تاڭەرتەڭ كوكەمنىڭ «تۇر دا-تۇرىمەن» ويانىپ الساق تا جىلى كورپەدەن شىققىمىز جوق.
– قوي, تۇر-تۇردان حابار كەلسە, ۇيقىدان مازا كەتەر, – دەپ عالىم اعام الدىمەن تۇرىپ, مالدىڭ كەزەگىن وتكىزىپ كەلۋدىڭ قام-قاراكەتىنە كىرىسكەلى كەتتى. سىرتقا شىققانىمىزدا كۇندەگى «ادەتىمەن» قوينى-قونىشىمىزدى تىمىسكىلەيتىن كوكتەمنىڭ قارا سۋىعى ءبىر جاققا اۋىپ كەتكەندەي جىم-جىلاس. قۇستاردىڭ اسەم ءۇنى, ورىسكە شىقپاي قورادا قالعان قوزىلى قويدىڭ ماڭىراعانى, ءبىر-بىرىمەن ارقا-جارقا امانداسىپ, ساۋلىق سۇراسقان اۋىلداس اعايىنداردىڭ جارقىن داۋىستارى مۇلگىگەن تابيعاتقا رەڭ بەرگەندەي. ەڭسەنى باسقان التى اي قىستىڭ اۋىر دەمى, كوكتەمنىڭ ءلۇپ ەتكەن جىلى سامالىمەن الدەقايدا ۇشىپ كەتكەندەي. كۇن ساۋلەسى سايىن دالانىڭ توبەسىنەن سورعالاي قۇيىلىپ, تىرشىلىك بىتكەنگە جان بىتىرەردەي قىزدىرىپ بارادى. قارا شاڭىراقتىڭ تۇبىندە ءتول يەسى بولار ءىنىمنىڭ ۇيىندەگى كەلىن, قىس بويى ۇلكەن-كىشى قىمتانىپ شىققان كورپەلەر مەن كوسىلە توسەلەتىن كورپەشەلەردى دە كۇن كوزىنە شىعارىپ جايىپ, ماقتاسى مەن ءجۇنىن ءبىر قوپسىتىپ الماققا ارەكەتتەنىپ جاتىر. كوكەم كۇز باسىندا ورىپ العان شاعىر جۋسانىنان ەكى-ءۇش سىپىرعىلىقتى بۋىپ قورانىڭ تۇكپىرىنە ءىلىپ قويعان بولاتىن. بۇگىن سول سىپىرعىلار ءۇي توڭىرەگىن تازالاۋ ءۇشىن اجەتكە جاراعالى تۇر. الدىندا ۇيقىدان تۇرىپ, تاڭەرتەڭگى استى ءىشىپ شىققان ءبىزدىڭ ۇيقىمىز كەلىپ, جۇمىسقا سامارقاۋلىق تانىتىپ تۇرعانبىز. كوكتەم كۇنىنىڭ نۇرىنان ءون بويىمىزعا قۋات قۇيىلدى ما؟ ايتەۋىر ءتۇس الەتىندە جۇمىسقا دەگەن ىنتامىز ارتا ءتۇستى. ءتىپتى تۇسكى تاماققا شاقىرسا دا بارعىمىز جوق.
– قازىر از عانا قالدى. الاڭسىز ءبىتىرىپ تاستايىق, – دەگەن ءباتۋالى شەشىمگە سۇيەنە ءىنىمىز ەكەۋمىز تازالىق جۇمىسىمىزدى جالعاستىرا تۇستىك. قورا-قوپسىنىڭ ءىشى-سىرتى تازالانىپ, باۋ-باقشا ءىشى جاپىراقتار مەن ءتۇرلى قوقىستاردان ارشىلا تۇسكەن سايىن اۋلا ءىشىنىڭ رەڭى كىرە ءتۇستى.
كورشى مۇراتجان بۇل ۋاقىتتا ءالى ۇيقىنى سوعىپ جاتقان ەدى. ءبىز كوكەمنىڭ كوزقاراسى مەن ىمىن ايتقىزباي ۇعىپ ءۇيدى اينالا قورشاعان شارباقتىڭ لاق, قوزى, يت-مىسىق كىرەتىن جەرلەرىن جاماپ-جاسقاپ جاتقاندا مۇراتجان دا دالاعا شىقتى.
– اسسالاۋماعالەيكۋم اعا! – دەپ الدىمەن كوكەمە ارنايى امانداسىپ بارىپ:
– ەڭبەكتەرىڭىز ءراتتى بولسىن! – دەگەن كورشىلىك پارىزى مەن يگى تىلەگىن ايتۋدى دا ۇمىتپادى. كۇن قىس بويى تىرشىلىك بىتكەنگە كورسەتپەگەن نۇرلى ديدارىن تەرىسكەي ولكەسىنە تۇگەل كورسەتكەن ساتتە اياداي اۋىلدىڭ ءار جەرىنەن اسپانعا شۇبالاڭداي كوتەرىلگەن كوك ءتۇتىن كوك پەن جەردى جالعاعان ارقانداي ءورىلدى. ەسىكتىڭ الدىنداعى اتامنىڭ كۇن شۋاعىنا شومىلىپ, ەر-تۇرمان, جۇگەن, نوقتاسىن رەتتەستىرىپ وتىراتىن ارقالى اعاش ورىندىعى دا كوك سىرمەن سىرلانعاننان كەيىن ءارى كىرىپ جىلداعى وتىراتىن تۇراقتى يەسىن كۇتكەندەي جالتىراي ءتۇستى. اراعا ەكى-ءۇش كۇن سالىپ تۇگەلدەي اۋىل ءىشى جاڭارىپ, جاسارعان جاڭا رەڭگە ەندى. كوكتەمگى جىلىلىقپەن قوسا ەكى اپتالىق دەمالىس العان وسى ءۇيدىڭ وقۋشى بالالارى دا كۇن جىلىنعالى اۋىرلىق تارتقان سومكەلەرىن ۋاقىتشا جيىستىرىپ ويىن-كۇلكىلەرىمەن اۋلا ءىشىنىڭ اجارىن كىرگىزە شاپقىلادى. انە-مىنە دەگەنشە جارىقتىق ناۋرىز كوجەنىڭ تاناۋدى قىتىقتار, اعزا بىتكەندى الاڭداتقان دارۋمەندى ءدامىن سەزگىزگەن ءيسى الىس اتىراپقا جايىلدى. «بۇل كۇنگە جەتكەن دە بار, جەتپەگەن دە بار» دەپ ءبىسسىمىللاسىن باتاعا جالعاعان قاريالار بيىلدىققا ازىرلەنگەن ناۋرىز كوجەنىڭ العاش ءدامىن كورىپ, باس شايقاي, بايىپپەن توستاقتارىن قولدارىنا الدى. قىر استىنداعى توپىراققا قىمتانعان زيرات ماڭايى دا تازالانىپ قالدى. ارتىندا قالعان ۇرپاقتارىنىڭ ۇمىتپاي رۋحتارىنا قۇران باعىشتاعانىن سەزگەندەي ءۇنسىز مۇلگىدى. وسى كۇنى اق كيمەشەكتى اجەلەرىمىز بىلەزىگى سىڭعىرلاي, ءبىر قولىمەن يەگىنە ىلىنگەن كيمەشەگىن تۇزەي ءجۇرىپ «ارۋاقتاردىڭ مۇرنىنا بارسىن! جاتقان جەرلەرى جايلى, توپىراقتارى تورقا بولسىن» دەپ وشاقتاعى وتقا ماي سالۋدى دا ۇمىتپادى. ەلدىڭ, قاراشا حالىقتىڭ ىستىق ءىلتيپاتى مەن مامىراجاي اق پەيىلى ارقىلى ءوزىن ساعىنعانىن سەزگەن ءاز-ناۋرىز دا كۇنگەيدەن تەرىسكەيگە ك ۇلىمدەي جەتتى. ۇلىسىمنىڭ ۇلى كۇنى, ۇرپاعىنا نۇرىن شاشا ءسانى مەن سالتاناتىن, بەرەكەسى مەن نەسىبەسىن الىپ كەلگەندە, قىرداعى شوپان دا, بەتكەيدەگى ديقان دا ءاز-ناۋرىزدان مول مولشىلىق كۇتە بىلەگىن تۇرە ەڭبەك كورىگىن قىزدىرا ءتۇستى...
ماقسات قارعاباي
تۇركىستان وبلىسى,
سوزاق اۋدانى