شىنى كەرەك, بۇرىن ءوڭىردىڭ كەيبىر ادامى ءتۋريزمدى «بەيىت باسىنداعى بيزنەس» سەكىلدى كورەتىن. ماسەلەن, الماتىعا بارعاندا ەل ارالاپ, جەر كورىپ, تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتىپ جۇرگەن تۋريستەردى بايقاساق, وڭىرگە كەلگەن شەتەلدىكتەردى ايشا ءبيبى مازارىنىڭ قاسىنان عانا كوز شالاتىن. ونىڭ وزىندە اسا كوپ ەمەس. كوزىمىزگە بوتەندەۋ كورىنەتىن ءۇندى, اراب سەكىلدى بىرنەشە ۇلت وكىلىن بايقاعان كەزىمىز بار, ايتەۋىر...
كەيىن تۋريزم سالاسىنا تام-تۇمداپ بولسىن جان بىتكەندەي كورىندى. ءوڭىر تىزگىنىن اسقار مىرزاحمەتوۆ ۇستاعان تۇستا «جامبىلدىڭ ءوز «شىمبۇلاعى» بولادى. «قارالما» تاۋ-شاڭعى كەشەنى سالىنادى. دەمالىس اۋماعىنا تەك جامبىلدىقتار عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىنان مەيماندار ات باسىن بۇرادى, تىنىعادى», دەگەن داقپىرتى كوپ اڭگىمە باستالعان. الايدا قورداي وقيعاسىنان كەيىن اسقار مىرزاحمەتوۆ قىزمەتىنەن كەتتى. ال ونىڭ ءىزىن باسقان اكىمدەر ءىرى جوباعا باس اۋىرتا قويعان جوق.
ەل «قارالما» قاشان اشىلادى؟» دەپ جۇرگەندە جۋالى جاقتا «كوكساي» ەتنوتۋريستىك دەمالىس ايماعى اشىلدى. جۇرت اراسىندا مەگا جوبا رەتىندە داقپىرتى جايىلعان «قارالما» سول كۇيى قاراۋسىز قالعانداي كورىندى. مارقۇم بەردىبەك ساپارباەۆ پەن نۇرجان نۇرجىگىتوۆ اكىم بولىپ تۇرعان شاقتا نازاردان تىس قالعان «قارالمانىڭ» قۇرىلىسى ەربول قاراشوكەەۆتىڭ تۇسىندا اياقتالا ما؟
كەرى شەگىنىس جاساساق... «ايتا-ايتا التايدى, جامال اپا قارتايدى» دەمەكشى, جىلدار بويى «جىرلانعان» «قارالمانىڭ» اڭگىمەسى بىلتىردان بەرى سايابىرسي باستاعانداي كورىنگەن ەدى. الايدا ەربولات ساۋرىقوۆ باستاعان ءماجىلىس دەپۋتاتتارى وسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا مەگا جوباعا قاتىستى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى رومان سكليارعا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, ۇمىت بولا باستاعان تاقىرىپتى قايتا ءتىرىلتتى. سودان بەرى «قارالمانىڭ» اڭگىمەسى قايتا جاندانعان سەكىلدى.
« ۇلى جىبەك جولى» بويىندا ورنالاسقان جامبىل وبلىسىنىڭ دامۋ جوسپارىندا ءتۋريزمدى دامىتۋعا باستى نازار اۋدارىلۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز. وسى سالانى دامىتۋ ارقىلى وبلىسقا قوسىمشا ينۆەستيتسيالار تارتۋ مۇمكىندىكتەرى پايدا بولاتىنى بەلگىلى. وكىنىشكە قاراي, تۋريزمگە بايلانىستى كوپ ماسەلەلەر ءالى دە شەشىمىن تاپپاي وتىر. سونىڭ بىرەۋى – جۋالى اۋدانىنداعى «قارالما» تاۋ-شاڭعى تۋريزم كەشەنى.
ءبىزدىڭ مالىمەتتەر بويىنشا, اتالعان جوبا 2018 جىلى سول كەزدەگى وبلىس باسشىسى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ ۇسىنىسىمەن باستالعان. جامبىل وبلىسىنىڭ جۇرتشىلىعى بۇل ۇسىنىستى قۋانا ماقۇلدادى. جوبانىڭ ينۆەستورى – «تارازستروي-2004» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى. سول ۋاقىتتاعى سمەتاسى – 6,3 ملرد تەڭگە. كەشەن قۇرىلىسى 2018 جىلدىڭ تامىز ايىندا باستالعان.
قۇرىلىس جۇمىستارى 2020 جىلدىڭ 1 توقسانىندا جوبا باستاۋشىسىنىڭ جەكە قاراجاتىنىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى توقتاعان. بۇگىنگى كۇنى ۋاقىتتىڭ سوزىلۋىنا بايلانىستى جوبانىڭ قۇنى قايتا ەسەپتەلىپ, 7,9 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. وسى كۇنگە دەيىن يگەرىلگەن سوما – 4,8 ملرد تەڭگە. كەشەننىڭ قۇرىلىسىن تولىق اياقتاۋ ءۇشىن 3,1 ملرد تەڭگە قاجەت.
ينفراقۇرىلىم جوبالارى بويىنشا «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» ترانزيتتىك كولىك دالىزىنەن تاۋ ەتەگىنە دەيىنگى 7 شاقىرىمعا اسفالتتالعان اۆتوجول جۇرگىزىلگەن, گازبەن, ەلەكتر جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. تاۋ شاڭعىسى كەشەنىندەگى ارقان جولىنىڭ قۇرىلىسى, ىشكى الاڭداردى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى, كىرمە جول, رەستوران, سەرۆيس ورتالىعى, تەحنيكالىق بوكس جانە وزگە قاجەتتىلىكتەر شامامەن 80 پايىزعا اياقتالعان.
مەملەكەت تاراپىنان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى ارقىلى 542 ملن 600 مىڭ تەڭگەگە اۋىز سۋ مەن كارىز جۇيەسى تارتىلعان. سول سياقتى ساياحاتتاۋشىلار مەن دەمالۋشىلارعا جانە شاڭعى تەبۋشىلەرگە ارنالعان جەكەلەگەن ينۆەستورلار تاراپىنان 20 كوتتەدجدىڭ قۇرىلىسى 70-80 پايىزعا اياقتالعان.
«بۇل جەرگە جامبىل وبلىسى جانە ىرگەلەس جاتقان, 300 مىڭنان استام حالقى بار تۇركىستان وبلىسىنىڭ 2 اۋدانى جاقىن. جەكە ينۆەستوردىڭ قاراجاتىمەن حالىق يگىلىگى ءۇشىن باستالعان وسىنداي ىرگەلى جوبالار نەگە اياقتالماي قالادى؟ كىم كىنالى؟ جۇيە مە, الدە ءبىر اكىمنىڭ ۇسىنىسىن ەكىنشى اكىم جالعاستىرعىسى كەلمەيتىندىگى مە؟ جانىمىزدا تاۋ شاڭعىسى كەشەنى تۇرعاندا, نەگە ادامدار سابىلىپ 500 شاقىرىم جەردەگى ساياحات ورنىنا بارۋعا ءتيىس؟ قاراپايىم حالىقتىڭ قالتاسى باعاسى شارىقتاعان شىمبۇلاق پەن اقبۇلاقتى قالاي كوتەرەدى؟ جەرگىلىكتى باسشىلار نەمەسە تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى نەگە وسىنى ويلامايدى», دەگەن ە.ساۋرىقوۆ باستاعان دەپۋتاتتاردىڭ ساۋالىنان كەيىن بۇل اڭگىمەنى قايتا ۇمىتا باستاعان ەدىك. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءابىلحايىر تامابەك «قارالماعا» قاتىستى جاڭا ءبىر دەرەكتىڭ شەتىن شىعاردى.
«نەگىزى «قارالما» تاۋ-شاڭعى كەشەنى جەكە ينۆەستوردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن سالىنعان. ەكى كاسىپكەر 4,3 ملرد تەڭگە قارجى قۇيدىق دەپ ايتىپ ءجۇر. الايدا ءىرى جوبا اياقسىز قالعان. قازىرگى كەزدە «اقنيەت گرۋپپ» كومپانياسىنا ءوتىنىش جاساپ, قولقا سالىپ, «قارالمانى» ءارى قاراي دامىتساق دەگەن كەلىسىمگە كەلدىك. سوڭعى 2-3 ايدىڭ بەدەرىندە قۇرىلىسقا قانشا قاراجات كەتكەنى ەسەپتەلىپ جاتىر. جولعا, ينفراقۇرىلىمعا, ارقان جولعا تاعى باسقا جۇمىستارعا قانشا قارجى جۇمسالعانى تاياۋدا عانا ناقتىلاندى. ەندى «اقنيەت گرۋپپ» تۋرا جۇمسالعان مولشەردە قاراجات سالادى. وسى جىلعى ماۋسىمعا ۇلگەرۋ قيىن ەكەنى تۇسىنىكتى. ايتكەنمەن, كەلەسى جىلعى ماۋسىمعا دەيىن اياقتايمىز دەگەن جوسپارىمىز بار. ەڭ باستىسى, ءىرى جوبانى اياقسىز قالدىرماي ءبىتىرۋىمىز كەرەك» دەيدى ءا. تامابەك.
قالاي دەسەك تە, 5 جىل بويى قۇرىلىسى بىتپەگەن ءىرى جوباعا نۇكتە قويىلاتىن كۇن الىس ەمەس سەكىلدى. ويتكەنى وبلىس اكىمى ەربول قاراشوكەەۆ تە جۇرت كوكەيىندەگى ماسەلەنى جەكە باقىلاۋىنا العانىن ايتتى. سوعان قاراعاندا, جەرگىلىكتى بيلىك «قارالما» تاۋ-شاڭعى كەشەنىن تولىقتاي اياقتاپ, وڭىرگە تۋريستەر تارتۋعا نيەتتەنىپ وتىرعان سەكىلدى. ارينە, ىسكە ءسات دەيمىز.
بەس جىل بۇرىن جۇرت قۇلاعىن كوتەرگەن ءىرى جوبا «قارالما» تاۋ-شاڭعى كەشەنى كەلەسى جىلى تولىققاندى اياقتالا ما؟ وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى بارلىق قۇرىلىس جۇمىسى ۋاقتىلى بىتەتىنىنە بەك سەنىمدى. نە دە بولسا, ۋاقىت كورسەتەر. قولعا العان ءىستىڭ سوڭى سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتپەسە بولعانى.
جامبىل وبلىسى