ەرتە, ەرتە, ەرتەدەن ەسكەرتكىش اتاۋلىنى قادىر تۇتقان ەلمىز. قيان دالامىزدىڭ قاي قيىرىنا بارساڭىز دا, قيساپسىز مول مادەني مۇرامىزدىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىن كەزدەستىرەسىز.
بابادان ميراس بالبالدار, تاۋ-تاسىمىزدا تاڭبالانعان پەتروگليفتەر, تالاي عاسىردىڭ تاعىلىمى تۇنعان تاريحي ورىندار, اتتارى اڭىزعا اينالعان الىپ تۇلعالاردىڭ تابان ءىزى قالعان قاسيەتتى مەكەندەر, ارعى-بەرگىدەگى جاقسى-جايساڭدارىمىز جاتقان كيەلى قورىمدار, ەلدىگىمىزدى تانىتاتىن ەڭسەلى ەسكەرتكىشتەر – ۇلتىمىزدىڭ ۇلى بايلىعى. ءبىز مۇنىڭ ءبارىن كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋىمىز قاجەت. بارىمىزدى باعالاي الماساق, جەتى ىقىلىمنان جەتكەن اسىل قازىنامىزدان ايىرىلىپ قالامىز. سوردىڭ ۇلكەنى – سول. ويتكەنى حالقىنىڭ وتكەنىنەن حابارسىز ۇرپاقتىڭ ساناسى ساياز بولادى. وندايلار وتانىن ءسۇيىپ جارىتپايدى. ەلى ءۇشىن ەڭىرەمەيدى. قانىنا تارتىپ قارىق قىلمايدى. قىسقاسى, اقىل-ەستەن ايىرىلىپ, ارام نيەتتى الدەكىمدەردىڭ امىرىمەن تۋعان اناسىن اتىپ تاستاۋدان تايىنبايتىن ايتماتوۆتىڭ ماڭگۇرتىنەن اينىماي قالۋى وپ-وڭاي. ونسىز دا جاھاندانۋ جالماڭداعان مىنا زاماندا ۇلتتىق ۇستىنىمىزعا ۇشان-تەڭىز زالالىن تيگىزەر جاماندىق اتاۋلىنىڭ بەتى اۋلاق بولۋىن تىلەيىك, اعايىن.
ەن ەۋرازيانى ەمىن-ەركىن جايلاعان اردا اتالارىمىز اناۋ باتىستىڭ بايىپقا بارماس عالىمدارى ايتقانداي, اتتىڭ جالىندا, تۇيەنىڭ قومىندا كوشىپ-قونىپ جۇرە بەرمەگەن. مىڭعىرعان مالدىڭ سوڭىندا سالپاڭداپ ميلاۋ بولىپ كەتپەگەن. قويمەن بىرگە وي دا باققان. ايتپەسە بىزدەن ءال-فارابي سەكىلدى الەمدى اۋزىنا قاراتقان عۇلامالار شىعا ما؟ ادامزاتتىڭ اقىل-ويىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسقان اباي سەكىلدى دانىشپاندار تۋا ما الاش توپىراعىندا؟
قازىرگى قازاقيادا تەك رۋحاني عانا ەمەس, ماتەريالدىق بايلىقتىڭ دا قوماقتى قورى قالىپتاسقان. اسىرەسە ورتا عاسىرلاردا وردا تىككەن وتىرار, ساۋران, سىعاناق سەكىلدى قاپتاعان قالالارىمىز تۋرالى اڭىز-ءافسانالار, ەلىمىزدى ەندەي وتكەن ەۋروپالىق جيھانگەرلەردىڭ جازبالارى جازيرالى بايتاعىمىزدا ماقتان ەتۋگە ابدەن لايىقتى مادەنيەت مايەگى بولعانىن العا تارتادى. اتتەڭ, قۇم جۇتقان قۇندىلىقتارىمىزدىڭ قىر-سىرى ءالى تولىق اشىلماي جاتىر.
ايتسە دە, ەسىكتەن, بەرەلدەن, شىلىكتىدەن, تاقسايدان جانە باسقا جەرلەردەن تابىلعان التىن ادامدار, قىمبات مەتالدارمەن قاپتالعان ات ابزەلدەرى, ايەلدەردىڭ ادەمى اشەكەي-ۇشەكەيلەرى, تاعىسىن تاعى كوشپەلىلەر كومبەسىنەن شىققان كونەلىكتەر بۇگىندە تورتكۇل دۇنيەگە تۇگەل تانىس اسا باعالى برەندكە اينالدى. وتاندىق ارحەولوگتەرىمىزدىڭ الدىندا وراسان زور مىندەتتەر تۇرعانىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون. سايىن سارىارقا توسىندەگى بەعازى-ءداندىباي مادەنيەتىنىڭ قاقپاق تاستارمەن قورشالعان قالىڭ قورىمىن قازىپ, قولا ءداۋىرىنىڭ قوياسىن اقتارعان اكادەميك الكەي مارعۇلاننىڭ كەيىنگى ءىزباسارلارى دا عىلىمي ىزدەنىستەرىن كەڭىنەن ورىستەتەرى تالاس تۋدىرماسا كەرەك.
كەشەگى كەڭەس وكىمەتى ورناعانعا دەيىن كەڭ بايتاق ولكەمىزدەگى كەن بايلىعىنىڭ قىزىعىن كورگەن ورىس, نەمىس, اعىلشىن كاسىپكەرلەرى كوپ بولعان كورىنەدى. قازان توڭكەرىسىنەن كەيىن ولار قىزىلدار قىرعىنىنان قورقىپ, كەلگەن ىزدەرىمەن كەرى قاشتى. ءار نارسەدەن اقشا جاساپ ۇيرەنگەن قۋاياق پالەلەر قۇر كەتپەي, قۇندى دۇنيەلەردىڭ كوتەرۋگە جاراعانىن وزدەرىمەن بىرگە الا كەتتى. ەلدەرىنە بارعان سوڭ سونىڭ ءبارىن مۋزەيلەرگە, عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنا, جەكە قور يەلەرىنە ساتقانى انىق. بۇگىندە رەسەي, گەرمانيا, بريتانيا سياقتى شەتەلدەردىڭ مارتەبەلى مۇراجايلارىندا تۇرعان قازاققا قاتىستى جادىگەرلەر سولاي جينالعان. تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا تۇركىستانداعى تايقازان باستاتقان ءبىراز باعالى ەكسپوناتتار قايتارىلعانىنا, ارينە شۇكىرشىلىك ەتەمىز.
وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن جولىم ءتۇسىپ تومعا باردىم. ءبىر سەبەپتەرمەن سونداعى ۋنيۆەرسيتەتكە سوقتىم. قالىڭ اعاش قاۋمالاعان جوعارى وقۋ ورنىنىڭ اۋلاسىنداعى قاز-قاتار ساپ تۇزەگەن بالبال تاستارعا قىزىعا قاراعانىم ەستە. جاپسىرما جازۋلارىن وقىسام, ءبارى دە ءوزىم تۋىپ-وسكەن جەتىسۋدان, بالقاش بويىنان اكەلىنىپتى. سودان بويىمدى قيماستىق سەزىم بيلەپ, ءبىر ۋاقىتتاردا ەرىكتەرىنەن تىس ءسىبىر اۋىپ كەتكەن «جەرلەستەرىمنىڭ» باستارىنان سيپاي بەرىپپىن...
ءجا, وتكەنگە سالاۋات. ەلدەگى قالعان ەجەلگى ەسكەرتكىشتەرگە قامقورلىق تانىتا بىلسەك تە جامان بولماس. نەگە دەسەڭىز, وڭىرلەردەگى كوپتەگەن كونە كەسەنەلەر ەرەكشە كۇتىمدى تالاپ ەتەدى. قاراۋسىز قالعانى قانشاما. قابىرعاسى قاقىراپ, ىرگەتاسى ءىرىپ, كۇمبەزدەرى كۇيرەپ, قيراۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان نەبىر مارعاسقالارىمىزدىڭ مازارى قايتا جوندەۋدى قاجەتسىنەدى. اقپارات قۇرالدارىندا قاعىلعان دابىلدان قۇلاق تۇنادى. ءتيىستى مەكەمە باسشىلارى بۇعان كەيدە قۇلاق اسىپ, كەيدە اسپايدى.
ەسكەرتكىش – ەل تاريحى, ونەر تۋىندىسى. سوندىقتان ولاردى سالۋدا ساليقالى مەملەكەت ساياساتى بولعانى دۇرىس. ايتپەسە, قازىرگى تاڭدا قالتالى مىرزالار قالاعان جەرىندە, قالاعان ادامىنا ارناپ ەسكەرتكىش ورناتاتىن ادەپسىز ادەت تاۋىپ الدى. پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ تا بۇل ماسەلەگە بايلانىستى پايىمدى پىكىر بىلدىرگەنى ءمالىم. ەندەشە بۇنداي ىرگەلى ىستە اۋىل-ايماقتىڭ ەمەس, ەلدىك مۇددەگە باسىمدىق بەرگەنىمىز ابزال. سونداي-اق تاريحي ورىندارىمىزدى وزىمىزبەن بىرگە وزگە شەتەلدىك تۋريستەر دە تامسانا تاماشالاپ, قازاق دەيتىن حالىقتىڭ قادىر-قاسيەتىن تانىپ قايتقانىن قالار ەدىك.