بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە ءدىني الاۋىزدىق, ەكسترەميزم مەن راديكاليزم سالدارىنان قوعامدا تۇراقسىزدىق تۋىنداپ وتىر. مۇنداي جاعدايدا ءاربىر مەملەكەتتىڭ ەڭ باستى ماقساتى – ەل ىشىندەگى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋ. وسى تۇرعىدان العاندا, ءدىني تۇراقتىلىق – مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزگى شارتى.
ءدىني تۇراقتىلىق – قوعامداعى ءارتۇرلى ءدىني سەنىم وكىلدەرىنىڭ ءوزارا سىيلاستىقتا, بەيبىت ءومىر ءسۇرۋى, ءدىني نەگىزدەگى قاقتىعىستاردىڭ, الاۋىزدىق پەن ارازدىقتىڭ بولماۋى. بۇل ۇعىم دىنارالىق كەلىسىمدى, ءدىني ساۋاتتىلىقتى جانە مەملەكەت پەن ءدىن اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى بىلدىرەدى. قوعامدا بىرلىك پەن كەلىسىم ورناسا, ەل ىشىندە بولىنۋشىلىك پەن كيكىلجىڭ بولمايدى. ءدىني الاۋىزدىق – كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعىنا تونەتىن ۇلكەن قاۋىپ. سوندىقتان ءدىني تۇراقتىلىق – ەلدىڭ بىرتۇتاستىعىن ساقتاۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى. قوعام تىنىشتىعى – دامۋدىڭ العىشارتى. ەل ىشىندە بەيبىت ءومىر مەن كەلىسىم بولسا, ەكونوميكا ءوسىپ, ءبىلىم مەن مادەنيەت داميدى. ىشكى تۇراقتىلىق – شەتەلدىك ينۆەستيتسيا مەن حالىقارالىق سەنىمنىڭ نەگىزى. جاستاردى تەرىس اعىمداردان قورعاۋ ءۇشىن راديكالدى ۇيىمدار قىزمەتىنىڭ الدىن الۋ ماڭىزدى. ءدىني ساۋاتتىلىق پەن دۇرىس تاربيە جاستاردى جات اعىمدارعا كەتۋدەن قورعايدى.
الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك پەن تولەرانتتىلىق – باستى ۇستانىمىمىز. ءتۇرلى ءدىن وكىلدەرىنىڭ تەڭ قۇقىقتا ءومىر ءسۇرۋى قوعامدا ادىلەتتى نىعايتىپ, ءوزارا سىيلاستىقتى ارتتىرادى. بۇل – كوپەتنوستى ەلدەر ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك. بۇل تۇرعىدا ەلىمىز الەمگە ءدىني كەلىسىم مەن بەيبىتشىلىك ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىر. ءتۇرلى ءدىن مەن ۇلت وكىلدەرى ءوزارا تاتۋلىقتا ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. بۇنىڭ ءبىر جارقىن دالەلى – الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى ەلىمىزدىڭ بەيبىتسۇيگىش ساياساتىن ايگىلەدى. بۇل فورۋم العاش رەت 2003 جىلى استانا قالاسىندا ۇيىمداستىرىلىپ, سودان بەرى ءار ءۇش جىل سايىن تۇراقتى تۇردە ءوتىپ كەلەدى. وسىنداي جاھاندىق دەڭگەيدەگى ءدىني جانە رۋحاني كوشباسشىلاردىڭ باسىن قوسۋ ەلىمىزدىڭ ىنتىماقشىل, كەلىسىم ورناتۋشى مەملەكەت ەكەنىن كورسەتەدى. ءارى حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىمىزدى ارتتىرادى.
سەزدىڭ ءوتۋى قازاق قوعامىندا ءدىني جانە ەتنوستىق كەلىسىمنىڭ قالىپتاسقانىن دالەلدەيدى. مەملەكەت تۇرعىندارى ءتۇرلى ءدىندى ۇستانعانىمەن, بەيبىت قاتىناس پەن بىرلىكتە ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. بۇل قوعام ىشىندەگى رۋحاني تۇراقتىلىقتىڭ نىعايۋىنا, ۇرپاق تاربيەسىنە جانە ۇلتتىق بىرلىكتى ساقتاۋعا وڭ ىقپال ەتەدى. كۇن تارتىبىندە ءجيى كوتەرىلەتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى – ءدىني ەكسترەميزم مەن راديكاليزمگە قارسى كۇرەس. الەمدىك ءدىن كوشباسشىلارى بۇل تاقىرىپتا ءوز ۇندەۋلەرىن جاريالاپ, ادامزاتتى بەيبىت ومىرگە, توزىمدىلىككە شاقىرادى. بۇل ەلىمىزگە عانا ەمەس, بۇكىل الەمگە تىنىشتىق پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋدىڭ جولىن ۇسىنادى.
وسىنداي ۇلكەن ءىس-شارا بارىسىندا شەتەلدەن كەلگەن كوپتەگەن دەلەگاتسيا, باق وكىلدەرى مەن قوناقتار ەلدىڭ مادەنيەتىن, تاريحىن, ءدىني تاتۋلىعىن كورەدى. بۇل قازاق ەلىنىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ, الەمگە اشىق ەل ەكەنىن دالەلدەيدى. ءدىني قاۋىمدار اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن سىيلاستىقتى نىعايتۋعا ۇلەس قوسادى. دىندەر اراسىنداعى ورتاق قۇندىلىقتاردى العا شىعارۋ ارقىلى ادامدار اراسىندا توزىمدىلىك پەن ديالوگ مادەنيەتى قالىپتاسادى. بۇل بۇگىنگى جاھاندىق ساياسي جاعدايعا بايلانىستى اسا قاجەت قاسيەتتىڭ ءبىرى. ۇلتتىق مۇددەگە دە, الەمدىك قاۋىپسىزدىككە دە قىزمەت ەتەتىن ماڭىزدى تاريحي باستاما.
رۇستەم سابىرجان ۇلى,
اتىراۋ وبلىسى ءدىن ىستەرى باسقارماسىنىڭ باسشىسى