قازاقستاننىڭ فرانتسياداعى ەلشىلىگىنىڭ باستاماسىمەن تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, Satbayev University پروفەسسورى گۇلنارا مەڭدىقۇلوۆا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان ەسكە الۋ شارالارى اياسىندا جۇمىس ساپارىمەن فرانتسياعا باردى. ساپار اياسىندا ول سوعىس كەزىندە قازا تاپقان قازاقستاندىق ساربازدار تۋرالى مالىمەتتەر جيناپ جانە ولاردىڭ فرانتسيا اۋماعىنداعى شايقاستارعا قاتىسۋىن زەرتتەگەن, دەپ حابارلايدى Egemen.kz سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
پاريجدەگى قازاقستان ەلشىلىگى مەن ستراسبۋرگ قالاسىنداعى باس كونسۋلدىعىنىڭ ديپلوماتتارى مەن اسكەري اتتاشە اپاراتىنىڭ كومەگىمەن پروفەسسور گ. مەڭدىقۇلوۆا فرانتسيانىڭ ەۋروپا جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ, قارۋلى كۇشتەر مينيسترلىگىنىڭ ارحيۆتەرىن, ۇلتتىق ارحيۆتى, سونداي-اق ۇلتتىق تىلدەر مەن وركەنيەتتەر كىتاپحاناسىنىڭ ءارحيۆىن (BULAC) زەرتتەگەن. سونىمەن قاتار ول نورمانديا, لوتارينگيا ايماقتارىنىڭ, ساررگەمين, فورباح جانە مەتس قالالارىنىڭ مۋنيتسيپالدىق ارحيۆتەرىن, سونداي-اق «Bains Saint Jean» اسكەري تۇتقىندار لاگەرىن تەكسەرگەن.
بۇدان بولەك قازاقستان سولداتتارىنىڭ فرانتسيا جەرىندەگى جەرلەنگەن ورىندارى تۋرالى ناقتى دەرەكتەردى انىقتاۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى, ارحيۆتىك جانە قوعامدىق ۇيىمدار وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر مەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەن.
زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە گ. مەڭدىقۇلوۆا قارسىلاسۋ قوزعالىسىنا قاتىسقان 7 قازاقستاندىق تۋرالى قۇجاتتاردى جانە «Chambière» ۇلتتىق اسكەري نەكروپولىندە جەرلەنگەن 20-دان استام قازاقستاندىقتىڭ ءتىزىمىن انىقتاعان.
«قازاقستاندىق عالىمنىڭ قاجىرلى ىزدەنىستەرىنىڭ قورىتىندىلارى قازاقستان ەلشىلىگى ۇيىمداستىرعان «ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى قازاقتار: فرانتسياداعى جاڭا دەرەكتەر» تاقىرىبىنداعى دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا جاريالاندى. ءىس-شاراعا فرانتسيانىڭ ەۋروپا جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ, قارۋلى كۇشتەر مينيسترلىگىنىڭ, ۇلتتىق عىلىمي زەرتتەۋلەر ورتالىعى (CNRS), ۇلتتىق تىلدەر مەن وركەنيەتتەر كىتاپحاناسى (BULAC) وكىلدەرى, سونداي-اق بەلگىلى فرانتسۋز تاريحشىلارى, زەرتتەۋشىلەر جانە نورمانديا ايماعىنىڭ ايماقتىق كەڭەسشىسى قاتىستى», دەپ حابارلادى مينيسترلىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
گ. مەڭدىقۇلوۆا ارحيۆ دەرەكتەرى مەن ىزدەۋ زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەسىندە الىنعان جاڭا مالىمەتتەردى ۇسىنىپ, پرەزەنتاتسيا قاتىسۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزعان. ولار بۇل ماتەريالداردىڭ قازاقستاندىقتاردىڭ فرانتسيانى ازات ەتۋ كەزىندەگى قارسىلاسۋ قوزعالىسىنا قوسقان ۇلەسىن تەرەڭىرەك زەرتتەۋدە جانە ولاردىڭ ناتسيزمگە قارسى كۇرەستە ەرلىكتەرىن ەستە ساقتاۋدا ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن.
ايتا كەتەيىك, ەلىمىزدىڭ فرانتسياداعى ەلشىلىگى ىزدەستىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرادى جانە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە فرانتسيا اۋماعىندا شايقاسىپ, قازا تاپقان وتانداستارىمىزدىڭ ەرلىگىن ەستە ساقتاۋ مەن ولاردىڭ جەڭىسكە قوسقان ۇلەسى تۋرالى مالىمەتتەردى كەڭىنەن تاراتۋ ماقساتىندا بارلىق مۇددەلى تاراپتاردى وسى باستاماعا قاتىسۋعا شاقىرادى.