جوشى ۇلىسىنىڭ مەرەيتويىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان «تالاس – ۇلىتاۋ – سارايشىق» رەسپۋبليكالىق تاريحي-ەتنوگرافيالىق ەكسپەديتسياسى سىر ەلىنە جەتتى. وبلىس اۋماعىنا ەنگەن ساتتەن-اق ورتاعاسىرلىق سىعاناق قالاسىمەن, ءسال كەيىن وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە ءوڭىر تاريحىمەن تانىسقان قوناقتار ءا.تاجىباەۆ اتىنداعى وبلىستىق كىتاپحاناداعى كەزدەسۋدە جەرگىلىكتى تاريحشىلارمەن پىكىر الماسىپ, وي ءبولىستى.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى, سول وڭىردەگى مادەنيەت, ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسى, تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى ۇيىمداستىرعان ەكسپەديتسيا ماقساتى التىن وردانىڭ تاريحي, مادەني مۇراسىن ناسيحاتتاۋ, سول زاماننان قالعان ەسكەرتكىشتەردى دارىپتەپ, جاس ۇرپاقتى رۋحاني جانە ماتەريالدىق مادەنيەتكە باۋلۋ, ەل مۋزەيلەرى اراسىندا مادەني بايلانىستار ورناتۋ بولىپ وتىر. وسىدان دا ونىڭ قۇرامىنا عالىمدار مەن جۋرناليستەر, ۇلتتىق مۋزەي ماماندارى, جامبىل, اتىراۋ, قاراعاندى وبلىستارىنان تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, ولكەتانۋشىلار مەن سول زامان بەينەسىن قاعازعا تۇسىرەتىن سۋرەتشىلەر دە ەنگىزىلگەن.
قىزىلوردا وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ساپار كوزەيباەۆ ەل تاريحىنىڭ تىم تەرەڭدە جاتقانىن ايگىلەيتىن ءىس-شارا اياسىندا جولعا شىققان ارىپتەستەرىنە ساتتىلىك تىلەپ, ەكسپەديتسيا مارشرۋتىمەن تانىستىرىپ ءوتتى. قاراعاندى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ باسشىسى ەرجان نۇرماعامبەتوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان جۇمىستار شەڭبەرىندە جوشى ۇلىسىنىڭ تاريحىمەن بايلانىستى ارحەولوگيالىق, ارحيتەكتۋرالىق, مەموريالدىق نىسانداردىڭ قازىرگى جاي-كۇيىنە مونيتورينگ جۇرگىزىپ, تۋريستىك باعىتتى ارتتىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەنەتىنىن اتاپ ءوتتى. تانىمدىق-اقپاراتتىق دۇنيەلەر دايىنداۋمەن قاتار, الدا حالىقارالىق ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرۋ دا جوسپاردا بار.
ەكسپەديتسيا قۇرامىنداعى عالىمداردىڭ ءبىرى, ارحەولوگ سىرىم ەسەن جوشى ۇلىسىندا قالا مەن دالا بايلانىسىنىڭ كۇشەيگەنىن ايتادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ۇلى دالا توسىندە جۇزدەگەن كەرۋەن جول تارتتى. شىعىس پەن باتىستى ەكونوميكالىق تۇرعىدا بايلانىستىرعان تالاي-تالاي شاھارلار مەن مازارلار قالدى. ونىڭ ءبارى بۇگىنگە سول كەزەڭنەن سىر شەرتەتىن ەسكەرتكىش رەتىندە جەتىپ وتىر.
ء«تىلىن» تاپساڭ, بۇل ەسكەرتكىشتەر سول زامانداعى قوعامدىق-ساياسي وقيعالار, قورشاعان ورتا تۋرالى قيساپسىز دەرەك بەرەدى. ءبىزدىڭ ماقسات تا وسى. مۇرالاردى ناسيحاتتاۋ, تۋريستىك نىسانعا اينالدىرۋ جاعىنا باسا ءمان بەرۋىمىز كەرەك. بۇل باعىتتا ءبىراز جۇمىس اتقارىلدى. الدا وسى وبلىس اۋماعىنداعى سىعاناق پەن قىشقالانى وتكەن تاريحتى تانىعىسى كەلگەن جۇرت باراتىن ورىنعا اينالدىرسا دەگەن تىلەك بار. بۇل تاراپتا تاريحشىلاردان بولەك جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرىنىڭ دە ماسەلەگە سەرگەك قاراپ, سالعىرتتىق تانىتپاعانى كەرەك», دەيدى عالىم.
كەزدەسۋدە تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, بەلگىلى ارحەولوگ ماديار ەلەۋوۆ تاريحتاعى ورنى مەن ماڭىزى عىلىمي تۇردە دالەلدەنگەن ورىنداردى قىتاي مۋزەيىنە اينالدىرۋ تۋراسىندا پىكىر ايتتى. ەكسپەديتسيا ءوز جۇمىسى ناتيجەسىندە كونە قالالار ورنىنا ارحەولوگيالىق قازبا جۇرگىزۋ تۋراسىندا ۇسىنىس بەرسە دەگەن ويىن جەتكىزدى.
كەزدەسۋدەن كەيىن ەكسپەديتسيا وبلىستاعى تاريحي-مادەني مۇرالار تىزىمىنە ەنگەن ورتاعاسىرلىق ساۋلەت ونەرىنىڭ جارقىن ۇلگىسى قىشقالا شاھارىندا بولدى. XIII-حV عاسىرلار ارالىعىندا ءومىر سۇرگەن قالا ورنىنا 2018 جىلى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ماديار ەلەۋوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇرگىزىلگەن. قىزىلوردا وڭىرىندەگى ساپارىن قورقىت اتا كەشەنىندە تۇيىندەگەن توپ اقتوبە قالاسىنا اتتانىپ كەتتى.
الدا «تالاس – ۇلىتاۋ – سارايشىق» رەسپۋبليكالىق تاريحي-ەتنوگرافيالىق ەكسپەديتسياسى ناتيجەسىندە اقپاراتتىق فوتوالبوم دايىنداپ, دەرەكتى فيلم ءتۇسىرۋ, جامبىل, قىزىلوردا, اقتوبە, اتىراۋ وبلىستارىندا تاقىرىپتىق كورمەلەر ۇيىمداستىرۋ, استانا قالاسىندا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
قىزىلوردا