ىلە اۋدانى – وڭىردەگى ەكونوميكالىق الەۋەتى وتە جوعارى اۋداننىڭ ءبىرى. ءىرى بيزنەس ورتالىقتارى شوعىرلانعان ءارى مەگاپوليسكە جاقىن ايماققا ويدان-قىردان كوشىپ كەلىپ, قونىستانۋشىلار كوپ. سوندىقتان دا قوردالانعان الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جەتكىلىكتى. سولاردىڭ ءبىرلى-جارىمىن نازارعا الساق, اۋدان ورتالىعىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان مادەنيەت ءۇيىنىڭ ىرگەسى قالانعانىمەن, قۇرىلىسى ءتورتىنشى جىل تۇرالاپ تۇر. مۇنداعى وبلىستىق ەمدەۋ مەكەمەسىنىڭ جاي-كۇيى دە ءماز ەمەس.
كۇردەلى جوندەۋ قاجەت
وتەگەن باتىر اۋىلىندا الماتى وبلىستىق بالالار كلينيكالىق اۋرۋحاناسى جۇمىس ىستەيدى. 2011 جىلى جۇمىسىن باستاعان مەديتسينالىق مەكەمەدە قابىلداۋ, حيرۋرگيا, تراۆماتولوگيا, ورتوپەديا, نەيروحيرۋرگيا, جاق-بەت حيرۋرگياسى, وتورينولارينگولوگيا, وفتالمولوگيا, سوماتيكا, مەديتسينالىق وڭالتۋ, قالپىنا كەلتىرۋ ەمى, ونكوگەماتولوگيا, انەستەزيولوگيا, رەانيماتولوگيا, قارقىندى تەراپيا, جەتىلمەگەن, جاڭا تۋعان بالالار پاتولوگياسى بولىمشەلەرى, كونسۋلتاتيۆتىك-دياگنوستيكالىق ەمحانا, كۇندىزگى ستاتسيونار مەن ارنايى كابينەتتەر ىسكە قوسىلعان.
اۋرۋحانادا ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدانىنان كەلەتىن سىرقاتى اۋىر بالالارعا مامانداندىرىلعان, جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى. الايدا زاماناۋي دياگنوستيكالىق ەمدەۋ قۇرىلعىلارىمەن جابدىقتالعان, كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق ەمحاناسى بار, 230 توسەكتىك ورىندىق كوپسالالى بالالار ستاتسيونارىندا بىرقاتار پروبلەما قوردالانىپ قالعان. ول جونىندە وڭىرگە كەلگەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا ايتىلدى.
«اۋرۋحاناعا ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدانىنان بالالار قابىلدانىپ, ەم الادى. ولارعا جوعارى بىلىكتى دارىگەرلەر قىزمەت كورسەتەدى. دەسەك تە, شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر دە جوق ەمەس. ۋاقىت وتكەن سايىن اۋرۋحاناعا قابىلداناتىن ناۋقاستار سانى ارتقانىمەن, ولارعا بولىنەتىن قارجى كولەمى بۇرىنعى قالپىندا قالىپ وتىر. مۇندا الماتى وبلىسى بويىنشا جالعىز بالالار گەمودياليز بولىمشەسى, كۇيىك ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى, كۇردەلى وپەراتسيالار جاسالادى», دەگەن الماتى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى المات تۇرىسبەك ۇلى قولىنان ءىس كەلەتىن بىلىكتى ماماندار بولعانىمەن, ماتەريالدىق بازانىڭ مۇمكىنشىلىگى جەتىسپەيتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
اۋرۋحانانىڭ جان ساقتاۋ, ونكوگەماتولوگيا بولىمدەرىنىڭ جۇمىسى وتە كۇردەلى. مۇندا ناۋقاسى اۋىر بالالار ەم الىپ جاتىر. اق جەلەڭدى ابزال جاندار بار ءبىلىم-بىلىكتەرىن سالىپ, بالالاردىڭ اياعىنان تۇرۋىنا جۇمىلا اتسالىسىپ جاتىر. الايدا سىرقات بالانىڭ دەنساۋلىعىن قالىپقا كەلتىرىپ, قاتارعا قوساتىن مەكەمەنىڭ كۇيى كەتىپ تۇرعانىن جاسىرۋعا بولمايدى.
«اۋرۋحانا ءىشى وتە سالقىن بولعاندىقتان بالالاردى پالاتادا ۇستاۋعا تىرىسامىز. 2011 جىلدان بەرى كۇردەلى جوندەۋ كورمەدى. اۋرۋحاناعا ناۋقاس بالالار اۋىر جانە وتە اۋىر جاعدايدا اۋداندىق اۋرۋحانالاردان جولدامامەن, جەدەل جاردەممەن, ءوز بەتىنشە كەلىپ جاتادى. ولاردى قايتارا المايمىز. تالداۋ كورسەتكەندەي, كەيىنگى ءۇش جىلدا اۋرۋحاناعا كەلگەن ناۋقاس بالالار سانى 29 پايىزعا ارتقان (2022 ج. – 7 446, 2023 ج. – 9 661, 2024 ج. – 10 400 بالا). اسىرەسە, ناۋقاستاردىڭ جاعدايىنىڭ اۋىرلىعىنا بايلانىستى, ومىرلىك كورسەتكىشتەرىنە سايكەس, ستاتسيونارلىق دەڭگەيدە ەم الۋ قاجەتتىلىگىنە قاراي جەدەل تۇردە جاتقىزىلاتىن ناۋقاستاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. بالالار اۋرۋلارىنىڭ سيپاتى مەن قاجەتتىلىكتەرى ءجيى وزگەرىپ تۇرادى. وسىعان بايلانىستى جەلىلىك شكالانى بالالار كلينيكالارىنا قولدانباۋ بولىگىندە وزگەرتۋلەر ەنگىزۋدى ۇسىنامىز. بۇل وزگەرىستەر مەديتسينالىق قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ شارتتارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا قوسىمشا جاعدايلار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار ءدارى-دارمەكتەر, مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار, كوممۋنالدىق قىزمەتتەر, تاعى دا باسقا باعالاردىڭ ءوسۋىن, قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەك ءوتىلى مەن ساناتتىلىعى بويىنشا جالاقى قورىنىڭ ۇلعايۋىن, جالپى جىلدىق ينفلياتسيا 8–10 پايىز دەڭگەيىندە قالىپتاساتىنىن ەسكەرە كەلە, اۋرۋحانانى قارجىلاندىرۋ كولەمىن ۇلعايتۋ قاجەت», دەيدى اۋرۋحانا ديرەكتورىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن باقىلاۋ جونىندەگى ورىنباسارى نازىم سەرىكقىزى.
بالا دەنساۋلىعىنا جاۋاپتى مەديتسينالىق مەكەمەگە زاماناۋي مرت اپپاراتى مەن ورتالىق وتتەگى ستانساسىنىڭ قاجەتتىگى كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. بۇل قۇرالدار اۋرۋحانادا جۇرگىزىلەتىن دياگنوستيكا مەن ەمدەۋدىڭ ساپاسىن ايتارلىقتاي ارتتىرىپ, پاتسيەنتتەردىڭ جىلدام ءارى ءتيىمدى ەم الۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى. سونداي-اق ناۋقاس بالالاردى باسقا مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە جەتكىزۋگە رەانيموبيل كولىگى دە اۋاداي قاجەت.
«ساقالدى» قۇرىلىس قاشان اياقتالادى؟
وتەگەن باتىر اۋىلىنداعى 400 ورىندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇرىلىسى ساعىزشا سوزىلىپ, تۇرالاپ تۇرعالى ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. وتكەن جىلدىڭ باسىندا جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى باسقوسىپ, جۇمىس بارىسى مەن قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. 2022 جىلى باستالعان جوبا كەلەسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا پايدالانۋعا بەرىلۋگە ءتيىس ەدى. وكىنىشكە قاراي, ميللياردتاپ قارجى بولىنگەنمەن, كەستەدەن كەشىگىپ كەلەدى. بۇگىندە قۇرىلىس جۇمىستارى جارتىلاي عانا اياقتالعان. جاۋاپتىلاردىڭ ايتۋىنشا, العاشىندا مادەنيەت ءۇيىنىڭ جوباسىندا كەمشىلىك انىقتالعان, جەر داۋى دا قۇرىلىستى قوسىمشا تۇساۋلاعان. قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ قىمباتتاۋى دا قاراجات تاپشىلىعىن تۋىنداتىپ وتىر. مەردىگەردىڭ تام-تۇمداپ جاساعان جۇمىس ناتيجەسىندە سىرتقى قاپتالى جابىلىپ, ەكىنشى قاباتتا ارلەۋ جۇمىستارى باستالعانى بايقالادى. اۋدان اتقامىنەرلەرى جوباعا جاۋاپتى تاراپتاردىڭ ارەكەتى مەن قارجىنىڭ دۇرىس يگەرىلمەۋى سالدارىنان «ساقالدى» قۇرىلىس اتانعان نىسان قازىرگى كەلىسىمشارت بويىنشا الداعى التى ايدىڭ ىشىندە اياقتالاتىنىن ايتتى.
ىرگەلى ىلە اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا بوي كوتەرگەن بۇل نىسان ءىرى كولەمدەگى مادەنيەت ءۇيى بولماق. اۋدان كولەمىندە ءىس-شارالاردى وتكىزۋ ءۇشىن تۇرعىندار جىلدار بويى بايكەنت اۋىلىنداعى مادەنيەت ۇيىنە سابىلادى. وسى تۇيتكىلدى ماسەلەنىڭ تۇبەگەيلى شەشىم تابۋىن بارشا حالىق زارىعا كۇتىپ وتىر.
«قۇرىلىسقا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 2,2 ملرد تەڭگە بولىنگەن. الايدا قارجىنىڭ ۋاقتىلى بولىنبەۋى سالدارىنان قۇرىلىس بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتالمادى. وتكەن جىلدىڭ ساۋىرىندە مەرزىمدى تاعى ۇزارتۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالىپ, جوبانىڭ اياقتالۋ ۋاقىتى بيىلعى جىلدىڭ شىلدەسىنە شەگەرىلدى. قۇرىلىسقا جاۋاپتى مەردىگەر – «AK Construction Company» جشس. قازىرگى تاڭدا قۇرىلىستى تولىق اياقتاۋ ءۇشىن قوسىمشا 805 ملن تەڭگە قاجەت», دەيدى اۋداندىق قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى ايدوس كۇنەسباي ۇلى.
ايتا كەتەر بولساق, «Amanat» پارتياسىنىڭ «حالىقپەن بىرگە!» سايلاۋالدى باعدارلاماسى اياسىندا 2027 جىلعا دەيىن وڭىردە 25 مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇرىلىسى, 27 مادەني نىساننىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جوسپارلانعان. بيىل 9 مادەنيەت ءۇيىنىڭ قۇرىلىسى, 6 مادەنيەت ۇيىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. سونىڭ ءبىرى – ىلە اۋدانىنىڭ بورالداي اۋىلىندا مادەنيەت وشاعىنىڭ قۇرىلىسى قالانىپ جاتىر. 280 ورىندىق جوبانىڭ جۇزەگە اسۋىنا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 841 ملن تەڭگە قاراستىرىلعان.
الماتى وبلىسى