ءماجىلىس دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنباەۆ دروندار تۋرالى دەپۋتاتتىق ساۋالىن قورعانىس ءمينيسترى داۋرەن قوسانوۆقا جولدادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا قازىرگى ۋاقىتتا ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى (دروندار) ازاماتتىق سالادا بەلسەندى قولدانىلىپ جاتىر جانە تاۋارلاردى جەتكىزۋ, اۋە تاكسي سەكىلدى باعىتتاردا ۇلكەن الەۋەتكە يە. بۇل باعىت, ءسوزسىز, قازىرگى زاماننىڭ جاڭا نانوتەحنولوگيالارىنىڭ, جاساندى ينتەللەكتىنىڭ جانە ينكليۋزيۆتى قوعامنىڭ دامۋىمەن تىعىز بايلانىستى بولعاندىقتان, دامىتىلۋى ءتيىس.
«الايدا, مۇنداي تەحنولوگيالاردىڭ بەيبىت ماقساتتان شىعىپ, قىلمىسكەرلەردىڭ قولىنا قارۋ بوپ ءتۇسۋ قاۋپى بار. كەز كەلگەن كوپشىلىك شارادا – كونتسەرت, فۋتبول ماتچى نەمەسە شوۋ كەزىندە حالىقتىڭ ۇستىندە قالىقتاپ جۇرگەن «ويىنشىق» دروننىڭ ىشىندە قاۋىپ جاسىرىنۋى مۇمكىن ەكەنىن ەلەستەتىپ كورىڭىز. ونداي جاعدايدا مىڭداعان كورەرمەندى ەۆاكۋاتسيالاۋ مۇمكىن بولماي قالادى, ال سالدارى ورنى تولماس اپاتقا اكەلۋى مۇمكىن. سوندىقتان درونداردى ءوندىرۋ, ساقتاۋ جانە پايدالانۋ جۇيەلەرىن ليتسەنزيالاۋمەن جانە ەسەپكە الۋمەن قاتار, بۇل سالانى قاتاڭ رەتتەۋ – اسا ماڭىزدى ءارى كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە بولىپ وتىر», دەدى ەلنۇر سابىرجان ۇلى.
ە.بەيسەنباەۆتىڭ ايتۋىنشا حالىقارالىق قاۋىمداستىق تا ۇشقىشسىز اپپاراتتاردى ماقساتسىز پايدالانۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بەلسەندى شارالار قابىلداپ جاتىر.
«مىسالى, اقش-تا 250 گراممنان اساتىن ءاربىر دروندا Remote ID جۇيەسى بار: ول دروننىڭ سەريالىق ءنومىرىن, كوورديناتالارىن جانە وپەراتور تۋرالى مالىمەتتەردى ونلاين تۇردە تاراتادى. سونىمەن قاتار اقش بيلىگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ رۇقساتسىز درونداردى انىقتاۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋدى جانە سەرتيفيكاتتالعان ءوندىرىستى ىنتالاندىرۋدى قولعا العان. وسىنداي الدىن الۋ شارالارى – درون تۇيىندەرىنىڭ تسيفرلىق تاڭبالانۋى, ۇشۋ دەرەكتەرىن جازاتىن «قارا جاشىكتەردىڭ» ەنگىزىلۋى – ەۋروپا وداعىندا, ۇلىبريتانيادا, اۋستراليا مەن كانادادا دا قابىلدانىپ جاتىر», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
دەپۋتاتتىڭ سوزىنشە قازاقستاندا 250 گراممنان اساتىن, كامەرا نەمەسە سەنسورمەن جابدىقتالعان درونداردى ەسەپكە قويۋ مىندەتتى ەكەنى انىق. سونداي-اق درونداردى پايدالانۋ بويىنشا بىرقاتار شەكتەۋلەر بار. الايدا, ءىس جۇزىندە بۇل شارالار ءتيىمدى جۇمىس ىستەمەيدى. كەز كەلگەن ويىنشىقتار نەمەسە تەحنولوگيالىق دۇكەننەن سالماعى 15 كيلوگراممعا دەيىنگى دروندى ەش كەدەرگىسىز ساتىپ الۋعا بولادى. ياعني, قازىرگى رەتتەۋ تەتىكتەرى قارقىندى وزگەرىپ جاتقان شىنايىلىققا تولىق سايكەس كەلمەيدى.
«Remote ID جۇيەسىنىڭ جوقتىعى, شاعىن دروندارعا باقىلاۋدىڭ السىزدىگى, وندىرۋشىلەرگە ليتسەنزيا بەرۋدىڭ مىندەتتى بولماۋى – درونداردى زاڭسىز قۇراستىرۋ مەن قولدانۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي تۋعىزىپ وتىر. جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋى ناتيجەسىندە كەز كەلگەن دروندى ادامنىڭ قاتىسۋىنسىز-اق بەلگىلى ءبىر زاڭسىز ارەكەتتەرگە باعىتتاپ, اۆتوماتتاندىرىلعان تۇردە قولدانۋعا بولادى», دەدى ە.سابىرجان ۇلى.
دەپۋتات مۇنداي قاۋىپتىڭ الدىن الىپ, ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مىناداي ناقتى شارالاردى قولعا الۋدى ۇسىندى.
1) 250 گراممنان اساتىن بارلىق دروندارعا Remote ID جۇيەسىن ەنگىزۋ.
2) ۇشۋ تاريحىن ەسەپكە الۋدى كەڭەيتۋ ءۇشىن «قارا جاشىكتەردى» ەنگىزۋ مەن دەرەكتەردى بەرۋ جانە وڭدەۋ جۇيەسىن دامىتۋ.
3) درون وندىرۋشىلەرگە ليتسەنزيا بەرۋدى ەنگىزۋ جانە نەگىزگى قۇرامداس بولىكتەردى مىندەتتى تۇردە بىرەگەي تاڭبالاۋمەن قامتاماسىز ەتۋ.
4) درونداردى زاڭسىز قۇراستىرۋ مەن قولدانۋ بويىنشا اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ.
«بۇل دەر كەزىندە قابىلداناتىن جانە تەڭگەرىمدى شارالار ازاماتتارىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن ەداۋىر ارتتىرىپ, بولۋى مۇمكىن قايعىلى وقيعالاردىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سەنەمىز», دەپ ءسوزىن اياقتادى «AMANAT» پارتياسى دەپۋتاتتارى اتىنان ەلنۇر بەيسەنباەۆ.