قوعامعا قاي تۇرعىدان دا سالماق سالىپ تۇرعان سالىق كودەكسى وڭايشىلىقپەن قابىلدانا قويمايتىن سياقتى. ۇكىمەت بيىل ونى ەدەل-جەدەل قابىلداپ جىبەرگىسى كەلگەنىمەن, قوعام جانە بيزنەس-قاۋىمداستىق ىڭعاي تانىتپادى. ىشىندە شيكى تارماقتار ءالى دە كوپ دەسەدى. مۇنى پرەزيدەنت تە بايقاپتى. جولداۋدا كودەكستى ساپالى ازىرلەۋ ءۇشىن قابىلداۋ مەرزىمىن كەلەسى جىلعا اۋىستىرايىق دەگەندى مەڭزەدى.
«جاڭا سالىق كودەكسى قازىرگى جۇيەنى قايتا جاڭعىرتۋعا ارنالعان. بۇل قۇجات سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ ءىسىنىڭ سالىق تولەۋشىلەرگە دەگەن سەنىمگە نەگىزدەلگەن مۇلدە جاڭا جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا ءتيىس. سالىق رەجىمدەرىن كاسىپكەرلەرگە جاسالعان قولايلى جاعدايدىڭ ناشارلاپ كەتپەۋىن ەسكەرە وتىرىپ, وڭتايلاندىرعان ءجون», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەل ەكونوميكاسىنا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزەتىن «Ranking» جوباسىنىڭ حابارلاۋىنشا, «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسە جۇرگىزىلگەن «دەلوۆوي كليمات» الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر قورىتىندىسىندا ورتا بيزنەستى مازالايتىن پروبلەمالار انىقتالعان. بارەردىڭ ءبىرىنشىسى – سالىق جۇكتەمەسىنىڭ ارتۋى. ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 36,6 پايىزى وسىلاي جاۋاپ بەرگەن. سونىمەن قاتار كاسىپ يەلەرى كودەكس جوباسىمەن تانىسىپ شىعۋعا تىم از ۋاقىت بەرىلدى دەپ ەسەپتەيدى. ساراپشى, ەكونوميست, كاسىپورىن جەتەكشىلەرىنىڭ پىكىرىنشە, سالىق كودەكسىنىڭ جوباسى بيزنەس ءومىرىن ودان ءارى قيىنداتىپ, سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدى قاتاڭداتىپ جىبەرگەن.
بۇل رەتتە «Ranking» سالىق رەفورماسىنىڭ وڭ جانە تەرىس تۇستارىن بىلاي تىزبەلەيدى.
كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى بويىنشا سارالانعان مولشەرلەمەنى ەنگىزۋدىڭ ارتىقشىلىعى:كاسىپورىننىڭ رەنتابەلدىلىگى جانە جيىنتىق سالىق جۇكتەمەسى ەسكەرىلە وتىرىپ, جۇكتەمە دەڭگەيى ءادىل بولىنەدى. ياعني تابىسى كوپتەر سالىقتى كوبىرەك تولەيدى, تابىسى ازدار ازىراق تولەيدى.
كەمشىلىگى:ەگەر سالىق تولەۋشى ەكونوميكانىڭ ءار سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن بولسا, بولەك ەسەپتەۋ جۇرگىزىلەدى.
سالىقتىڭ «ەگىز» ستاندارتتارى ءۇشىن نەگىز قالىپتاستىرۋ سالدارىنان جەمقورلىق تاۋەكەلى ارتادى.
كاسىپورىندار اففيليرلەنگەن كومپانيالار ارقىلى تابىستىڭ ءبىر بولىگىن شىعىن تۇرىندە قايتا باعىتتايدى.
ارنايى سالىق رەجىمدەرىن قالىپتاستىرۋدىڭ ارتىقشىلىعى:رەجىم سانى ازايادى.
سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ جەڭىلدەتىلەدى.
كەمشىلىگى:جىلدىق اينالىمى 500 ملن تەڭگەگە دەيىنگى شاعىن بيزنەستىڭ جاعدايى قيىندايدى.
شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن ارنايى رەجىمدە كاسىپكەردەن تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ساتىپ الۋ كەزىندە شەگەرىمدەر بويىنشا شەكتەۋلەر پايدا بولادى.
سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدىڭ سەرۆيستىك مودەلىنە كوشۋدىڭ ارتىقشىلىعى:اكىمشىلىك كىدىرىستەر تومەندەيدى.
سالىق جيناۋ ارتادى.
تسيفرلاندىرۋ جەدەلدەيدى.
كەمشىلىگى:جاڭا تەحنولوگيالار دەر ۋاقىتىندا ەنگىزىلمەيدى.
مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىمەن ينتەگراتسيالانۋعا مەملەكەتتىك ۋاكىلەتتى ورگاندار دايىن بولمايدى.
«ارينە, ءبىز باستى وڭ ناتيجە رەتىندە جانە وزگەرىستىڭ نەگىزگى ماقساتى دەپ – بيۋدجەت ءتۇسىمىنىڭ ۇلعايۋىن جانە مۇناي ەمەس سەكتوردىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسىنىڭ ارتۋىن ايتار ەدىك. كاسىپكەرلەر دە, كونسۋلتاتيۆتىك قۇجاتتى قۇراستىرۋشىلار دا ايتاتىن كەمشىلىكتەردىڭ ىشىنەن كولەڭكەلى اينالىمنىڭ ءوسۋى جانە بيزنەستى بولشەكتەۋ تاۋەكەلدەرى بار. كودەكستىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى نۇسقاسىندا دا كاسىپكەرلىك سەكتوردىڭ ماسەلەلەرىنە تەرەڭ اناليتيكالىق تالداۋ جاسالماعان. مىسالى, وندا قازاقستاندا باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى (20%) جوعارى ەمەس دەلىنەدى. «Take-profit» بيرجا پورتالىنىڭ دەرەگىنشە, قازاقستان بىلتىر كتس مولشەرلەمەسى بويىنشا ەلدەر ءتىزىمىنىڭ ورتا شەنىندە تۇردى. جانە ول رەيتينگتە ءبىزدىڭ الدىمىزدا كتس مولشەرلەمەسى تومەن 46 ەل تۇردى. اراسىندا شۆەيتساريا (14,9%), ۇلىبريتانيا (19%), كيپر (12,5%), ءباا (9%), بەلارۋس (18%), ۋكراينا (18%), وزبەكستان (15%) جانە مولدوۆا (12%) بار», دەلىنەدى اقپاراتتا.
سونىمەن قاتار قۇجاتتا مىناداي فاكتىلەر كەلتىرىلەدى: ەلىمىزدەگى 20%-دىق كتس كەزىندە دە كورپوراتيۆتىك سالىقتىڭ ءتيىمدى مولشەرلەمەسى 2,9%–3,8% شەگىندە قۇبىلادى ەكەن. وسى سالىقتىڭ جالپى جينالۋى دا ءتيىمدى مولشەرلەمە دەڭگەيىندە قالىپ وتىر. بۇل تۋرالى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى (OECD) سوناۋ 2020 جىلى ايتىپتى.
«رەسپۋبليكا بويىنشا جاساعان ەسەپتەرىندە ولار قازاقستانداعى كتس جينالۋى باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا تىم تومەن ەكەنىن مالىمدەيدى. ونىڭ سەبەبى – قىزمەتتىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرى ءۇشىن تىم جومارت سالىق جەڭىلدىكتەرىنىڭ ۇسىنىلۋى جانە مولشەرلەمەنىڭ ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتارعا تاۋەلدىلىگى. جيناۋ قۇرىلىمى بۇرىنعىداي قالا بەرسە, شوب پەن ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىنىڭ كاسىپورىندارى ءۇشىن مولشەرلەمەنىڭ وسكەنىنە قاراماستان سالىق ءتۇسىمى جوعارىلامايدى. سالىقتىڭ تومەن جينالۋىنا قاتىستى نەگىزگى تۇيتكىل شەشىمىن تاپپاي وتىر», دەيدى «Ranking» ساراپشىلارى.
ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولجاس تولەۋوۆ ەلدەگى سالىق ونىمدىلىگى كوپ ەلدەن تىم تومەن ەكەنىن ايتىپ, ناقتى مىسالداردى العا تارتادى. مىسالى, بىزدەگى قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ (12%) جينالۋ ونىمدىلىگى قازىرگى 12% جاعدايىندا نەبارى 0,3-ءتى قۇرايدى ەكەن. گرۋزيادا 18% جاعدايىنداعى ونىمدىلىك – 0,54. كورسەتكىش نەعۇرلىم 1-گە جاقىنداعان سايىن, سالىقتىڭ جينالۋ كورسەتكىشى دە سوعۇرلىم جوعارى بولماق. كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى ءۇشىن ەلىمىزدە ونىمدىلىك نەبارى 0,14. رەسەيدە سول 20% مولشەرلەمەمەن ونىمدىلىك 0,19-عا, ازەربايجاندا 0,18-گە جەتەدى. ەكونوميستىڭ پىكىرىنشە, بۇل قولدانىستاعى سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدىڭ تيىمسىزدىگىن كورسەتەدى.