استانا حالىقارالىق فورۋمىنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازىرگى الەمدەگى گەوساياسي احۋال مەن جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە تەرەڭىرەك توقتالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
پرەزيدەنت ءوز سوزىندە جاھاندىق ەكونوميكا, وڭىرلىك ىنتىماقتاستىق جانە حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا مازمۇندى پىكىر الماسۋ ءۇمىتى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىنگى جيىن الەمدە بەلگىسىزدىك بەلەڭ العان كەزەڭدە ءوتىپ وتىر. مۇنى جولايرىق, حالىقارالىق قاتىناستارداعى سىن ساعاتى دەپ سيپاتتاساق تا بولادى. الايدا بۇل تۇجىرىمدى تاريحشىلاردىڭ ەنشىسىنە قالدىرعان ءجون. قازىر وسى جاعدايعا قالاي جاۋاپ بەرەتىنىمىز ماڭىزدى. الدىمىزدا تاڭداۋ تۇر: قانداي شەشىم قابىلدايمىز, قانداي قۇندىلىقتاردى قورعايمىز؟!», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى سوڭعى مالىمەتتەرگە سايكەس, بۇگىندە 52 مەملەكەت قارۋلى قاقتىعىس جاعدايىندا ەكەنىن ەسكە سالدى. بۇل قاقتىعىستاردان كەلگەن ەكونوميكالىق شىعىن – 19 تريلليون دوللار, ياعني الەمدىك جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 13,5 پايىزىن قۇرايدى.
«بۇل, شامامەن, الەمدىك ءىجو-ءنىڭ 13,5 پايىزى. دەگەنمەن وسى سانداردىڭ ارعى جاعىنداعى احۋال ودان دا قورقىنىشتى: قازىرگى قاقتىعىستار اناعۇرلىم ۇزاق ءارى كۇردەلى سيپاتقا يە. وعان كوپتەگەن «ويىنشىلار», ءتىپتى, ەشقانداي مەملەكەتكە قاتىسى جوق توپتار ارالاسادى. بۇدان بولەك, مۇنداي قاقتىعىستاردىڭ تامىرىندا ءتۇرلى قايشىلىقتار جاتىر», دەدى پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت جاڭا تەحنولوگيالار, اسىرەسە جاساندى ينتەللەكت ءداۋىرىنىڭ وركەندەۋى اياسىندا سوعىس پەن قاقتىعىستاردىڭ ەسكى تۇسىنىكتەرگە نەگىزدەلۋى اقىلعا قونىمسىز ەكەنىن ايتتى.
«اتالعان فاكتورلار بەيبىتشىلىكتىڭ بەرىك ورناۋىنا كەدەرگى كەلتىرۋدە. ايرىقشا الاڭداۋشىلىق تۋعىزاتىن تاعى ءبىر دۇنيە بار. ول – الەمدەگى وسى تەكتەس شيەلەنىستەردىڭ جاھانعا مۇلدەم جاڭا تۇسىنىك پەن قۇندىلىقتار ۇسىنىپ, ادامزاتتى تۇبەگەيلى تۇلەگەن, بىراق ازىرگە بەيمالىم كەلەشەككە باستاپ بارا جاتقان جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋ ترەندىمەن ەش ۇيلەسپەۋى. بۇل ورايدا تاريحي تۇجىرىمدار مەن ساياسي ارازدىققا نەگىزدەلگەن اسكەري قاقتىعىستار مەن سوعىستار مۇلدەم ورىنسىز, ءتىپتى اقىلعا قونبايدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
فورۋم اياسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ يادرولىق قارۋى بار ەلدەر اراسىنداعى شيەلەنىسكە ەرەكشە ءمان بەرۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. مۇنداي جانجالدار بۇكىل ادامزاتقا تونگەن قاۋىپ ەكەنىن ەسكەرتتى.
«سوعىسۋدىڭ ورنىنا ءبىز حالقىمىزدى, اسىرەسە, جاستارىمىزدى سانالى ءارى وركەنيەتتى قوعام قۇرۋعا ۇندەۋىمىز كەرەك. ارينە, قاقتىعىستاردىڭ قاي-قايسىسى دا ءجىتى نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. ايتسە دە, يادرولىق قارۋدى يەلەنگەن مەملەكەتتەر اراسىنداعى شيەلەنىسكە ايرىقشا ءمان بەرگەنىمىز ءجون», دەدى پرەزيدەنت.