ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرانىس ەسكەرىلۋى ءتيىس

مەملەكەت باسشىسى سان سالاداعى ءىستى ىلگەرىلەتۋدىڭ جولدارىن ايقىنداپ بەردى. سونىڭ ىشىنەن كوكەيىمە قونعان ءارى ءوز كاسىبىمە قاتىستى ەكى باعىتقا توقتالا كەتسەم دەيمىن. ونىڭ ءبىرى – سالىق-بيۋدجەتى ساياساتىن رەفورمالاۋ, ەكىنشىسى – ەڭبەك نارىعىنداعى جۇمىسشى ماماندىقتار ماسەلەسىن شەشۋ.

​«ەلىمىزدە جاڭا ءارى بارىنشا قاتاڭ بيۋدجەت ەرەجەلەرى قولدانىسقا ەنگىزىلگەنىنە ەكى جىل بولدى. الايدا بۇل جۇيە ءاردايىم جۇمىس ىستەپ تۇرعان جوق. نەلىكتەن ولاي بولدى؟ وعان ۇكىمەت ءوزى جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. ۇكىمەت ۇسىنعان شارالار بيۋدجەتتى ۇلتتىق قوردان قوسىمشا قارجى الماي-اق تولىقتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بىراق ناقتى ەسەپتەپ, جاناما فاكتورلاردىڭ ءبارىن ەسكەرۋ كەرەك. سول سەبەپتى جاڭا بيۋدجەت جانە سالىق كودەكستەرىن تىڭعىلىقتى ازىرلەپ, قىسقا مەرزىمدە قابىلداۋ مىندەتى تۇر», - دەپ اتاپ كورسەتتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى.

مەملەكەت باسشىسى ايتىپ وتكەندەي, قازىر بۇل ماسەلەنى قوعام ءجىتى باقىلاپ وتىر. حالىق بۇكىل جۇمىس اشىق ءارى تۇسىنىكتى, كاسىبي دەڭگەيدە جۇرگىزىلگەنىن قالايدى. سالىق جۇيەسىن رەفورمالاۋ ءبىر عانا قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ پايىزىن وسىرۋمەن شەشىلمەيدى. قوسىلعان ۇستەمە سالىقپەن مەملەكەت بيۋدجەتىن تولتىرۋ قيىن. مۇنىڭ ارعى جاعىندا تابىسىن جاسىرۋ, ءتۇرلى ايلا-شارعىنى ويلاپ تابۋ سەكىلدى سالدارى بار.

قازىرگى ەكونوميكالىق داعدارىستار كەزەڭىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جايى سۋ بەتىندەگى قالتقىداي كۇيدە تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. بۇل شەشىم ورتا كاسىپكە اۋىر سوعادى. مۇندايدا شاعىن كاسىپكەرلىكتىڭ جايىن ايتپاي-اق قويۋعا بولادى. ۇستەمە قوسۋ بۇل سالانى نارىقتىق قاتىناستار جۇيەسىندە قورعاۋسىز قالدىرۋمەن تەڭ. دامىعان ەلدەردە مەملەكەت بيۋدجەتىنىڭ باسىم بولىگىن وسى شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن تۇسەتىن ءتۇسىم تولتىرادى. سوندىقتان, ولار ءدال وسى سالانى دامىتۋعا كۇش سالىپ, جەڭىلدىكتەر قاراستىرىپ, قولداۋ كورسەتىپ وتىرادى. سول سەبەپتى الەمدىك تاجىريبەنىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىن جان-جاقتى قاراستىرىپ, ەگەر ققس پايىزى كوتەرىلسە, ورتا بيزنەس ءۇشىن باسقا سالىق مىندەتتەمەلەرىن جەڭىلدەتۋ كەرەك.

مىسالى, ءىرى كاسىپورىندارعا ۇزاق جىلدارعا وسى ققس-نان پرەفەرەنتسيا بەرىلەدى. وسىنداي جەڭىلدىكتەر جاڭادان اشىلعان كاسىپكەرلىك نىساندارعا دا قاراستىرىلسا, وندىرىسكە جاڭا يننوۆاتسيانى ەنگىزىپ, جاڭا ءونىم شىعارىپ جاتقان كاسىپورىنعا كەمىندە 1 جىلعا بەرىلسە, بۇل كاسىپكەرلەر ءۇشىن ۇلكەن تالپىنىس بولار ەدى دەپ ويلايمىن.

پرەزيدەنت تاپسىرعان مىندەتتەردىڭ ىشىندە نازارىمدى اۋدارعان ەكىنشى ماسەلە – جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ مارتەبەسى. ءبىز مىنانى ەسكەرۋىمىز كەرەك, قاراپايىم جۇمىسشىنىڭ ەڭبەگى لايىقتى باعالانعان قوعامدا ادالدىق پرينتسيپتەرى الدا تۇرادى. وسى اقيقاتتى ايقىنداپ الساق قانا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كوپتەگەن ماسەلە ءوز رەتىمەن شەشىمىن تاباتىن بولادى.

​ماسەلەن, ەڭبەك ادامىنىڭ ابىروي-بەدەلى ارتسا, جاستار اراسىندا جۇمىسشى ماماندىقتارعا دەگەن كوزقاراس تۇزەلەدى. ناتيجەسىندە «ديپلومدى جۇمىسسىزداردىڭ» ماسەلەسىن شەشۋگە مۇمكىندىك تۋادى. قازىر ەڭبەك نارىعىندا تەحنولوگ, تەحنيك ماماندارعا سۇرانىس كوپ. اۋىر جانە جەڭىل وناركاسىپ سالالارىندا شەبەرلەر تاپشى. ەلەكتروندى «ەڭبەك بيرجاسىندا» مالشى, باقتاشى, باعبان, جۇمىسشى ورىندار ۇزاق ۋاقىت بوس تۇرادى.

شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سالاسىندا دا كادر ماسەلەسى وزەكتى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىندا بارلىق كاسىپورىندار مەن فابريكالار, شارۋاشىلىقتار اشىق نارىققا شىققان قيىن-قىستاۋ جىلداردا پوليگرافيالىق كومپانيا اشىپ, بارلىق سىن-قاتەرلەرگە توتەپ بەرگەن باسشى, بيزنەس وكىلى رەتىندە مەن دە وسى پروبلەمامەن ءجيى بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعانىمدى ايتا كەتكەن ءجون. سوندىقتان, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايماققا قاجەتتى ماماندىقتار ءتىزىمىن كاسىپكەرلەرمەن بىرلەسىپ انىقتاۋدى تاپسىرۋىن قۋانا قابىلدادىم.

مەملەكەت باسشىسى: «بيزنەس بۇل سالاعا كوبىرەك كەلۋى ءۇشىن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن ۇيىمدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى ارتادى. ونىڭ مولشەرى دە بىركەلكى بولادى. بۇعان بيىل بيۋدجەتتەن قوسىمشا 22 ميلليارد تەڭگە بولىنەدى. بۇل رەتتە اكىمدەرگە زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى. ولار كاسىپكەرلەرمەن بىرلەسىپ, ايماققا قاجەتتى ماماندىقتار ءتىزىمىن انىقتاۋى كەرەك. سونداي-اق سۇرانىسقا يە كادرلار دايارلاۋ ءۇشىن كوللەدجدەرگە باعىت-باعدار بەرۋى قاجەت, دەپ اتاپ كورسەتۋ ارقىلى ەڭبەك نارىعىنداعى ديسپروپورتسيانى رەتتەۋدىڭ جولىن كورسەتىپ بەردى.

ۋاقىت اعىمى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋدى تالاپ ەتۋدە. مەملەكەت باسشىسى اتاپ كورسەتكەندەي, بۇعان جاۋاپتى مەكەمەنىڭ ءبارى جانە ەڭ باستىسى, جەكە سەكتور بۇل ىسكە بەلسەنە ارالاسۋعا ءتيىس. مامان دايارلاۋ ىسىندە كاسىپورىنداردىڭ تالاپ-سۇرانىسى ەسكەرىلگەنى ءجون دەپ ەسەپتەيمىن.

ايتالىق, ءبىلىم ورداسىندا تەحنولوگ نەمەسە ديزاينەر ماماندار ءوز كاسىبىن وقۋ باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە وقىپ-ۇيرەنەدى. پراكتيكادا دا ستاندارت شەڭبەرىندە قاراستىرىلعان قۇرىلعىلارمەن جۇمىس ىستەيدى. ال بۇل ۋاقىتتا كومپانيا جۇمىس جۇيەسىن اۆتوماتتاندىرىپ نەمەسە بازاعا جاڭا شىققان باعدارلامانى ەنگىزىپ ۇلگەرەدى. كوللەدجدە باسقا پروگراممانى مەڭگەرگەن جاستار جۇمىسقا قابىلدانعاندا جاڭا جۇيەگە تاپ كەلىپ, ءوز ءبىلىم-بىلىگىن كورسەتە الماي قالىپ جاتادى. جۇمىس بەرۋشى مەن ءبىلىم بەرۋشى مەكەمەلەر اراسىندا الشاقتىق وسىدان پايدا بولادى.

پرەزيدەنت وسى پروبلەمانىڭ الدىن الۋدىڭ جولىن ايقىنداپ بەردى. ول – جەكە سەكتوردىڭ بۇل ىسكە بەلسەنە ارالاسۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ. نارىقتىق قاتىناستار كەزەڭىندە باسەكەگە توتەپ بەرۋدىڭ ءبىر جولى – مىقتى مامانداردى تارتۋ. ەڭبەك ۇجىمىندا قىزمەتكەرلەردىڭ ءۇش بۋىنىن تۇتاس قالىپتاستىرۋ. اعا تولقىننىڭ تاجىريبەسى – قاي كەزدە دە ەڭ مىقتى ەڭبەك مەكتەبى ەكەنى ءسوزسىز. ورتا بۋىن ەكى ورتانى جالعاۋشى كوپىر قىزمەتىن اتقارادى. الدىڭعى تولقىن زەينەتكە شىققان كەزدە ورنىن ورتا بۋىن, ال ولاردىڭ ءىزىن جاستار باسادى.

بۇگىندە كوپتەگەن ەڭبەك ۇجىمدارىندا وسى تەپە-تەڭدىك بۇزىلعان. جاس ماماندار جوقتىڭ قاسى. زەينەت جاسىنا كەلگەن كادرلاردىڭ ورنىن الماستىرعان ورتا بۋىننىڭ ءوزى ءبىراز جىلدا زەينەتكە شىعادى. سوندىقتان جاستاردىڭ كاسىپتىك تەحنيكالىق, جۇمىسشى ماماندىقتارىن يگەرۋىنە ىقپال ەتۋ – كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلە. مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2025 جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى» دەپ جاريالاپ, ەڭبەك ادامىنىڭ ابىروي-بەدەلىن كوتەرۋ تۋرالى ءىس-شارالاردى قابىلداۋدى تاپسىرۋىنىڭ ارعى جاعىندا وسىنداي ءمان جاتىر.

ساۋلە رىسباەۆا, «رىسباەۆا جانە كو» جشس

جانە «A-Status» جەكە مەنشىك ءبىلىم كەشەنىنىڭ

قۇرىلتايشىسى, جامبىل وبلىستىق

قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەسى