پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بۋرابايدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا قازىر قانداي ەل جاڭا تەحنولوگيانى ءوز پايداسىنا جاراتاتىنى, قانداي ەل كوش سوڭىندا قالاتىنى انىقتالىپ جاتقان شەشۋشى كەزەڭگە قادام باستىق دەپ ايتقان ەدى.
بۇل – البەتتە ءبىر عانا ۇيىمنىڭ يا سالانىڭ اتقاراتىن شارۋاسى ەمەس, جۇدىرىقتاي جۇمىلۋدى قاجەت ەتەتىن اۋقىمدى ءىس. بۇعان قوس ۇيىمنىڭ بىرلەسىپ اقپاراتتىق تەحنولوگيا باعىتىندا بىلىكتى كادر دايارلايتىن فاكۋلتەتتى ءدال ءوندىرىس ورنىندا اشىپ, تاعى بىرنەشە مەكەمەنىڭ بىرىگۋىمەن بولاشاق مامانداردى وقىتۋ ءۇشىن سىيعا تارتقان سۋپەركومپيۋتەردىڭ ىسكە قوسىلۋى جاقسى دالەل بولادى.
الدىمەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باس عيماراتىنا جينالدىق. باعىتىمىز – اقكول. استانادان ءجۇز شاقىرىم جەردە ورنالاسقان, اقمولا وبلىسىنا قارايتىن بۇل شاعىن قالادا رەسپۋبليكالىق عارىشتىق بايلانىس ورتالىعى بار.
اتالعان جوعارى وقۋ ورنى كادر دايارلاۋ ماقساتىندا وسى ورتالىقپەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى. سول بايلانىس بەكي ءتۇسىپ, ناتيجەسىندە, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «اقپاراتتىق تەحنولوگيالار» فاكۋلتەتىنىڭ فيليالى اشىلدى. ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى, عالىمدارى مەن وقىتۋشىلارى جۇرگىزەتىن زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «Param bilim-2» سۋپەركومپيۋتەرى سالتاناتتى تۇردە ىسكە قوسىلدى. Param bilim-2 – ونىمدىلىگى 1 پەتافلوپسقا دەيىن جەتەتىن زاماناۋي ەسەپتەۋ كەشەنى. وندا ءۇندىستاننىڭ C-DAC ورتالىعى ازىرلەگەن «High Performance Computing» (HPC) باعدارلامالىق پلاتفورمالارى ورناتىلعان. جوبا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, «قازاقتەلەكوم» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ كۇش بىرىكتىرۋىمەن جۇزەگە اسىرىلدى. «قازاقتەلەكوم» اق سۋپەركومپيۋتەردى جۇمىس ىستەپ تۇرعان دەرەكتەر ورتالىعىنا ورنالاستىرىپ, ۋنيۆەرسيتەتكە قوسىمشا كۇردەلى شىعىن شىعارماۋعا, جابدىقتى جەدەل ىسكە قوسۋعا مۇمكىندىك بەردى.
سۋپەركومپيۋتەردىڭ ىسكە قوسىلۋىندا ءسوز العان عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى دينارا ريناتقىزى بۇل جوبانىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. «قازاقستان عارىشتىق تەحنولوگيالارمەن جۇمىس ىستەيتىن ساناۋلى ەلدەردىڭ قاتارىنا كىرەدى. ءبىز مۇنىمەن ماقتانۋىمىز كەرەك. اكادەميالىق كلاستەرگە 3 سۋپەركومپيۋتەر بەرىلگەن, بۇل – ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, قانىش ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى سۋپەركومپيۋتەردى قىتاي ۇكىمەتىمەن ىنتىماقتاستىقتا ىسكە قوسقانبىز. بۇگىنگى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سۋپەركومپيۋتەرىن ىسكە قوسۋ ءۇندىستان ۇكىمەتىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىپ وتىر. Bilim-2 قازىرگى تاڭدا جاساندى ينتەللەكت, تىلدىك مودەلدەر, ۇلكەن دەرەكتەر, زاتتار ينتەرنەتى, كۆانتتىق تەحنولوگيالار جانە پوستكۆانتتىق كريپتوگرافيا سياقتى 30-دان اسا عىلىمي باعىت بويىنشا مودەلدەۋ جانە تالداۋ ەسەپتەۋلەرىن ورىنداۋدا قولدانىلادى. اتالعان سۋپەركومپيۋتەرلەر پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوزى تىكەلەي باقىلاپ وتىرعان «AI Sana» باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە قوسىلىپ جاتىر. بۇل جەردە مىنا نارسەنى ەسكەرۋ كەرەك, Param-2 دە, باسقا جوعارى وقۋ ورىندارىنا بەرىلگەن سۋپەركومپيۋتەرلەرگە دە تولىعىمەن تەگىن, ۇكىمەتارالىق كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسىندە, قول جەتكىزىپ وتىرمىز», دەدى د.ريناتقىزى.
ال ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ بۇل باستاما بىرلەسكەن ءبىلىم مەن عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا كەڭ جول اشاتىنىن جەتكىزدى. «وسىدان 10 شاقتى جىل بۇرىن ءۇندىستاننىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ەلىمىزگە كەلگەن جۇمىس ساپارىندا ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت نەگىزىندە سۋپەركومپيۋتەردى ىسكە قوسۋعا كەلىسكەن بولاتىن. وسى ۋاقىتقا دەيىن سۋپەركومپيۋتەر جاقسى جۇمىس ىستەپ كەلدى. وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا ايرىقشا ۇلەس قوستى. ەندى تەحنولوگيانىڭ دامۋىنا بايلانىستى ونىڭ كۇشىن ودان ءارى ارتتىرۋ ءۇشىن سۋپەركومپيۋتەردى جاڭارتۋ قاجەتتىگى تۋدى. مىنە, بۇگىن ءبىز ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىنداعى جاڭارتىلعان سۋپەركومپيۋتەردى ىسكە قوسىپ وتىرمىز. مۇنى اقكول قالاسىنداعى عارىشتىق ورتالىققا ورنالاستىرۋدى «قازاقتەلەكوم» ۇيىمىمەن بىرگە كەلىسىپ شەشتىك. سەبەبى بىرنەشە جىلدان بەرى وسى ورتالىقتا ءبىزدىڭ جوعارى وقۋ ورنىنداعى بىرقاتار فاكۋلتەتىنىڭ فيليالى جۇمىس ىستەپ, ستۋدەنتتەر وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتەدى. وسى جولى «اقپاراتتىق تەحنولوگيالار» فاكۋلتەتىنىڭ دە فيليالىن اشىپ وتىرمىز. بۇل باستامالار عىلىم مەن جوعارى تەحنولوگيالار سالاسى اراسىنداعى ءوزارا بايلانىستى نىعايتۋعا, جوعارى بىلىكتى كادرلار دايارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۋرابايدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسى عىلىمي قالاشىقتار جۇمىسىن دۇرىس جولعا قويۋدى تاپسىرعان بولاتىن. بىزدىڭشە, اتالعان ورتالىق سوعان سۇرانىپ تۇر», دەدى ە.سىدىقوۆ.
وسى يگىلىكتى ءىس-شارانىڭ ءبارى «قازاقستاننىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسياسى» اتتى عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياسىنىڭ اياسىندا ۇيىمداستىرىلدى. جيىن شەڭبەرىندە ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق دامۋ باعىتتارى – تەلەكوممۋنيكاتسيالىق جانە اكت ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋدان باستاپ, سپۋتنيكتىك تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, كيبەرقاۋىپسىزدىك جانە ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋعا دەيىنگى وزەكتى ماسەلەلەر ءسوز بولدى. سونىمەن بىرگە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىندا ماماندار دايارلاۋ جانە تسيفرلىق كلاستەرلەردى قۇرۋ پەرسپەكتيۆاسى تالقىلاندى. كونفەرەنتسيا سوڭىندا قاتىسۋشىلار اقكولدە تسيفرلىق تەحنولوگيالار, جاساندى ينتەللەكت جانە كۆانتتىق زەرتتەۋلەرگە باعىتتالعان عىلىمي قالاشىق قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەردى.