزىپ وتىرۋ ماقساتىندا قاناتقاقتى جوبا جۇرگىزۋدى قولعا الدىق. وعان استانا قالاسىنىڭ مەكتەپتەرى, 217 «كەلەشەك مەكتەبى» تارتىلادى. جالپى, 380 مىڭنان استام وقۋشى جانە 22 مىڭنان استام مۇعالىم قاتىسادى. وسىلايشا, ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا, قاڭتار ايىنا دەيىن, بەلگىلەنگەن مەكتەپتەردە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ باستالىپ كەتەدى. كەيىن قوسىمشا ەكسپەريمەنتتىڭ ارالىق ناتيجەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قاڭتار-اقپان ايلارىندا قامتىلاتىن وقۋشىلار مەن مەكتەپتەردىڭ سانىن بىرتىندەپ ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قازىرگى بالالاردىڭ تەحنيكاعا بەيىمدىلىگى جوعارى. ولار تۋعاننان الەۋمەتتىك جەلىنى دە, تەلەفوندى دا, تەحنيكانىڭ ءتىلىن دە تەز مەڭگەرەدى. سوندىقتان بۇنى قابىلداپ اكەتەتىنى ءسوزسىز. دەگەنمەن بىزدە مەملەكەتتىك ءبىلىم ستاندارتى بار. سوندىقتان وقۋ بارىسىنا كەز كەلگەن جاڭا قۇرالدى ەنگىزۋ وڭاي ەمەس, ول ءۇشىن جان-جاقتى تەكسەرۋ قاجەت. الدىمەن سىناق كەزەڭىن اياقتاپ, سودان كەيىن عانا ەنگىزەمىز. ەگەر قاجەتتى اقپاراتتى بالالارعا ىڭعايلى ادىسپەن جەتكىزەتىن بولساق, ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
ءنازيپا ايۋباەۆا:
– ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى جي قولدانۋ بويىنشا ەتيكالىق ستاندارتتار مەن اكادەميالىق ادالدىق ەرەجەلەرىن دايىندادى. سونىمەن قاتار اكادەميا ۇجىمى جي-ءدى ەتيكالىق قولدانۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىق ازىرلەدى. بۇل – تەحنيكالىق نۇسقاۋلىق ەمەس, مۇعالىم قىزمەتىنە پايدالى قۇندىلىقتار جيناقتالعان قۇجات. «مۇعالىم – وقۋشىعا جي-ءدى ساۋاتتى پايدالانۋدى ۇيرەتەتىن جەتەكشى تۇلعا» دەگەن قاعيدات ساقتالادى.
بيىلعى وقۋ جىلىندا مەكتەپتەگى «تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» جانە «ينفورماتيكا» پاندەرىنە جاساندى ينتەللەكت نەگىزدەرىنە ارنالعان تاقىرىپتار ەندى. وسى تۇستا ايتا كەتەرلىگى, مەكتەپ باعدارلاماسىنا جاساندى ينتەللەكت جەكە وقۋ ءپانى رەتىندە ەمەس, جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق باعىتتاعى پاندەر مەن قوعامدىق-گۋمانيتارلىق باعىتتاعى پاندەر مازمۇنىنا كىرىكتىرىلىپ ەنگىزىلىپ جاتىر.
باستاۋىش سىنىپ ءبىلىم الۋشىلارى جي تۋرالى قاراپايىم تۇسىنىكتەر, قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى, ەتيكالىق نورمالار تۋرالى ءبىلىمدى «تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» وقۋ ءپانى ارقىلى مەڭگەرەدى. ال نەگىزگى جانە جوعارى سىنىپتاردا جي تۋرالى ءبىلىم «ينفورماتيكا» پانىندە وقىتىلادى. اتالعان پاندەگى الگوريتمدەر, دەرەكتەردى وڭدەۋ, ماشينالىق وقىتۋ نەگىزدەرى سىندى تاقىرىپتارىن وقىتۋدا ءبىلىم الۋشىلار جي-ءدى قولدانۋ قۇزىرەتىن يگەرەدى. سونىمەن قاتار ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا «Day of AI» سياقتى اشىق ادىستەمەلىك كەشەندەر قولدانىلىپ, دايىن ستسەناريلەر, تاپسىرمالار جانە جوبالار ۇسىنىلادى. بۇل وقۋ ماتەريالدارى ۇنەمى جاڭارتىلىپ وتىرادى. جي ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە وقۋ پاندەرى مازمۇنىنا كەزەڭ-كەزەڭمەن جانە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي ەنگىزىلەدى.
انار تولەۋباەۆا:
– بۇل – وسى كۇننىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى. ءبىز بالالاردى ەرتە دامىتۋ ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ, تاربيەشىلەردى, مۇعالىمدەردى, ادىسكەرلەردى جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىمەن جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتۋ بويىنشا كۋرستار وتكىزدىك. قىزىعى, قاتىسۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى – ورتا جاستاعى, 45–50-دەگى ايەلدەر بولدى. كەيبىرى قاراپايىم ەلەكتروندىق پوشتانىڭ قۇپياسوزىن دە ەستە ساقتاي المايتىن ادامدار. سوعان قاراماستان, ءبىز ولاردى «ChatGPT» جۇيەسىنە تىركەپ, پرومپت جازۋدى ۇيرەتتىك. ناتيجەسىندە, ولار جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كومەگىمەن ساباق جوسپارلارىن دايىنداپ, تاربيەلىك ءىس-شارالارعا ارنالعان ستسەناريلەر قۇراستىرا الاتىن دەڭگەيگە جەتتى.
بۇل تاجىريبە بىزگە مىنا نارسەنى دالەلدەدى: ەگەر دۇرىس باعىت-باعدار بەرىلسە, مۇعالىمدەردىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە قاراماستان, جاڭا تەحنولوگياعا بەيىمدەلۋ قابىلەتى جوعارى. جاس بۋىن ۇستازدار جي-ءدى جىلدام قابىلداسا, ورتا بۋىن مۇقيات ۇيرەنەدى, ال ۇلكەن بۋىن العاشقىدا سەنىمسىزدىك تانىتقانىمەن, ۋاقىت وتە كەلە ولار دا پايداسىن كورەدى. مۇنىڭ ءبارى پەداگوگتەردىڭ كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرۋعا جول اشادى. دەمەك جي – ۇستازدىڭ ورنىن باساتىن قۇرال ەمەس, كەرىسىنشە, ونىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتىپ, شىعارماشىلىققا كوبىرەك ۋاقىت بولۋىنە جاعداي جاسايتىن سەرىكتەس. بولاشاقتا مۇعالىمنىڭ كاسىبي داعدىلارى قاتارىندا جاساندى ينتەللەكتىمەن جۇمىس ىستەۋ قابىلەتى نەگىزگى تالاپتاردىڭ بىرىنە اينالارى ءسوزسىز.
– ۋنيۆەرسيتەتتە جاساندى ينتەللەكت ماماندارىن دايارلاۋ ۇدەرىسى قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟
بيبىگۇل رازاحوۆا:
– جوعارى وقۋ ورىندارىندا جاساندى ينتەللەكت سالاسىنا مامان دايارلاۋ مەملەكەت ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە. بۇل ۇدەرىس تەحنيكالىق بىلىممەن عانا شەكتەلمەي, پانارالىق باعىتتا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ۋنيۆەرسيتەتتەردە جي ماماندارىن دايارلاۋ باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا, PhD دەڭگەيلەرىندە جۇرگىزىلەدى. ءار دەڭگەيدە كۇردەلىلىك پەن باعىت ەرەكشەلىگى ەسكەرىلەدى. ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىندا ماشينالىق وقىتۋ, كومپيۋتەرلىك كورۋ, ءبىلىمدى بەينەلەۋ مودەلدەرى, نەيرو جەلىلەر, تەرەڭ وقىتۋ, تابيعي ءتىلدى وڭدەۋ سىندى مودۋلدەر قاراستىرىلعان.
جي تەك اقپاراتتىق تەحنولوگيالار باعىتىنداعى فاكۋلتەتتەرمەن شەكتەلمەيدى. ۋنيۆەرسيتەتتەردە گۋمانيتارلىق, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە جاراتىلىستانۋ سالالارىنا ارنالعان جي كۋرستارى ەنگىزىلە باستادى. جي كۋرستارى ءۇشىن ارنايى لابوراتوريالار, ءبىلىم بەرۋ دەرەكتەر بازاسى, سونداي-اق وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلادى. قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ناتيجەسىندە ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «لۋ بان شەبەرحاناسى» اشىلدى. مۇنداي شەبەرحانانىڭ اشىلۋى ستۋدەنتتەرىمىزگە قىتايدىڭ زاماناۋي جابدىقتارىن پايدالانا وتىرىپ, جاساندى ينتەللەكت بويىنشا تاجىريبەگە باعىتتالعان كۋرستاردى يگەرۋگە جول اشتى. سونداي-اق زەرتتەۋ توپتارى مەن دوكتورانتتار جي جانە ونەركاسىپتىك تەحنولوگيالار سالاسىنداعى گرانتتىق تاقىرىپتاردى قامتيتىن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ورىنداۋعا پايدالانادى. جي ءبىلىمىن ۋنيۆەرسيتەتتەن باستاۋ جەتكىلىكسىز. سوندىقتان «مەكتەپ-كوللەدج-جوو» تىزبەگىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن مەكتەپ وقۋشىلارىنا ارنالعان جي نەگىزدەرى ءپانىن دايىنداپ, كوللەدجدەرمەن بايلانىس ورناتۋ قاجەت.
– جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم سالاسىنا ەنگىزگەندە, ەڭ الدىمەن قانداي ەتيكالىق جانە ادىستەمەلىك ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋ كەرەك؟
انار تولەۋباەۆا:
– جاساندى ينتەللەكتىنى مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگىزۋ – قاجەتتىلىك. ەڭ باستىسى, ونى قالاي پايدالانامىز؟ بۇل جەردە تەپە-تەڭدىك ساقتالۋى كەرەك. جي بالانى دايىن بىلىمگە ۇيرەتىپ قويماي, ونىڭ ىزدەنىسىن ارتتىرۋعا دا سەپتىگىن تيگىزۋى قاجەت. سوندىقتان ءار قادام ۇلتتىق رەگلامەنتپەن, ناقتى ەرەجەلەرمەن بەكىتىلۋگە ءتيىس.
ەلىمىزدە جي-ءدى قولدانۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرى جاسالسا, مۇعالىمدەر مەن اتا-انالاردىڭ سەنىمى ارتادى. قاۋىپسىزدىك – تەك تەحنيكالىق جاعىنان عانا ەمەس, ەتيكالىق تۇرعىدان دا ماڭىزدى. بالانىڭ جەكە دەرەكتەرىن قورعاۋ, تاپسىرمالاردىڭ ءادىل ورىندالۋىن قاداعالاۋ, ءبىلىمدى باعالاۋدا اشىقتىق ساقتاۋ – باستى تالاپ.
وسى تۇرعىدا مەكتەپ باعدارلاماسىنا تەك جي-ءدى پايدالانۋ ەمەس, سىني ويلاۋ مەن تسيفرلىق ساۋاتتىلىق مودۋلدەرىن ەنگىزۋ اسا قاجەت. بالالارعا «قالاي قولدانۋدى» عانا ەمەس, «نەگە تولىق سەنۋگە بولمايتىنىن» دا ءتۇسىندىرۋ كەرەك. ويتكەنى تەحنولوگياعا تاۋەلدىلىك ءبىلىمنىڭ ساپاسىنا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن. جي وقۋشىنىڭ اقىل-ويىن الماستىراتىن ەمەس, ونى دامىتۋعا كومەكتەسەتىن قۇرال رەتىندە قولدانىلعاندا عانا شىنايى ناتيجە بەرەدى.
بيبىگۇل رازاحوۆا:
– جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ەنگىزگەندە جەكە دەرەكتەردىڭ قۇپيالىلىعى, اۆتورلىق قۇقىق جانە زاڭسىز پايدالانۋدىڭ الدىن الۋ, گەنەراتيۆتى جي قولدانۋدىڭ ەتيكالىق اسپەكتىلەرىنە نازار اۋدارۋىمىز كەرەك. جي وقىتۋشىنى الماستىرمايدى, تەك كومەكشى قۇرال. شەشىم قابىلداۋ جاۋاپكەرشىلىگى ادامنىڭ قولىندا قالۋى كەرەك.
جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ەنگىزگەندە كەلەسى ادىستەمەلىك ماسەلەلەرگە نازار اۋدارساق دەيمىن. ەڭ الدىمەن, جي نەگىزدەرى ءپانىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگىزۋ قاجەت. ودان سوڭ, وقىتۋشىلاردىڭ جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن مەڭگەرۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. سونىمەن قاتار وقىتۋ فورماتى مەن رەسۋرستاردى ازىرلەپ, قاشىقتان وقىتۋ مەن وفلاين وقىتۋدىڭ ۇيلەسىمىن ەسكەرگەن ءجون. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قازاق تىلىندەگى جي وقۋلىعى مەن وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالداردى دايىنداۋىمىز قاجەت.
– «Qazaq Digital Mektebi»-ءنىڭ باستى ارتىقشىلىعى قانداي؟
ءنازيپا ايۋباەۆا:
– ەل پرەزيدەنتى جولداۋدا اتاپ وتكەندەي, «Qazaq Digital Mektebi» – قاشىقتان وقىتۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىنا نەگىزدەلگەن جوبا.جوبا ماقساتى – جي مەن تسيفرلىق شەشىمدەر كومەگىمەن شالعايداعى اۋىل وقۋشىلارىنا ساپالى ءبىلىم بەرۋ. اتالعان باستامانىڭ ارتىقشىلىعى باستاۋىش مەكتەپتەن باستاپ-اق وقۋشىلاردىڭ جي-ساۋاتتىلىعى قالىپتاسادى, مۇعالىمدەردىڭ تسيفرلىق جانە جي قۇزىرەتى ارتادى, ادىستەمەلىك ماتەريالدار مەن ونلاين رەسۋرستار بارشامىزعا قولجەتىمدى بولادى. ەڭ باستى ارتىقشىلىعى, «Qazaq Digital Mektebi» اۋىل مەن قالا اراسىنداعى ءبىلىم تەڭدىگىن قامتاماسىز ەتەدى دەگەن ويدامىز.
دايىنداعاندار –
بەكزات قۇلشار,
ايتولعان ءجۇنىسحان,
«Egemen Qazaqstan»