ۇرپاقتان ۇرپاققا ۇلاسىپ, ۇلتتىق مۇراعا اينالعان اتاكاسىپتىڭ سان ءتۇرى بار. ءتورت ت ۇلىكتىڭ ءجۇنى مەن تەرىسىن كادەگە جاراتىپ, ءسانى مەن سالتاناتىن كەلىستىرە كيىم تىگۋدەگى ىسمەرلەردىڭ شەبەرلىكتەرى توم-توم كىتاپقا ارقاۋ بولارى انىق. الايدا مىڭ بوياۋلى جاڭا عاسىردا كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە كيىلەتىن تاپىشكەلەردى قازاقى تەحنولوگيامەن وندىرۋدە الدىنا جان سالماي, شەبەرلىگى شىڭدالعان كاسىپ يەسى بارىن ءبىرىمىز بىلسەك, ءبىرىمىز بىلمەسپىز.
وتاندىق ءوندىرىستىڭ دامۋىنا قارلىعاشتىڭ قاناتىمەن سۋ سەپكەندەي ۇلەس قوسىپ, ەسىمى ەلىمىزگە عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلگە تاپىشكە توقۋمەن تانىلعان قولونەر شەبەرى نۇرگۇل دالەلقان بۇل كۇندە جامبىل اۋدانىنىڭ قاينازار اۋىلىندا تۇرادى. قىتاي ەلىندە دۇنيەگە كەلسە دە, 2000 جىلدىڭ باسىندا اتاجۇرتقا قونىس اۋدارعان جاس وتباسى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان. الايدا ۋاقىت وتە كەلە جاستايىنان ەرمەك ەتكەن توقىماسىن دامىتىپ, كاسىپ كوزىن تابۋعا ۇمتىلادى. العاشىندا ايەلدەردىڭ اشەكەيلى قول سومكەلەرىن, باسقا دا اسەمدىك بۇيىمدارىن توقىپ, ساۋدالاپ كورگەن ىسمەر جاننىڭ تۇرمىستىق زاتتارىنا سۇرانىس ارتادى. نارىقتاعى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرەتىن بۇيىم شىعارۋدى ۇزاق ويلاعان نۇرگۇل دالەلقان ءوزىنىڭ شەبەرلىگىن دالەلدەپ, تاپىشكە توقۋعا كىرىسەدى.
قويدىڭ, ەشكىنىڭ, تۇيەنىڭ تابيعي جۇنىنەن اياققا جىلى ءارى جايلى ەتىپ توقىلعان, تابانى سيىر تەرىسىنەن ءارتۇرلى ولشەم مەن پىشىندە تىگىلگەن ەكولوگيالىق تازا تاپىشكەلەردىڭ ادام دەنساۋلىعىنا پايدالى ەكەندىگىن تۇتىنۋشىلار جاقسى بىلەدى. سوندىقتان دا شەبەردىڭ قولىنان شىققان وتاندىق جەڭىل اياقكيىمدەر كوپشىلىكتىڭ تاڭدانىسىن تۋدىرۋمەن قاتار, قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى.
«قارعا تۇياق, سىنىق ءمۇيىز ويۋمەن توقىلىپ جاسالعان جەڭىل اياقكيىمنىڭ قۇرىلىمى ءجۇز پايىز تازا وتاندىق تابيعي ءونىم. قويدىڭ بيازى ءجۇنى, ەشكىنىڭ ءتۇبىتى مەن تۇيە ءجۇنىن جۋىپ, يىستەن تازارتىپ العان سوڭ, ۇرشىقتىڭ نەمەسە ەلەكترلى ماشينانىڭ كومەگىمەن ءيىرىپ الامىز. سودان سوڭ تابانىنا سيىر تەرىسىنەن قوس قاباتتى, جالاڭ قاباتتى, تۇتىنۋشى تاپسىرىسىنا قاراي كەيبىرىن وكشەلى ەتىپ, ءارتۇرلى ولشەممەن تاباندار جاسايمىز. تەرىنى وتاندىق زاۋىتتاردان ساتىپ الامىز. ءبىر تابان جاساۋ ءۇشىن ەكى ولشەنگەن تەرىنى بىرىكتىرەمىز. ۇستىڭگى تەرىنىڭ بەتىنە ىلمەك بىزبەن توقۋعا ارنالعان تىگىستى اينالدىرا تىگەمىز. ودان كەيىن استىڭعى تەرىمەن جەلىمدەسەك ءبىر تابان دايىن بولادى.ءۇش قابات جىپپەن توقىلعان ۇلتاراقتى جاڭاعى تاباننىڭ ۇستىنە تىگىلگەن تىگىسپەن بىرىكتىرىپ توقيمىز. سودان كەيىن عانا جەڭىل اياقكيىمنىڭ ءۇستىن توقۋعا كىرىسەمىز. ول ءۇشىن ءبىرىنشى اياقكيىمنىڭ ەكى جانىن اياققا ىڭعايلى بيىكتىكتە كوتەرىپ توقىپ الامىز. سودان كەيىن ۇستىنە ويۋ ورنەكتى سالۋ ارقىلى تولىق توقىپ شىعامىز», دەگەن قولونەر شەبەرى بۇل ىسپەن اينالىسقانىنا 20 جىلعا جۋىقتاعانىن العا تارتتى.
وسى ۋاقىت ارالىعىندا اۋىلداعى ەڭبەككە ەپتى قىز-كەلىنشەكتەردىڭ باسىن قوسىپ, كاسىبىن جەتىلدىرە تۇسەدى. «ساۋساق بىرىكپەي, ينە ىلىكپەيدى» دەمەكشى, جۇدىرىقتاي جۇمىلا ەڭبەكتەنۋىنىڭ ناتيجەسىندە قولونەردى دامىتىپ, توقىلعان ونىمدەرىن ءتۇرلى بايقاۋلارعا ۇسىنىپ, باعىن سىناماققا بەل بۋادى.
سودان بەرى رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق دارەجەدەگى بىرنەشە كورمەگە قاتىسىپ, وتاندىق ءونىمدى ناسيحاتتاۋدان تانباعان. شەبەردىڭ ون ساۋساعىنان شىققان قازاقى ناقىشتاعى اياقكيىمدەرىنىڭ ساپاسىنا جوعارى باعا بەرىلىپ كەلەدى. تارقاتار بولساق, 2010 جىلى پاۆلودار قالاسىندا وتكەن «قاناتتى ايەل-2» رەسپۋبليكالىق جارمەڭكەسىنە قاتىسىپ, ماقتاۋ قاعازىن يەلەنسە, بۇل جەتىستىك كەلەسى جىلى دا جالعاسىن تاپقان. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋدا شەبەرلىگى شىڭدالعان نۇرگۇل دالەلقاننىڭ ونىمدەرى 2013 جىلى تۇركيادا 12 مەملەكەتتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن حالىقارالىق كورمەدە دە لايىقتى باعاسىن الىپ, تۇركى حالىقتارى مادەنيەت قورىنىڭ مۇشەسى اتانادى. وسى جىلى يتاليادا, ودان كەيىن ورتا ازيا قولونەر شەبەرلەرىنىڭ «بايشەشەكتەر گۇلدەگەندە» اتتى كورمەسىنە قاتىسىپ, ارنايى سەرتيفيكات يەلەنەدى. ءسويتىپ, ءوندىرىس ءورىسىن كەڭەيتۋگە تۇبەگەيلى بەت بۇرادى. ەشكىمگە ۇقسامايتىن ءونىم شىعارىپ, وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرۋعا بار ءبىلىم-بىلىگىن جۇمىلدىرادى. قازاقى قالىپتاعى تاپىشكەلەرىنە سالىناتىن ويۋ-ورنەگىن جەتىلدىرىپ, ساپاسىن ارتتىرۋعا تىرىسادى. حاس شەبەر قولىنان شىققان تابيعي ونىمدەرىن زامان تالابىنا ساي ەتىپ جاساۋمەن قاتار, ونىڭ 30 گرادۋستىق قىسقا ۋاقىتتا كىر ماشينادا جۋىلۋىنا دا جارامدىلىعىن تەكسەرىپ, تۇتىنۋشىعا كەمىندە 3 جىل كيىس بەرۋىنە لايىقتاپ جاساپ شىعۋى, كاسىپ يەسى ونىمدەرىنىڭ ءبىر كۇندىك ەمەس, مىڭ كۇندىك بولۋىنا باسا نازار اۋداراتىندىعىن اڭعارتادى. جۇمساق تا جايلى ەتىپ جاسالعان اياقكيىمدەرى قىستا جىلى, ال جازدا اياقتى تەرلەتپەيتىندىگىمەن ەرەكشەلەنەدى.
الداعى ۋاقىتتا ساپالى دا تابيعي ءونىمنىڭ ساتىلىمىن جەدەلدەتىپ, ءوندىرىس قۋاتتىلىعىن ارتتىرىپ, ەڭبەك كۇشىن جەڭىلدەتۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ, جوسپارىن جاساپ قويعان كاسىپكەر نۇرگۇل دالەلقان ۇلتتىق ناقىشتاعى وتاندىق ءوندىرىستىڭ ءورىسىن كەڭەيتە تۇسەرىنە سەنىمدى.
«قىرعىزدىڭ كيىزدەن جاسالعان قايقى باس تاپىشكەسى مەن موڭعوليانىڭ تۇيە جۇنىنەن توقىلعان ش ۇلىعى الەمگە تانىمال. سول سياقتى مەن دە قازاقى ويۋ-ورنەكتى اياقكيىمدى تانىمال ەتكىم كەلەدى», دەگەن نۇرگۇل دالەلقاننىڭ 2 تاپىشكەسىنە لوندوننان تاپسىرىس تۇسكەن.
وسىلايشا, ون ساۋساعىنان ونەر تامعان نۇرگۇل دالەلقان ىزدەنىسىن توقتاتپاي, وزىندىك ءوندىرىس مەكتەبىن قالىپتاستىرۋعا تىرىسۋدا. شەبەرقول تۇرمىستىق زاتتاردى كوبىنەسە ءوزىنىڭ كوركەم وي, ۇشقىر قيالىمەن جاسايتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. جيىرما جىلدىڭ ىشىندە قولدانبالى دەكوراتيۆتى ونەردىڭ جوعارى دارەجەدەگى شەبەرى اتانعان ول, شاعىن كاسىپكەرلىكتى دامىتا وتىرىپ, جاستاردىڭ شىعارماشىلىق ىزدەنىسىن ارتتىرۋعا, اۋىل ايەلدەرىنىڭ قولونەرمەن تىڭعىلىقتى تۇردە اينالىسىپ, كاسىبىنەن – ءناسىبىن ايىرۋعا بولاتىندىعىن ىسىمەن كورسەتىپ كەلەدى.
وتكەن جىلى وڭىردە العاش رەت ۇيىمداستىرىلعان ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» كورمەسىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان قولونەر شەبەرى نۇرگۇل دالەلقاننىڭ ويۋلى تاپىشكەلەرى استانا تورىندە وتكەن رەسپۋبليكالىق كورمەگە قويىلىپ, كوپ نازارىن اۋدارعان ەدى. ەندى بيىل كاسىپكەردىڭ جۇننەن توقىلعان ايرىقشا ساپاعا يە تاپىشكەلەرى استانا تورىندە ءوتىپ جاتقان كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ كورمەسىنە قويىلىپ, كوپشىلىكتىڭ كوزايىمىنا اينالماق.
الماتى وبلىسى