ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى «ەسىك» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىندا كونەنىڭ كوزىنە اينالعان جادىگەرلەر جەتىپ-ارتىلادى. سونىڭ ءبىرى گريۆنا – مويىنعا تاعاتىن شەڭبەر تۇرىندەگى كۇمىس نەمەسە التىننان جاسالعان بۇيىم. التىن ادام موينىنان ۇشتارىندا بارىستىڭ باسى بار ءۇش جارىم ورامدى سپيرال ءتارىزدى گريۆنا (مويىن القاسى) تابىلعان. ونىڭ نەگىزگى بولىگىندەگى تۇتىكشەلەردىڭ ۇشتارىنا الىنبالى توپسا قوندىرىلعان.
«ەسىك قورعانىنان تابىلعان مويىن القا اشەكەيلەردىڭ ەڭ كونە تۇرىنە جاتادى. باسقا القالاردان ايىرماشىلىعى قوسىمشا ىلمەكتەرمەن نەمەسە تىزبەكتەرمەن كۇردەلەنىپ, قاراپايىم تۇتىكتەر ارقىلى بايلانىستىرىلعان. مويىن القانىڭ نەگىزگى بولىگى تۇتىكتەرىنىڭ ەرنەۋىنە, الىنبالى بولىگى تۇتىكتەرىنىڭ ۇشتارىنا ەنگىزىلگەن, ىلمەكتەر نەمەسە باسقا دا قوسىمشا بەكىتپەلەر جوق. التىن ادام مويىن القاسىنىڭ ديامەترى – 13 سم. القانىڭ ۇشىنداعى بارىستىڭ باس مۇسىندەرى دانەكەرلەنگەن. ساق كەزەڭىندە جىرتقىش اڭداردىڭ بەينەسىن قولدانۋ ءجيى كورىنىس تاپقان. بارىس بەينەسىنەن قاتالدىق پەن اسا ساقتىقتىڭ كورىنىسى بايقالادى. بارىستىڭ باس ءمۇسىنىنىڭ بەينەلەرى وتە مۇقيات ءارى شىنايى جاسالعان, بۇل «ساق اڭ ءستيلىنىڭ» العاشقى كەزەڭدەرىنە ءتان بەينە», دەيدى «ەسىك» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى انار قوسجانوۆا.
ءسىبىر, ورتا ازيا جانە قارا تەڭىز ايماعىنان تابىلعان وسىعان ۇقساس گريۆنالاردىڭ قاتارىندا ەسىكتەن شىققان مويىن القانىڭ ورنى ەرەكشە. ەرتە كەزدەگى بۇل اشەكەيلەر جانۋارلار بەينەلەرىنىڭ كوركەمدىك-ستيليستيكالىق ەرەكشەلىكتەرىن تالداۋ نەگىزىندە, سونداي-اق كەشەندە تابىلعان ۇقساستىعىنا قاراي ب.ز.د. V-IV عع. جاتقىزىلعان.
ەسىك قورعانىنان تابىلعان جادىگەر (مويىن القاسى) ەجەلگى گريۆنالاردىڭ بارلىق بەلگىلەرىنە يە, اسەمدىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. بۇيىم قوعامداعى ادامنىڭ مارتەبەسىن كورسەتىپ قانا قويماي, بويتۇمار رەتىندە دە قىزمەت ەتكەن. دەرەكتەر بويىنشا باي جانە تەكتى ادامدار تاققان, قاراپايىم ادامداردىڭ قول جەتكىزۋى قيىن بولعان.
دايىنداعان –
ۇلبوسىن يسابەك,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى وبلىسى