الەمدىك زەرتتەۋلەردە ءححى عاسىردىڭ ورتا شەنىنە قاراي بالامالى قۋات كوزىنىڭ ۇلەسى 30%-عا جەتەدى دەپ بولجانعان. وسى تۇرعىدا جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ (جەك) ماڭىزى زور.
ەلىمىزدە 2050 جىلعا دەيىن بارلىق ەنەرگيا تۇتىنۋدىڭ 50%-ىن ەنەرگيانىڭ بالامالى جانە جاڭعىرمالى تۇرلەرىنەن الۋ جوسپارلانعان. قولدا بار دەرەكتەردە ەلدىڭ وڭتۇستiك اۋماعىنداعى كۇن ەنەرگياسىنىڭ الەۋەتi جىلىنا 2 500-3 000 ساعاتقا جەتەتىنى كورسەتىلگەن. بۇل سۋدى كۇنمەن قىزدىرعىشتاردى, كۇن باتارەيالارىن, اتاپ ايتقاندا ءپورتاتيۆتى فوتوەلەكترلىك جۇيەنى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى كۇن, جەل ەنەرگەتيكاسى مەن بيووتىندى پايدالانۋ بارىسىندا ارتىقشىلىعىمەن قاتار, كەمشىن تۇستارى دا جوق ەمەس. كۇن مەن جەل ەنەرگيا كوزدەرى شەكسىز, ەكولوگيالىق زيانى بولماعانىمەن, كۇن ەلەكتر ستانساسىن سالۋ ۇلكەن اۋماقتى قاجەت ەتەدى ەكەن. ال جەل ەلەكتر ستانسالارى كوپ ورىن المايدى ءارى ول تەرريتوريانى شارۋاشىلىق ماقساتتا پايدالانۋعا بولادى. بىراق ەنەرگيا كوزى تۇراقسىز, قۇستارعا قاۋىپتى, ستانسالاردىڭ شۋىلى ادامدار مەن جانۋارلارعا قولايسىزدىق تۋدىرۋى مۇمكىن. ەكەۋىنىڭ دە ورتاق كەمشىلىگى – قىمباتتىعىندا. الەم ەلدەرى قازىرگە دەيىن ەنەرگيانىڭ وسىناۋ جاڭعىرمالى تۇرلەرىن دامىتۋعا 1 ترلن دوللاردان اسا ينۆەستيتسيا سالعان.
ساراپشى اسەت ناۋرىزباەۆتىڭ ايتۋىنشا, تەحنيكالىق جاعىنان العاندا, كورشى ەلدەر مەن بىزدە جەك-ءتى ساپالى دامىتۋعا قاجەت مانەۆرلىك قۋات كوزدەرى بار. تۇركىستاندا قۋاتى 1 000 مۆت بولاتىن مانەۆرلىك گاز ستانساسى مەن قىزىلوردادا 200 مۆت-تىق ستانسا سالىنىپ جاتىر. دەمەك, قازىردىڭ وزىندە وڭتۇستىكتە شامامەن 5 000 مۆت جاڭارتىلاتىن ەلەكتر كوزىنىڭ كەڭ كولەمىن قۇرۋعا قاجەتتى قور بار دەگەن ءسوز. بۇۇ-نىڭ دامۋ جونىندەگى باعدارلاماسىنىڭ ۇسىنعان مالىمەتىنە قاراعاندا, بىزدە جىلىنا 1 ترلن كۆت/ساع كولەمىندە ەنەرگيا وندىرۋگە بولادى. جەل ءبىر باعىتتا سوعاتىن ايماقتارعا – ەرەيمەنتاۋ مەن جۇزىمدىكتى, ال جەل قاراما-قارسى باعىتتاردا الماسىپ وتىراتىن ايماقتارعا جوڭعار قاقپاسى, شەلەك پەن قورداي ەلدى-مەكەندەرى جاتادى دەيدى. سوندىقتان ەلىمىزدە جەل مەن كۇن ەنەرگياسىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بار.
ەلىمىزدەگى جىل سايىنعى جەل ەنەرگەتيكاسىنىڭ الەۋەتى 920 ملرد كۆت/ساع ەلەكتر ەنەرگياسىنا باعالانادى ەكەن. ال كۇن ەنەرگياسىنىڭ الەۋەتى, شامامەن جىلىنا شارشى مەترىنە 1 500-1 600 كۆت بولادى. كۇن ساۋلەسىنىڭ ورتاشا جىلدىق ۇزاقتىعى 2 500 ساعاتتى قۇرايدى. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرىندە, سونىڭ ىشىندە قىزىلوردا مەن تۇركىستان وبلىستارىندا كۇن ساۋلەسى ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە يە. بۇل اۋماقتاعى كۇن ەنەرگياسىنىڭ الەۋەتىن ايتارلىقتاي پايدالانۋ ايماقتى قاجەتتى ەنەرگيامەن قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. الايدا جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي كۇن مەن جەل ستانساسىنىڭ قىمباتتىعى ءارى تۇراقسىزدىعى كوڭىلگە كۇمان ۇيالاتادى.
«قازاقستانعا ەلەكتر ەنەرگياسىن بارلىق تاسىلدەرمەن الۋ قاجەت. ياعني ءارتۇرلى ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ كەرەك. اەس 10-15 جىلدان كەيىن سالىنادى, بىراق كۇن جانە جەل ەلەكتر ستانسالارىنىڭ اسەرى دە تەك 10 جىلدان كەيىن بولادى. اتوم ەلەكتر ستانسالارى, دا, جەل ەلەكتر ستانسالارى دا بىردەي قاۋىپسىز جانە ەكولوگيالىق تازا بولماق», دەيدى ساراپشى پەتر سۆويك.