ۇلىتاۋداعى «جومارت» كەنىشىندە بيىل بولعان اپات ەلدەگى تاۋ-كەن سالاسىنداعى قاۋىپسىزدىك مادەنيەتى مەن باقىلاۋ جۇيەلەرىنىڭ سىن كوتەرمەيتىنىن تاعى ءبىر مارتە ايعاقتادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كوپتەگەن شاحتا مەن كەنىشتە جەلدەتۋ جۇيەلەرى ەسكىرگەن; گاز جانە ءورت دابىل قوندىرعىلارى جەتكىلىكسىز; قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى بويىنشا وقىتۋ فورمالدى تۇردە وتەدى; باقىلاۋ مەن الدىن الۋ تەتىكتەرى ءالسىز.
كەنىشتەگى اپات: جۇيەلىك ولقىلىق پا, الدە ادامي قاتەلىك پە؟
«كەيىنگى جىلدارداعى وندىرىستىك جاراقات الۋ قاۋپى جوعارى نىساندار قاتارىنا «Qarmet» اق-نىڭ «لەنين», «ساران», «شاحتينسك», «كوستەنكو», «اباي», «قازاقستان» شاحتالارى جانە «قازاقمىس كورپوراتسياسىنا» قاراستى گ.وماروۆ اتىنداعى شاحتاقازۋ ترەسىنىڭ «جومارت» كەنىشi جاتادى. جۇرگىزىلگەن تالداۋ ناتيجەسىندە وندىرىستىك جاراقاتتانۋ سەبەبى رەتىندە – جابدىقتاردىڭ ەسكىرۋى, جۇمىستى ۇيىمداستىرۋدىڭ تيىمسىزدىگى, اتاپ ايتقاندا – جۇمىس ورنىنىڭ ۇزاق ۋاقىت جەلدەتىلمەۋى ايتىلدى. بۇل قاۋىپتى گازداردىڭ جينالۋىنا اكەلىپ سوققان. قاۋىپتى وندىرىستىك فاكتورلار ءۇشىن جاۋاپتى تۇلعالار تاراپىنان ءتيىستى وندىرىستىك باقىلاۋدىڭ بولماۋى, ەڭبەك جانە وندىرىستىك ءتارتىپتىڭ بۇزىلۋى, قاۋىپسىز ەڭبەك ءادىسى مەن تاسىلىنە وقىتۋدىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, جۇمىس ورنىنىڭ تالاپقا ساي كۇتىپ ۇستالماۋى مەن باسقا دا سەبەپتەر انىقتالدى», دەيدى مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتسياسى كوميتەتىنىڭ باس ساراپشىسى بيبارىس تاڭىربەرگەن ۇلى.
ايتۋىنشا, جازاتايىم وقيعا سەبەبىنىڭ ءبىرى – ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى نۇسقاۋلىق تالابىنىڭ ورىندالماۋى. كەيىنگى 3 جىلدا ەلدەگى كاسىپورىنداردا 4 347 ادام زارداپ شەگىپ, 656 ادام كوز جۇمعان.
ناتيجەگە جەتۋدىڭ جولى قايسى؟
ساراپشىلار بۇل جاعدايدى تەك جەكە كومپانيانىڭ ەمەس, جالپى مەملەكەتتىك باقىلاۋ جانە وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك ساياساتىنىڭ داعدارىسى رەتىندە قاراستىرۋدى ۇسىنادى. مىسالى, شەتەلدىك تاجىريبە بويىنشا, شاحتادا ءار مەتر سايىن گاز قوندىرعىسى ورناتىلادى. كەنشىلەردىڭ جۇمىس ۋاقىتى, قاۋىپسىزدىك فورماسى مەن ەۆاكۋاتسيالىق دايىندىق قاتاڭ قاداعالانادى. كاسىپوداقتار ناقتى قۇقىققا يە ءارى ولاردى ەلەمەۋ – زاڭ بۇزۋشىلىق بولىپ ەسەپتەلەدى. ازىرگە بۇل تەتىكتەر بىزدە تولىق ىسكە اسپاي وتىر.
«جومارت» كەنىشىندەگى اپات – جاي عانا «تەحنيكالىق اقاۋ» ەمەس. بۇل – ەلدەگى وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنە ۇلكەن ەسكەرتۋ. جەتى كەنشىنىڭ قازاسى – وتباسىلارىنا ورنى تولماس قايعى عانا ەمەس, مەملەكەتتىڭ, كومپانيالاردىڭ جانە بۇكىل قوعامنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە قويىلعان اۋىر سۇراق. ەگەر وسى سۇراققا اشىق ءارى ءادىل جاۋاپ بەرىلمەسە, كەلەسى اپاتتىڭ قاشان جانە قاي جەردە بولاتىنى – تەك ۋاقىت ەنشىسىندە», دەدى باس ساراپشى.
بۇگىندە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋ تالاپتارىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋدى كوزدەيتىن «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكسكە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. مىسالى, 93 جانە 94-باپتاردا «ەسكەرتۋ» تۇرىندەگى جازانىڭ ورنىنا «اكىمشىلىك ايىپپۇل» كوزدەلدى. سونداي-اق ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا تىكەلەي جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالاردى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ نورمالارى ەنگىزىلدى. 93, 94, 95, 96-باپتار بويىنشا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋ تالاپتارىن بۇزعانى ءۇشىن ايىپپۇل مولشەرلەرى ۇلعايتىلدى (بۇزۋشىلىق ءۇشىن 200 اەك-كە دەيىن, قايتالاپ بۇزعان جاعدايدا 400 اەك-كە دەيىن). اتالعان زاڭعا جىل باسىندا پرەزيدەنت قول قويىپ, قابىلداندى.
بيبارىس تاڭىربەرگەن ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك باقىلاۋ تۇراقتى جۇرگىزىلەدى. بيىل 6 ايدا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى تالابىنىڭ بۇزىلۋ فاكتىلەرى بويىنشا ەڭبەك ينسپەكتورلارى تاراپىنان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا 439 جازاتايىم وقيعانى تەرگەۋ ماتەريالى جولدانىپ, سونىڭ نەگىزىندە 139 قىلمىستىق ءىس قوزعالىپتى.