كەلەسى ايالداما – «دوستىق»

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وڭىرىمىزگە جۇمىس ساپارىمەن كەلگەندە پاۆلودار قالاسىنداعى ترامۆاي جۇيەسىن دامىتۋدى جالعاستىرىپ, قۇرامداردى جاڭارتۋدى جەدەلدەتۋ قاجەتتىگىن تاپسىرعان ەدى.

«مەنىڭشە, پاۆلوداردا ترامۆايدى ساقتاپ قالۋ قاجەت. قاجەت بولسا, جولداردى جاڭعىرتىپ, جاڭا, دىبىسسىز ترامۆايلار ساتىپ الۋ كەرەك شىعار. ترامۆاي – وزىنشە تارتىمدى كولىك ءتۇرى. ەۋروپانىڭ كوپتەگەن دامىعان قالاسىندا ترامۆايلار كەدەرگىسىز جۇرەدى. بۇل – جەرگىلىكتى تۇرعىندار ۇناتاتىن ەكولوگيالىق جانە ىڭعايلى كولىك. ترامۆاي جۇيەسىن دامىتۋدى جالعاستىرىپ, قۇرامداردى جاڭارتۋدى جەدەلدەتۋ كەرەك», دەگەن ەدى پرەزيدەنت.

قازىر وبلىس بيلىگى مەن پاۆلودار ترامۆاي پاركى ەكولوگيالىق جاعىنان ءتيىمدى كولىكتى دامىتۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرىپ جاتىر. ەڭ اۋەلگى ماقسات – پاركتەگى ەسكىرگەن ۆاگونداردىڭ ورنىنا جاڭالارىن ساتىپ الۋ. مەكە­مەدە 111 ترامۆاي ۆاگونى بار بولسا, كۇن سايىن 73 بىرلىك ترامۆاي جەلى­گە شىعادى. ال ۆاگونداردىڭ توزۋ دەڭگەيى شامامەن 73%-دى قۇرايدى. شاھار ءرامىزىنىڭ بىرىنە اينالىپ ۇلگەرگەن رەلستى كولىك ەكولوگيالىق جاعىنان دا ءتيىمدى. الداعى ۋاقىتتا قالانىڭ شەتكەرى شاعىن اۋداندارىنا دا اۆتونومدى ترامۆايلار جۇرە باستايدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. بۇل ءۇشىن ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى جاڭا ترامۆايلار ساتىپ الۋعا 5 ملرد تەڭگە قاراجات بولەتىن بولدى. جاڭا ۆاگوندار اۆتونومدى, ياعني اككۋمۋلياتور كومەگىمەن ءجۇرۋ مۇمكىندىگىنە يە. پاۆلودار وبلىسى اكىمدىگى مەن ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىندا ترامۆاي جەلىسىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى جوبانى قولداۋ تۋرالى كەلىسىمشارتقا, سونداي-اق «پاۆلودار قالاسىنىڭ ترامۆاي باسقارماسى» اق مەن ەقدب اراسىندا نەسيەلىك كەلىسىمگە قول قويىلدى.

«بانك 25 جاڭا ترامۆاي ساتىپ الۋ ءۇشىن 5 ملرد تەڭگە قاراجات بولەدى. ۆاگونداردى جەتكىزۋشىلەرگە قويى­لا­تىن مىندەتتى شارت – ەكولوگيا, قاۋىپسىزدىك جانە ەنەرگيا ۇنەمدەۋدىڭ ۇزدىك سالالىق ستاندارتتارىنا سايكەس بولۋى, سونداي-اق ۆاگونداردىڭ 20 شاقىرىمعا دەيىن اۆتونومدى ءجۇرۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتۋ. بۇل جولاۋشى تاسىمالى ساپاسىن ەداۋىر ارتتىرىپ, قوزعالىس ارالىعىن قىس­قارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ حابار­لادى وڭىرلىك اكىمدىك.

ءبىر ترامۆايدىڭ قۇنى شامامەن 338–447 ملن تەڭگە ارالىعىندا بولماق. جاقىن ارادا تەحنيكالاردى ساتىپ الۋعا كونكۋرس جاريالانىپ, ونىڭ قورىتىندىسىندا ۆاگونداردى جەتكىزۋشى ەل انىقتالادى. تەحنيكالىق سيپاتتامالار بويىنشا ۆاگوننىڭ ۇزىندىعى – 17 مەتر, سىيىمدىلىعى 124 ادامعا شاقتالعان, ال ەسىك سانى ۇشەۋ بولۋى كەرەك. پاۆلودار ترامۆاي پاركىندەگى ترامۆايلاردىڭ كوبىندە تومەن دەڭ­گەيلى ەدەن قاراستىرىلماعان. سالدارىنان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار مەن قاريالاردىڭ ءتۇسىپ-مىنۋىنە قولايسىز. بۇل جاعداي جاڭا ۆاگونداردا ەسكەرىلەدى. سونىمەن بىرگە پاندۋسپەن جابدىقتالعان ەسىك تە بولادى.

جەرگىلىكتى بيلىك ەندىگى كەزەكتە شاھارداعى ترامۆاي جولدارىن ۇزار­تۋدى ويلاستىرىپ وتىر. «دوستىق» شاعىن اۋدانىنا جولاۋشىلاردى جەتكىزۋ ءۇشىن جاڭادان ساتىپ الىناتىن اۆتونومدى ۆاگوندار باعىتتالادى. جوعارىدا ايتقانداي, ترامۆايلار قۋاتتالعان اككۋمۋلياتور كومەگىمەن جىلجيدى. ەلەكتر باعاندارى مەن سىمنىڭ قاجەتى جوق. مۇنداي اۆتونومدى ترامۆايلاردى ىسكە قوسۋ شاھارداعى كەلەشەگى زور جاڭا جەلىلەردى ومىرشەڭ ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مىسال ءۇشىن, ەكىنشى پاۆلودار مەن ۋسولكا شاعىن اۋداندارىندا جاڭا تارماقتار پايدا بولۋى عاجاپ ەمەس. ەگەر كوزدەلىپ وتىرعان جوبادان قارجى ۇنەمدەلسە, جاڭا تارماقتار سالىنادى. اسىرەسە ەكىنشى پاۆلودار شاعىن اۋدانىندا ترامۆاي جۇرگىزۋ – كوپتەن بەرى قوزعالىپ كەلە جاتقان ماسەلە. سەبەبى بۇل اۋماقتاعى تۇرعىندار اۆتوبۋس مارشرۋتتارىنىڭ ازدىعىنا جانە ولاردىڭ مەجەلى ۋاقىتىنان كوپ كەشىگەتىنىنە ءجيى شاعىمدانادى. اسىرەسە قىس مەزگىلىندە پروبلەما كوپ تۋىندايدى. ەگەر ترامۆاي تارماعى سالىنسا, جولاۋشىلاردىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋى جەڭىلدەي تۇسەر ەدى.

قازىر نازارباەۆ داڭعىلى, ەستاي, مالايسارى كوشەلەرى ارقى­لى شاعىن اۋدانعا جاڭا رەلس­تى جول سالۋ كوزدەلىپ تە وتىر. جاڭا تارماق روسسيسكايا كوشەسى ارقى­لى اينالىپ, نۇرماعامبەتوۆ كوشە­سىنە تۇسەدى دە, تەمىرجول ۆوكزالىنا كەلەدى. وسىلايشا, قالانىڭ شىعىس اۋماعىندا رەلستى جولدىڭ تولىق تسيكلى پايدا بولۋى مۇمكىن. جوبالاۋشىلار بۇعان بالاما رەتىندە گەرينگ جانە سۇراعانوۆ كوشەلەرىن دە ۇسىنادى. قالا بيلىگى بۇل ەكى جوبانىڭ قايسىسى قارجى جاعىنان ءتيىمدى بولادى دەپ ويلانىپ وتىرعانداي.

جەرگىلىكتى اكىمدىك «دوستىق» شا­عىن اۋدانىنا جالپى قۇنى 2,7 ملرد تەڭگە تۇراتىن ترامۆاي جەلىسىن سالۋ­دىڭ جوباسىن ازىرلەپ قويعان. ول بۇگىندە مەملەكەتتىك ساراپتامادان ءوتىپ جاتىر.

پاۆلودار وبلىسى