اۋىلدان قالاعا ۇدەرە كوشكەن حالىقتىڭ دەنى ساياجايلاردى جاعالاپ, جاز ماۋسىمىنا ارنالعان ءۇي-جايدىڭ ورنىنا باسپانا سالىپ, تۇبەگەيلى قونىستانعالى تالاي جىلدىڭ ءجۇزى ءوتتى. باسقالقا تابىلعانمەن, جول مەن جارىققا جارىماۋ, اۋىزسۋ تاپشىلىعى, ءتاريفتىڭ قالتانى قاعار قىمباتشىلىعى مۇنداعى حالىقتىڭ باستى پروبلەماسىنا اينالدى. وسى تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولى – ساياجايلارعا «اۋىل» مارتەبەسىن الۋ تۋرالى ۇسىنىستار اكىم-قارارلاردىڭ ەسەپتىك جيىنىندا سان مارتە كوتەرىلگەنمەن, شەشىم تاۋىپ ماندىتپادى. ءسويتىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى جىل وتكەن سايىن قوردالانعان ساياجاي تۇرعىندارى تۇرمىس تاۋقىمەتىن از تارتپادى.
يەسىزدىڭ كۇيىن كەشكەن حالىقتىڭ زار-مۇڭىنا قۇلاق تۇرگەن ءماجىلىس دەپۋتاتى, «Amanat» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ماقسات تولىقباي الماتى وبلىسىنداعى حالىق تىعىز قونىستانعان ساياجايلاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن قوزعاپ, ۇكىمەتكە ساۋال جولداعان بولاتىن.
«قوناەۆ قالاسى, قاراساي, ەڭبەكشىقازاق, تالعار, جامبىل, ىلە اۋدانىنىڭ وزىندە 674 ساياجاي بار. تۇرعىندارىنىڭ سانى بەس ءجۇز مىڭعا جاقىنداعان. بۇل دەرەكتىڭ ءوزىن دە ناقتى ايتۋ قيىن. سەبەبى, ازاماتتار تۇرعىلىقتى مەكەنجايى بويىنشا تىركەلە الماعان سوڭ, جاردەماقى مەن مەملەكەتتىك كومەك الۋ ءۇشىن الماتى قالاسىنا تىركەلۋگە ءماجبۇر. حالىق قىسى-جازى تۇرعىنجاي ەتىپ وتىرعان جۇزدەگەن ساياجايدا مەكتەپ, بالاباقشا, قوعامدىق كولىك قاتىناسى, مەديتسينالىق جاردەم كورسەتۋ, اسفالت, پوشتا, بايلانىس پۋنكتەرى الەۋمەتتىك قىزمەت ينفراقۇرىلىمى, الەۋمەتتىك نىساندار اتىمەن جوق. ەلەكتر قۋاتىنا دەيىن جەكەنىڭ قولىندا. ەكى ەسە تاريفپەن تولەۋگە ءماجبۇر. وقۋ جىلى باستالعالى بالالار بىرنەشە شاقىرىم جەردەگى مەكتەپكە بالشىقتاپ جاياۋ بارىپ, كەيدە يتتەرگە تالانىپ جاتىر. ايتا بەرسەك, مۇنداي مىسالدار وتە كوپ», – دەگەن دەپۋتات ساياجايلارعا «اۋىل» مارتەبەسىن بەرۋ – تۇرعىنداردىڭ باستى تالابى ەكەنىن اشىپ ايتقان ەدى.
تۇيتكىلدى ماسەلە تۇبىرىمەن شەشىلمەسە دە جارتىسىنا جۋىعى, ياعني بۇگىنگى كۇنگە 330 ساياجايعا «اۋىل» مارتەبەسى بەرىلگەنى تۋرالى جاقىندا الماتى وبلىسىنا كەلگەن ءىسساپارى بارىسىندا دەپۋتات ماقسات تولىقباي حاباردار ەتتى.
سولاردىڭ قاتارىندا بيىل قوناەۆتاعى بىرقاتار ساياجايعا «شاعىن اۋدان» مارتەبەسى بەرىلەتىندىگىن سۇيىنشىلەۋ ارتىق ەتپەس. بۇل تۋرالى قوناەۆ قالاسىنىڭ اكىمى اسحات بەردىحانوۆ مالىمدەدى. ونىڭ سوزىنشە, بىلتىر سترويتەلنايا ساياجايىنا شاعىن اۋدان مارتەبەسى بەرىلىپ, اتاۋى قۇرىلىسشى بولىپ وزگەرتىلدى. جاڭا اتاۋعا يە شاعىن اۋداندا 8 274 ادام تۇراقتى مەكەندەيدى. ونداعى وقۋشىلار مەكتەپكە قالاارالىق №4, 7, 2 اۆتوبۋستارمەن قاتىناسىپ, وقيدى.
مۇندا بىرقاتار جۇمىس اتقارىلعان. اتاپ ايتقاندا, شاعىن اۋداننىڭ ەلەكتر جەلىلەرى تولىعىمەن «الاتاۋ جارىق كومپانياسى» اق يەلىگىنە ءوتتى. ناتيجەسىندە, حالىق ەلەكتر ەنەرگياسىنا اقىنى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ دەپارتامەنتىمەن بەكىتىلگەن تاريفپەن تولەپ وتىر. سونداي-اق ىقشام اۋدانعا اۋىزسۋ, كارىز قۇبىرلارىن تارتۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنىپ جاتىر. «حالىق قاتىساتىن بيۋدجەت» جوباسى اياسىندا كوشەنى جارىقتاندىرۋ باعانالارى اۋىستىرىلىپ, فۋتبول الاڭى سالىنىپ جاتىر. بۇل ىڭعايلى قالالىق ورتا قۇرىپ, بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
شاھار باسشىسىنىڭ مالىمەتىنشە, بيىل بىرنەشە ساياجايعا شاعىن اۋدان مارتەبەسىن بەرۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە قۇرىلىسشى شاعىن اۋدانىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ, 7-ساياجايداعى ترانسفورماتورلار مەن ەلەكتر جەلىلەرىن تۇكش بولىمىنە وتكىزۋ ۇدەرىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل ءىس-شارالاردان سوڭ جەلىلەر «الاتاۋ جارىق كومپانياسى» اق-عا سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىلەدى. اتالعان كومپانيا كۇتىپ ۇستاۋعا جاۋاپتى بولادى. ناتيجەسىندە, جارىقتىڭ ءجيى ءوشۋى تۇبەگەيلى شەشىلەدى.
بۇدان بولەك, قوناەۆ قالاسىنىڭ كەشەندى دامۋ جوسپارىنا سايكەس, بارلىق ساياجايلاردى گازداندىرۋدىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتى دايىندالىپ جاتقانى دا كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى.
ا.بەردىحانوۆ باس جوسپارعا قاتىستى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن دە ءبولىستى. «قالا اۋماعىندا 7 ساياجاي قالدى. قازىردە ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمى كووپەراتيۆتەردىڭ باسشىلارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, جەردى, عيماراتتاردى, ينجەنەرلىك جەلىلەر مەن كولىك ينفراقۇرىلىمىن تۇگەندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. باس جوسپارعا ساياجايلارعا قاتىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. ەندى ونى ۇكىمەت بەكىتۋگە ءتيىس. قۇجاتقا سايكەس, قازىرگى ساياجايلار اۋماعىندا اكىمشىلىك, الەۋمەتتىك نىساندار, كاسىپكەرلىك عيماراتتارىن, كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر سالۋ كوزدەلگەن», دەدى قالا اكىمى.
ساياجايلارداعى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار بىرنەشە جىل بويى جۇرگىزىلىپ, تۇيتكىلدەردىڭ ءتۇيىنى كەزەڭ-كەزەڭىمەن تارقاتىلادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
ء«بىز بۇل قۋانىشتى ءساتتى اسىعا كۇتتىك. ساياجايدىڭ اۋىزسۋ, ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ ابدەن توزىعى جەتكەن. ءلۇپ ەتكەن جەل تۇرسا, جارىق «جالپ» ەتىپ ءسونىپ قالا بەرەتىن. ەندى مىنە, قيىندىق اتاۋلىنىڭ ءبارى ارتتا قالىپ كەلەدى. ەرتەڭگى كۇننەن ءۇمىتىمىز زور. بيۋدجەتتەن قارجى قاراستىرىلىپ, مەكتەپ, فاپ سالىنىپ, كوركەيەتىن بولادى. بۇگىننىڭ وزىندە قالا اكىمىنىڭ قولداۋىمەن بالالاردىڭ ويىن الاڭى, فۋتبول الاڭى سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. جارىق قۇنى تومەندەتىلدى. اۋىزسۋ دا قالالىق سۋ جۇيەسىنە ءوتىپ جاتىر. ساياجايدا 1 500 ءتۇتىن بار. ارقايسىسىنان كەمىندە 2-3 بالا قوناەۆ قالاسىنداعى مەكتەپتەرگە بارادى. قالالىق مارشرۋتپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. دەگەنمەن بالالاردىڭ ەرتەلى-كەش قوعامدىق كولىككە تولىپ, قىسىلىپ قالاتىنى بار. سوندىقتان مارشرۋتتاردىڭ سانى ارتسا ارتىق ەتپەس ەدى», دەيدى شاعىن اۋدان تۇرعىنى, قوعام بەلسەندىسى قارلىعاش احمەتوۆا.
باس جوسپار بويىنشا كەلەشەكتە مۇندا مەكتەپ سالىنادى. مەشىت قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن. سونداي-اق 40 شاقتى كوشە تەگىستەلىپ, كەڭەيتىلىپ جاتىر. كەزى كەلگەندە اسفالتتالادى. كوشەلەرگە ەلەكتر باعاندارى تارتىلىپ, جارىق جەلىلەرى ىسكە قوسىلۋعا دايار. جان جادىراتقان يگى ىستەردىڭ بارلىعى دا ىقشام اۋدان اتالعالى بەرى العا باسىپ كەلە جاتقانىنا تۇرعىندار كوزايىم بولىپ وتىر.
الماتى وبلىسى