ەجەلگى گرەك ميفولوگياسىندا ۇيقى قۇدايى گيپنوس پەن ءولىم قۇدايى تاناتوس ەگىز بولعان دەسەدى. راسىندا, «قازاق ۇيقى – كىشى ءولىم» دەپ جاتادى. بابا تانىمىندا ادام ۇيىقتاعان ۋاقىتىندا رۋحى جەر-كوكتى شارلاپ جۇرەدى-ءمىس. قالاي دەسەك تە, ۇيقى قۇبىلىسىنىڭ ءمانى ەرەك, ءتۇبى تۇڭعيىق.
عالىمدار ادام ءومىرىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ۇيقىمەن وتەتىنىن ايتادى. ماسەلەن, 60 جاستىڭ 20 جىلى, 75 جاستىڭ 25 جىلى ۇيقىعا كەتەدى. ۇيقىنىڭ دەنساۋلىق ءۇشىن ماڭىزى جوعارى. ۇيقى رەجىمىن دۇرىس ساقتاماعان جاعدايدا قانت ديابەتى, جۇرەك قان تامىرلارى اۋرۋلارى, ينسۋلت, قان قىسىمى, پسيحولوگيالىق جاي-كۇيدىڭ تومەندەۋى سەكىلدى دەرتتەر پايدا بولۋى عاجاپ ەمەس.
ۇيقىنى ازايتىپ, جۇيەلى ەڭبەك ەتۋ تۋرالى فيلوسوفتار مەن ونەر ادامدارى جارىسا پىكىر قالدىرعان. ءتىپتى يسپانيالىق سۋرەتشى سالۆادور دالي كوپ كارتيناسىن تۇسىندە كورگەن بەينەلەردى قاعازعا ءتۇسىرۋ ارقىلى سالعان. ال ونورە دە بالزاك, لەۆ تولستوي, چارلز دارۆين سىندى مايتالماندار 8 ساعات ۇيىقتاسا, زيگمۋند فرەيد پەن ۆلاديمير نابوكوۆ 6 ساعات, ناپولەون بوناپارت پەن ۆولتەر 4 ساعات ۇيىقتاعان. بۇكىل ءومىرىن بىلىمگە, جازۋعا ارناعان عۇلامالار ارتىق ۇيقىنى ء«ولى ۋاقىت» ساناپ, ءتىپتى ءوزىن 2 مينۋت كەشىگىپ وياتقان كۇزەتشىسىنە ا.ەينشتەيننىڭ قاتاڭ سوگىس بىلدىرگەنى بار.
ء«تۇن ماعان ۇيىقتاۋ ءۇشىن بەرىلمەگەن,
ۇيقى تەڭ شالاجانسار ولىممەنەن.
قانشا مەنىڭ ءولدى ەكەن ۋاقىتىم
اق توسەك, الا جاستىق كەبىندەگەن؟!»
مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ بۇل شۋماعى ۋاقىت ولشەمىن وزگەشە سەزىنۋدەن تۋسا كەرەك. ۋاقىت قادىرىن ارتىعىراق ءتۇيسىنۋ – دانىشپاندىقتىڭ ءبىر ولشەمى.
پسيحولوگتەر كۇندىزگى ۇيقىنىڭ مي قۇرىلىسىنا پايداسى وراسان زور ەكەنىن العا تارتادى. ولار 1 500 ادامدى تاجىريبەدەن وتكىزىپ, كۇندىزگى ۋاقىتتا 5 مينۋت پەن 2 ساعات كولەمىندە ۇيىقتاعان 300 ادامنىڭ قالعان ادامدارعا قاراعاندا شيراق, سىرتقى فاكتورلاردى جىلدام تارازىلاي الاتىنىن, مي جۇيەسى مىعىم جۇمىس ىستەيتىنىن انىقتاعان. سونىمەن بىرگە ءبىلىم الۋعا دەگەن قارقىن مەن اعزانىڭ قىزمەتىن جاقسارتاتىنىن, كوڭىل كۇي تۇراقتىلىعىن ساقتايتىنىن ايتقان.
ۇيقى – جەكە عىلىم. تەرەڭ عىلىمنىڭ ىشىنە سۇڭگىپ, ءوز ۇيقى مولشەرىڭدى انىقتاۋ دا ماڭىزدى. ويتكەنى ادامنىڭ ۇيقىنى قابىلداۋ دەڭگەيى گەندىك, پسيحولوگيالىق تۇرعىدان ءار تۇرگە ءبولىنىپ جاتادى. بىرەۋلەرگە 5 ساعات ۇيقى از بولسا, باسقالارعا جەتكىلىكتى مولشەرگە بارا-بار. دەنەنىڭ قاجەتتى دەمالىسىنا كوڭىل بولسەك, ول جەمىس اعاشى سەكىلدى بىزگە جارقىن قۋات پەن جاقسى كوڭىل كۇي سىيلايدى ەكەن.
دەمەك ۇيقى جاعالاۋى ات ءۇستى قارايتىن, جول-جونەكەي شولاتىن دۇنيە ەمەس. وندا ءبىزدىڭ تۇتاس ءومىرىمىز بار, جانىمىزدىڭ تالشىعى, جۇرەگىمىزدىڭ سوعىسى تۇر.