ءار جىلى ادەبيەت سالاسى بويىنشا نوبەل سىيلىعى لاۋرەاتىنىڭ ەسىمى جاريالاناتىن ءسات تاياعان سايىن دۇنيە جۇزىندەگى كوپتەگەن وقىرمان جەڭىمپاز رەتىندە مۋراكاميدىڭ ەسىمىن كورگىسى كەلەدى. بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز, اتى اتالعان جاپون قالامگەرىنىڭ بەس جىلدان بەرى باعى جانباي كەلەدى. سونىمەن, بيىلعى ۇمىتكەردىڭ اتى اتالاتىن ءسات تە تايادى. كەلەسى اپتادا, ياعني 10 قازان كۇنى نوبەل لاۋرەاتى اتالعان قالامگەردىڭ ەسىمى جالپاق جۇرتقا جاريا بولادى. «ولەڭگە اركىمنىڭ بار تالاسى» دەمەكشى, 6 جىلدان بەرى وسى سالاعا ءۇڭىلىپ جۇرگەندىكتەن, بيىل دا ويىمىزدى ايتىپ كورەلىك.
سان شۋە الدا كەلەدى
ءتىزىمنىڭ باسىندا ەكسپەريمەنتالدى قىتاي جازۋشىسى سان شۋە تۇر. ول قازىر ەسىمى ءجيى اتالاتىن تانىمال قالامگەر. وتكەن جىلى دا ەسىمى نوبەلدىڭ قىسقا تىزىمىنە ەنگەن. سان شۋەنىڭ كىتاپتارى جونىندە «قىتايداعى ءداستۇرلى ادەبي ستيلدەردىڭ شەڭبەرىن بۇزدى» دەگەن وڭ پىكىرلەر ايتىلىپ كەلە جاتقانىنا دا ءبىرتالاي جىل بولدى. «مو يانعا جاقىندا عانا بەردىك قوي» دەگەن ىشكى ەسەپ بولماسا, سان شۋەنىڭ بۇل سىيلىقتى الىپ كەتۋى دە ىقتيمال. سونىمەن, «ونىڭ قاي شىعارماسىنىڭ اتى وزىپ تۇر» دەگەن سۇراق تا قويىلارى راس, ونى دا ايتالىق. شاعىن اڭگىمەلەر جيناعى شەت تىلدەرىنە كوپ اۋدارىلعان, اسىرەسە اعىلشىن ءتىلدى وقىرمان جاقسى بىلەدى. اۆتوردىڭ ەڭ سوڭعى رومانى, 2019 جىلى جارىق كورگەن «جالاڭاياق دارىگەر» اتتى شىعارماسى نوبەل كوميتەتىنىڭ نازارىن اۋدارىپ وتىر.
حارۋكي مۋراكامي – 12/1
بيىل جاپون جازۋشىسى حارۋكي مۋراكاميگە وسى ادەبي سىيلىقتى بەرۋگە تاعى ءبىر مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. ونىڭ 1987 جىلى جارىق كورگەن «نورۆەگيا ورمانى» اتتى نوستالگيالىق-رومانتيكالىق رومانى الەم جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىن اۋدارعانى راس. سودان بەرى ول تىنباي «جاعاداعى كافكا» سياقتى رومانىن جازىپ, قازىر موداعا اينالعان سيقىرلى رەاليزم تاقىرىبىن كەڭىنەن تانىمال ەتتى. وسىعان دەيىن داڭقى اسقان قالامگەرلەرگە بەرىلىپ كەلە جاتقان الەمدىك ادەبيەتتەگى بارلىق ۇلكەن سىيلىقتاردى جەڭىپ العان ول ەندى نوبەل سىيلىعىن عانا كۇتىپ وتىر.
جەرالد مۋرنان مەن لاسلو كراسناحوركاي – 14/1
نوبەل سىيلىعىن ءجىتى قاداعالاپ جۇرگەن الەمدىك باق-تا بيىلعى ۇمىتكەرلەر تۋرالى ءارتۇرلى ساراپتاما بار. ال مەنىڭ ويىمشا, بيىل اۋستراليالىق جازۋشى جەرالد مۋرناننىڭ باعى جانۋى مۇمكىن. وعان ىلەسە ماجار جازۋشىسى لاسلو كراسناحوركاي دا الپاۋىت سىيلىقتان دامەلى. 84 جاستاعى مۋرنان – وسىعان دەيىن ەسىمى كوپ اتالماعان قالامگەر, بىراق بىلەتىندەر ونىڭ شىعارماشىلىعىن جوعارى باعالاعان.
باسقا كىمدەر باق سىناۋدا؟
اركىمنىڭ ويىندا ءار جازۋشى وسى سىيلىقتى الۋعا لايىقتى دەگەن وزىندىك ءتىزىم بار. مىسالى, امەريكالىق جازۋشى توماس پينچوننىڭ دا باسقالاردان ءباسى تومەن ەمەس ەكەنى ايدان انىق. ونىڭ پوستمودەرندىك روماندارى, سونىڭ ىشىندە حامەلەوندىق قۇبىلىستى بەينەلەگەن «كەمپىرقوساق» سياقتى رومانى جازۋشى ەسىمىن نوبەل ساحناسىنا الىپ شىعۋى دا عاجاپ ەمەس.
ال ورىس جازۋشىسى ليۋدميلا ۋليتسكايا جونىندە بولجامدار ءارتۇرلى. كرەملدىك پيعىلداعى ساياسات پەن ءپۋتيننىڭ ۋكرايناعا باسىپ كىرۋىن قاتتى سىنايتىن ل.ۋليتسكايا «نوۆايا گازەتادا» سوعىستى اشىق تۇردە ايىپتاعاننان بەرى بەرليندە تۇرادى. مارگارەت ەتۆۋدتىڭ اتى سوڭعى كەزدە ءجيى اتالىپ ءجۇر. ونىڭ 1985 جىلى شىققان «قىزمەتشى قىزدىڭ ەرتەگىسى» رومانى وتكىر فەمينيستىك وبەكتيۆ ارقىلى عىلىمي-فانتاستيكالىق تاقىرىپتاردى قامتيتىن كەڭ اۋقىمدى شىعارما رەتىندە تانىلدى. سىيلىق الماسا دا, مارگارەتتىڭ بۇل شىعارماسى حالىقارالىق سەنساتسيا بولىپ قالا بەرەدى.