باقيعا بەت تۇزەگەنشە اۋىلدان الىستاماعان ول ءۇشىن ءۇپ ەتكەن سامال, شەلەكتەپ قۇيعان جاڭبىردىڭ دىبىسى, تاۋ بوكتەرىنىڭ تىلسىمى تاۋسىلماس مۋزا ەدى. تابيعاتتىڭ تامىرشىسىنا اينالعان اقىننىڭ ولەڭدەرىنەن ەموتسيالىق كوڭىل كۇي ىرعاعى مۇلدە بايقالمايتىن. قايتا ولەڭدەرى جازدىڭ جىلى جاڭبىرىنداي جانعا جايماشۋاق سەزىم سىيلايتىن. كوبىك ءسوزدى ساپىرۋدان اۋلاق بولعان ونىڭ پوەزياسىنان بايتاقتىڭ ءمولدىر دە تۇنىق پەيزاجىن كورەتىنبىز.
راسىندا, تابيعات تامىرشىسىنا اينالعان اقىن مەزگىل ماقامدارىن جىرلاۋمەن ومىردەن ءوتتى. ول اقيقاتىندا قالانىڭ ەمەس, دالانىڭ اقىنى بولعاندىقتان شىعار, قۋاندىق شولاق سول سايىن دالانىڭ سىبدىرىمەن سىرلاستى, كۇزگى جاڭبىرمەن مۇڭداس بولدى. ونىڭ شىعارمالارى تاۋ مەن قۇمنىڭ, قىس پەن جازدىڭ, كوكتەم مەن كۇزدىڭ كوركەم قۇبىلىستارىمەن ۇندەسىپ, تىلدەسىپ تۇرعانداي اسەر سىيلايتىن ەدى. ءوزى دە تابيعاتتىڭ ءتورت مەزگىلىمەن بىرگە قۇبىلىپ وتىراتىن جاراتقاننىڭ بەسىنشى مەزگىلىندەي كورىنە بەرەتىن.
«سەزدىرىپ باسەڭ حال-جايىن,
جوعالتقان ايماق قىرى نۇر.
ىمىرتتىڭ شەرتىپ ماڭدايىن,
كەۋدەسىن كەرىپ ءىڭىر تۇر.
كۋا وعان تاۋدىڭ اسقارى,
قاباعى قالىڭ توڭ ىرەڭ.
ءتۇن ءبارىن ءتۇرىپ تاستادى,
قاپ-قارا ورامالىمەن»,
دەگەن شۋماقتار اقىننىڭ «جالعاسى جازعى كەشتىڭ» اتتى ولەڭىنىڭ تىنىسىن اشا تۇسكەنى انىق. سوزبەن سۋرەت سالۋ ارقىلى تابيعات قۇبىلىستارىن كوز الدىمىزعا اينا-قاتەسىز اكەلگەن اقىننىڭ شەبەرلىگى ءوز تەرەڭىنە تارتپاي قويمايدى. ونىڭ ولەڭدەرىنەن وزەننىڭ جىلى اعىسىنداي مايدا ءارى مامىراجاي سامال ەسىپ تۇرادى. سونىسىمەن دە وقىرمانىن ويعا قالدىرارى داۋسىز.
قالاي دەسەك تە, ونىڭ بارلىق ولەڭى تابيعات كورىنىستەرىمەن بىتە قايناسقان. سودان دا بولسا كەرەك, كەز كەلگەن شۋماعى, ءتىپتى كەز كەلگەن تارماعى توتىداي تارانىپ تۇرادى. «بۇلت استىنان قىزىل اي شىعا كەلدى جاپ-جاڭا, قاق جارىلعان قاربىزدىڭ, جارتى بەتى سەكىلدى», «جارعا بىتكەن جالعىز تال كولەڭكەسىن ءوزىنىڭ, قارساقتى العان قىرانداي كوكجەلكەدەن باسىپ تۇر» دەگەن تارماقتارىنىڭ ءوزى سوزىمىزگە دالەل بولاتىنداي.
«جاقتىرماي سىلق-سىلق كۇلگەن بۇلاق ءۇنىن,
ۇشىنا وت تيگەن بە قۇلاعىنىڭ؟
ۇيالىپ-قىزاراقتاپ تۇرىپ-تۇرىپ,
جيەككە جاسقانشاقتاپ قۇلادى كۇن.
بۇلقىنعان ەلەستەتىپ جۇرەكتى كوپ,
سامالمەن جاپىراقتار ءدىر ەتتى ۇدەپ.
ىمىرت شال تاستاي سالدى كولەڭكەنى,
قالتارىس ساي, جىراعا كۇرەپ-كۇرەپ», دەپ جىرلاعان اقىننىڭ مەزگىل تىلسىمىنا ءتىل بىتىرەتىن شەبەرلىگى, راسىندا دا, جان جىلىتادى, تەبىرەنتەدى. تابيعاتتىڭ سان قاتپارلى قۇبىلىسىنا ايرىقشا زەر سالعان اقىن عانا ويدى وبرازعا وراپ بەرۋىمەن, جۇرتتان وزگەشە ويلايتىن سۋرەتكەرلىگىمەن دارالانا تۇسسە كەرەك.
قۇلاندا تۋعان قۋاندىقتىڭ قاسيەتتى قارا ولەڭگە دەگەن ادالدىعىن, تازالىعىن لايىقتى باعالاعان اعا بۋىن قالامگەرلەر از ەمەس. ۇلت ادەبيەتىنىڭ الىپ بايتەرەگىنە اينالعان دارا تۇلعالار دا وعان ۋاقىتىندا باتاسىن بەرگەنىن اقىننىڭ ءوز اۋزىنان ەستىگەنبىز. «قازاقتا ەكى شولاق بار. بىرەۋى – بالۋان شولاق. ەكىنشىسى – قۋاندىق شولاق», دەگەن شەرحان مۇرتازانىڭ سوزىنەن اقىن شىعارماشىلىعىنا دەگەن قۇرمەت ءارى ىنىگە دەگەن ىزەت بايقالسا كەرەك.
«جىرىم مەنىڭ بولماي جۇر بارعا تانىس,
كۇندە بارىپ كەلەتىن الماتى الىس»,
دەپ جىرلاعان قۇلاندىق اقىن قۋاندىق شولاقتىڭ ورتامىزدان الىستاپ, باقيعا بەت تۇزەگەنىنە دە بىرنەشە جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. تىرىسىندە ادەبيەتكە, پوەزياعا دەگەن ادالدىعىنان اينىماعان قالامگەردىڭ كوڭىل كوكجيەگىن كەڭەيتەتىن كەرەمەت شۋماقتارى جۇرت جادىنان وشپەيتىنى انىق. قۋاندىقتىڭ ولەڭدەرىنە تۇڭعيىققا باتىراتىن پالساپالىق شەشىم دە, دەكوراتسيا دا كەرەك ەمەس. ويتكەنى ونىڭ ولەڭدەرى دەربەس دەكوراتسيا ەدى عوي. مەزگىل ماقامدارىن جىرلاعان اقىنعا ونىڭ قاجەتى قانشا؟ جىرى دا, تابيعي بولمىسى دا كىرشىكسىز تازا اقىننىڭ ءوزى ومىردەن وتسە دە, شىعارماشىلىعى وقىرمانىمەن بىرگە جاسايدى دەگەن سەنىم مول.
جامبىل وبلىسى,
تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانى