امان اۋعانباي ۇلى دەيتىن جەتپىستى ەڭسەرىپ قالعان اعامىز بار. ءوزى سوناۋ جىلدارى التايدىڭ ارعى بەتىنەن كەلگەن. بۇل كىسىنىڭ باسقا قازاقتاردان ايىرماشىلىعى – قىپ-قىزىل ۇلتشىل. امبە قازاعى ايلى اسپاننىڭ جۇلدىزىنداي جامىراپ كەتكەن سولتۇستىك وڭىردە تۇرادى. قاشان كورسەڭىز, ەكى اياقتى كوسىلىپ تاستاپ, بىرەۋلەرمەن قىزىلشەكە داۋلاسىپ وتىرعانى. سونداعى ايتاتىنى: «سەندەر نەگە قازاقشا سويلەمەيسىڭدەر؟».
بىردە اۋداندا ۇلكەن جينالىس بولعان ەكەن. جاڭادان كەلگەن اۋدان اكىمىنە اقساقالدار «قاراعىم ەندىگىمىز ۇيات, بۇدان بىلاي اپپاراتىڭدى قازاقشا سويلەت!» دەپتى. اكىم قوس الاقانىن جايىپ «قازاقشا بىلەتىن كادر جوق» دەپ ءمۇلايىمسيدى. توپ ورتادان امان اعا ىرشىپ تۇرىپ: «مەن بارمىن, كانە قىزمەتىڭ, اكەلە عوي, ىستەپ جىبەرەيىن», دەپتى. ساسىپ قالعان اكىم مىرزانىڭ جانارى جىپىلىقتاپتى. كۋا بولعاندار «كۇلكىگە ءبىر كومىلدىك» دەپ, ەستەرىنە تۇسكەن سايىن ەزۋ تارتاتىن كورىنەدى.
وسى امان اعامىز جۋىق جىلدارى كەلىن ءتۇسىرىپتى. بۇل – ءوز الدىنا بولەك حيكايا. ونى ءوز اۋزىنان ەستىدىك. بالالارىنىڭ كەنجەسى, شاڭىراقتىڭ يەسى ءبىر كۇنى: «اكە, كەشىكپەي كەلىن اكەلەمىن», دەپتى. «ويباي, مىناۋىڭ جاقسى جاڭالىق قوي, كەلىن قاي جاقتان, قالقام؟» دەسە, بالاسى «حرومتاۋدان» دەپ جاۋاپ قاتىپتى. اعامىزدىڭ جۇرەگى زىرق ەتىپتى. «ول جاقتىڭ قازاعى «ورىسبايلاۋ» بولۋشى ەدى, ەندى مەنىڭ كەلىنىممەن ورىسشا سويلەسۋىم قالعان ەكەن عوي», دەپ ىشتەي قىنجىلادى. وسىنى ويلاعاندا, امان اعانىڭ قانى ويناپ شىعا كەلگەن. اشۋلانعاندا ەكى كوزى يت قۋعان ەشكى باستانىپ, جۇقا قاباعىنا شانشىلا قالۋشى ەدى, ءدال ءسويتىپتى. شەكە تامىرى كوگەرىپ, بوبەجىگى بۇلكىلدەپ تۇرىپ, ۇلىنا: «بالام, كەلىن قازاقشا بىلە مە؟», دەپتى. بالاسى بولار-بولماس باسىن شايقايدى. تۇسىنىكتى.
وسىدان كەيىن اعامىز, ءوز سوزىمەن ايتقاندا, «قارسى شابۋىلعا» دايىندالعان. قۇدا بولۋدىڭ جوسپارىن جاساعان. ءسويتىپ, ارادا اپتا وتكەندە كەمپىرىن ەرتىپ, قورجىن-قوسپاعىن ارقالاپ قۇدالىققا كەلگەن. قۇداسى قارسى الادى. ابەكەڭدە ءۇن-ءتۇن جوق. ۇيدەن اتتاناردا كەمپىرى: ء«اي, سەن شال ءجونسىز سويلەپ, قۇدالاردى رەنجىتپە, اڭدىسىن بايقايىق. سويلەيتىن كەزدە مەن بەلگى بەرەم, وعان دەيىن تىنىش وتىر», دەپتى. قۇدالار بولسا ءوزارا ورىسشا سويلەسىپ شاۋىپ ءجۇر... شاي ءىشىلدى, قورجىن سوگىلدى, تىنىس كەڭىدى. اعامىز كەمپىرىنە قاراپ قويادى, «بەلگى» بەرۋدى ۇمىتقان سياقتى. اقىرى ءتوزىمى تاۋسىلعان اعاي اعىتىلىپ كەتىپتى. توردە شىرەنىپ وتىرىپ: «مەنىڭ كەلىنىم قايدا؟ شاقىرىڭدار!», دەيدى. قۇدالار جاعى قىزدى ىزدەپ ابىر-سابىر. ءبىر پالەنىڭ باستالعالى كەلە جاتقانىن باسقاسى بىلمەسە دە جەڭگەمىز بىلەدى, ول كىسى «بەلگى» بەرىپ الەك. شالى ونى ەسكەرۋدەن باياعىدا كەتىپ قالعان.
كەلىن كەلدى. اعامىز ورنىنان كوتەرىلدى. «مەنىڭ كەلىنىم سەن بە, قاراق!». كەلىن ءۇنسىز, باسىن يزەگەن بولادى. «ونداي بولسا, – دەيدى كوكەمىز, – مەنىڭ شاڭىراعىمدى اتتاعان ساتتەن باستاپ, ءبىراۋىز ورىسشا سويلەمەيتىن بولاسىڭ. ەگەر ولاي ىستەۋ قولىڭنان كەلمەسە, سەنى وت ورنىڭنان قوزعامايىن. قازىر اتتانام», دەپتى. امان اعا وسىلاي دەپ, سازارىپ وتىرىپ قالادى. «ايتقان ۇكىمىڭىزدى ەستىگەن قۇدالار جاعى قايتتى؟» دەپ كوكەمنەن سۇرادىم. ولار «ۋجاس, ۋجاس», دەپتى.
كەلىن شىراق اقىلدى ەكەن ءارى قايىن اتاسىنىڭ وسىنداي مىنەزىنەن حاباردار بولسا كەرەك. كوزىنىڭ جاسىن توگىپ تۇرىپ, اتاسىنا «امىرىڭىزگە قۇلدىق!», دەپتى. وسىلاي كەلىندى بەرى قاراتىپ العان اقساقال قۇدالارعا قاراي شابۋىلعا كوشىپتى. «قۇرمەتتى قۇدالارىم, سىمباتتى قۇداعيلارىم, ەرتەڭ مەن سىزدەردى تويعا شاقىرامىن. مەنىڭ الىستان, سوناۋ قىتاي ەلىنەن تۋىستارىم كەلەدى. ولار سىزدەردى كورىپ: «امان ورىسپەن قۇدا بولىپتى», دەيدى عوي. بۇل ءسوزدى ەستىگەنشە, مەنىڭ ولگەنىم ارتىق. نە ايتاسىزدار؟», دەپتى شەشىلە سويلەپ. قۇدالار جاعى ءۇنسىز. تىعىرىققا بارىپ تىرەلىپ قالعان سياقتى. اعامىز ەكى جاققا ءتيىمدى مىناداي ۇسىنىس ايتىپ, «ەرتەڭنەن باستاپ تويعا كەلەتىن قۇدالار قازاقشا سويلەۋدى ۇيرەنسىن, ولار دايىن بولعاندا توي جاسايمىن» دەگەن ەكەن. قۇدالار جاعى دا ۇلتتىق سالت-سانادان اجىراماعان, سوزگە توقتاعان تەكتى ەل ەكەن. بولاشاق قۇداسىنىڭ ايتقانىنا كەلىسىپ, باس يزەسىپتى.
تۋرا ەكى اي وتكەن سوڭ امان اعا دۇركىرەتىپ توي جاساپتى. قىزدىڭ اكە-شەشەسى قوسىلىپ تۇرىپ, التاي قازاقتارىنىڭ ەسكى قارا ولەڭىن ايتقاندا, امان اعامىزدىڭ ءوزى اعىل-تەگىل جىلاپتى. تويدىڭ ەرتەڭىندە اعامىز قۇداسىن قۇشاقتاپ تۇرىپ, «التايدان اتاجۇرتىما الىپ كەلىپ سەنىمەن قۇدا قىلعان, قۇدايعا شۇكىر», دەپتى.