مەملەكەت باسشىسى حالىققا جولداۋىندا تۋريستىك ايماقتاردى دامىتۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى. بۇل رەتتە قوس كولدى باۋىرىنا باسقان جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ ماڭىزى جوعارى. سۋى شيپالى سانالاتىن بالقاش پەن الاكولگە جىلىنا ميلليونداعان قوناق كەلەدى. ايتكەنمەن ەكەۋىنىڭ دە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمى ءالى وسال. وسى ماسەلەنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن اۋەلى بالقاش جاعالاۋىنا ينجەنەرلىك جۇيەلەردى تارتۋ جۇمىستارى باستالدى.
بالقاش كولىنە بارار جولدىڭ بيىلدان باستاپ رەتكە كەلگەنى بەلگىلى. وسى جىلى مىڭداعان تۋريست الاكولمەن قاتار بالقاشقا دا قىزىعۋشىلىق تانىتتى. سوندىقتان جاعالاۋىن زامان تالابىنا ساي جاساپ, كەلگەن قوناقتارعا جاقسى اسەر سىيلاۋ ماڭىزدى. بۇل – تۋريزمگە دەن قويعان وبلىس ءۇشىن ۇلكەن قادام. مۇنى مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا دا اتاپ كورسەتتى.
«نەگىزگى تۋريزم نىساندارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ ءۇشىن ماڭىزدى. بالقاش جانە الاكول دەمالىس ايماقتارىنداعى ۇشۋ-قونۋ جولاقتارى تولىق جاڭعىرتىلدى. كاتونقاراعاي, زايسان جانە كەندىرلى وڭىرلەرىنىڭ دە تۋريستىك الەۋەتىن دۇرىس پايدالانۋ قاجەت. وسىنداي دەمالىس ايماقتارىندا ساپاسى جوعارى جول ينفراقۇرىلىمى بار اۋە بەكەتتەرى مەن اۋەجايلار سالۋ كەرەك. ونەركاسىپتى دامىتۋ قورىنىڭ ەسەبىنەن كىشى اۆياتسيا ۇشاقتارىن العان ءجون. تۋريزم جوبالارىن جۇزەگە اسىرعاندا تابيعاتقا زيان كەلتىرمەي, ەكولوگيانى ساقتاۋ بارىنشا ماڭىزدى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى», دەدى پرەزيدەنت.
ءوڭىر اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, بالقاش جاعالاۋىندا ءبىر ماۋسىمدا شامامەن 50 مىڭنان اسا ادام دەمالسا, تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق ايماقتى دامىتۋ جوسپارى جۇزەگە اسىرىلىپ, جاعالاۋ ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتىلگەننەن كەيىن دەمالۋشىلار سانى 450 مىڭ ادامنان اسادى. ال جاقىن ەلدى مەكەن تۇرعىندارى ءۇشىن 2 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى دەگەن جوسپار بار.
جالپى, جەتىسۋ وبلىسى – تۋريستىك الەۋەتى زور ايماق. سونىڭ ىشىندە سارقان اۋدانىندا تاۋ ءتۋريزمى مەن بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىن دامىتۋعا بارلىق مۇمكىندىك بار. بۇگىندە «بالقاش جاعالاۋىنا تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق دەمالىس ايماعىنىڭ ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق جەلىسىن سالۋ» جوباسى ىسكە اسىرىلا باستادى. قۇنى 7,4 ملرد تەڭگەدەن اساتىن بۇل جوباعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بيىل 2,2 ملرد تەڭگە بولىنگەن.
«ساپا قۇرىلىس 2007» جشس جۇزەگە اسىرىپ جاتقان جوبادا قاراستىرىلعان باعىتتىڭ ءبىرى – جاعالاۋدى اۋىزسۋمەن قامتۋ. بۇل رەتتە سۋ لەپسى وزەنىنەن تارتىلادى. بۇگىندە جالپى تارتىلۋعا ءتيىس 31,8 شاقىرىمنىڭ 24,8 شاقىرىمىنا سۋ قۇبىرى جۇرگىزىلدى. وعان قوسا 2-كوتەرگىشتىڭ سۋ سورعىسى بار سۋ تازارتۋ ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇل ستانسانىڭ تاۋلىكتىك قۋاتى 500 تەكشە مەتر بولادى. سونىمەن قاتار 4 رەزەرۆۋار سالۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. ولاردىڭ ەكەۋىنىڭ جەكە قۋاتى 300 تەكشە مەتر, تاعى ەكەۋىنىڭ جەكە قۋاتى 150 تەكشە مەتر بولماق», دەيدى سارقان اۋدانىنىڭ اكىمى عالىمجان مامانباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, كارىز جۇيەسىنىڭ دە قۇرىلىسى باستالعان. بارلىعى 16 شاقىرىمعا تارتىلۋعا ءتيىس كارىز جۇيەسىنىڭ 8 شاقىرىمىنا ترانشەيا قازىلىپ, ونىڭ 2 شاقىرىمىنا قۇبىر توسەلگەن. سونداي-اق كارىز سۋلارىن تازارتاتىن, قۋاتى تاۋلىگىنە 470 تەكشە مەتر بولاتىن 2 ستانسا سالىنادى.
«جوبادا ەلەكتر جەلىسىن جۇرگىزۋ جۇمىستارى دا قاراستىرىلعان. 17 شاقىرىمدىق ەلەكتر تاراتۋ ماگيسترالدى جەلىسىنىڭ بويىنا 164 باعانا ورناتىلدى, قاجەتتى كابەلدەر مەن جيىنتىقتار دايىندالدى. وعان قوسا قۋاتى 6,3 مۆت بولاتىن 35/10 قوسالقى ستانسا سالۋ جوسپارلانعان. قازىر قوسالقى ستانسانى ىسكە قوسۋعا كەرەكتى قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنىپ, شىمكەنت زاۋىتىنان جەتكىزىلىپ جاتىر. ءسويتىپ ەلەكتر تاراتۋدىڭ ماگيسترالدى جەلىسىن ورناتۋ مەن نەگىزگى قوسالقى ستانسانىڭ قۇرىلىسىن قىركۇيەكتىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتايمىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇدان سوڭ 28 ترانسفورماتورلىق پودستانسا جيىنتىعى ورناتىلادى. سونىڭ 25-ءى تۇتىنۋشىلاردىڭ قاجەتتىلىگى ءۇشىن جاعالاۋعا قويىلادى», دەدى مەردىگەر كومپانيا باسشىسىنىڭ ورىنباسارى يمامماحمۇت شاعىرباەۆ.
اتاپ وتسەك, بالقاش كولى جاعالاۋىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ حالىقتىڭ ساپالى دەمالىسىنا عانا ەمەس, كاسىپكەرلەردىڭ بيزنەس جۇرگىزۋىنە جانە جەرگىلىكتى تۇرعىندارىنىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى دەپ مەجەلەنگەن. جالپى, لەپسى اۋىلىندا 3 700-دەن اسا ادام تۇرادى. سولاردىڭ ءبىرى – جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرىپ, جۋىردا تۋعان جەرىنە ورالعان جاس مامان تولەگەن الپەيىسوۆ.
ء«ى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەننەن كەيىن قالادا قالىپ جۇمىس ىستەۋىمە مۇمكىندىك بولدى. بىراق بالقاش جاعالاۋىن دامىتۋدىڭ جوسپارىن كورگەن سوڭ بىردەن اۋىلعا ورالدىم. وسىنداعى ۋشينسكي اتىنداعى مەكتەپتە مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەيمىن. قازىر دوستارىمىزبەن بىرگە تۋريزم باعىتىندا ءوز بيزنەس جوسپارىمىزدى ازىرلەپ جاتىرمىز. الداعى ۋاقىتتا ارمانىمىز جۇزەگە اسادى دەگەن ويدامىن», دەيدى ت.الپەيىسوۆ.
ايتا كەتەيىك, بالقاشقا اپاراتىن «مولالى-لەپسى-اقتوعاي» ۋچاسكەسىندەگى 105 شاقىرىمىنىڭ قۇرىلىسى مەن اباتتاندىرۋ جۇمىستارى تولىعىمىن كەلەسى تۋريستىك مەرزىم باستالعانعا دەيىن اياقتالىپ, قولدانىسقا بەرىلەدى. بۇل رەتتە لەپسى اۋىلىنان بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىنا دەيىنگى 27 شاقىرىم اۆتوكولىك جولىنىڭ قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىسى اياقتالىپ, ىسكە قوسىلعان.
جەتىسۋ وبلىسى