پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ دۋشانبەگە مەملەكەتتىك ساپارمەن باردى. ساپار اياسىنداعى شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامدا وتكەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكى ەل باسشىلارى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتاتىن بىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتتارعا قول قويدى.
كوپجاقتى سەرىكتەستىكتىڭ بەرىك نەگىزى
دۋشانبەگە مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلگەن قاسىم-جومارت توقاەۆتى «قاسري ميللات» سارايىندا تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون قارسى الدى. رەسمي ءىس-شارا كەزىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇرمەتىنە زەڭبىرەكتەن 21 رەت وق اتىلدى. مۇنان سوڭ قۇرمەت قاراۋىلىنىڭ باستىعى ەكى ەل باسشىلارىنا راپورت بەردى. قازاقستان مەن تاجىكستاننىڭ مەملەكەتتىك ءانۇراندارى شىرقالىپ, قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ەمومالي راحمون ءبىر-بىرىنە دەلەگاتسيا مۇشەلەرىن تانىستىردى.
بۇدان كەيىن مەملەكەتتەر باسشىلارى اق زالعا ءوتىپ, شاعىن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان مەن تاجىكستاننىڭ كوپجاقتى سەرىكتەستىگىنىڭ بەرىك نەگىزى سانالاتىن جوعارى دەڭگەيدەگى تۇراقتى كەزدەسۋلەرگە باسا ءمان بەرەتىنىن ايتتى.
– ەڭ الدىمەن, ەجەلگى تاجىك جەرىنە تابانىم تيگەن ساتتەن باستاپ كورسەتكەن سىي-قۇرمەتىڭىز بەن قوناقجايلىق كوڭىلىڭىز ءۇشىن شىن جۇرەكتەن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. قازاقستان مەن تاجىكستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناس بارلىق باعىتتا قارقىندى دامىپ كەلەدى. ءبىز – سەنىمدى وداقتاس ەلدەرمىز. قازاقستان تاراپى تاجىكستاننىڭ قازاق حالقىنا دەگەن تىلەۋلەس نيەتىن جوعارى باعالايدى. بىراق مۇنىمەن توقتاپ قالۋعا بولمايدى. ءبىز العا قاراي جىلجۋىمىز كەرەك. بۇل ساپار ىنتىماقتاستىعىمىزدى دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرۋدى كوزدەيدى. بۇگىن وداقتاستىق قاتىناستار تۋرالى شارتقا قول قويىلادى. مەنىڭشە, بۇل قۇجاتتىڭ تاريحي ماڭىزى زور. وسى ورايدا بىرقاتار وزەكتى ماسەلە بويىنشا مازمۇندى پىكىر الماسامىز دەپ ويلايمىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ءوز كەزەگىندە ەمومالي راحمون ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى جوعارى باعالاپ, قازاقستان مەن تاجىكستاننىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىن ودان ءارى نىعايتۋعا نيەتتى ەكەنىن مالىمدەدى.
– قۇرمەتتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى, تاجىكستانعا قوش كەلدىڭىز! ەلىمىزگە مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلگەنىڭىزگە قۋانىشتىمىز. بۇل ساپار ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسىمىزعا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق جانە قاۋىپسىزدىك سالالارىنداعى ىقپالداستىعىمىز قارقىندى دامىپ كەلەدى. سىزبەن ەكى ەل ىنتىماقتاستىعىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيى مەن كەلەشەگىن, سونداي-اق حالىقارالىق جانە ايماقتىق كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا ءازىرمىن, – دەدى تاجىكستان پرەزيدەنتى.
كەلىسسوز بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق, كولىك-ترانزيت, ەنەرگەتيكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق, سونداي-اق تسيفرلاندىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى مەن سۋ رەسۋرستارى سالالارىنداعى ىقپالداستىق ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
بۇدان بولەك, قازاقستان مەن تاجىكستان ەكونوميكاسىن دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەتىن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ كەلەشەگى قاراستىرىلدى.
ءىت سالاسىنداعى ءتيىمدى بايلانىس
شاعىن قۇرامدا وتكەن كەلىسسوزدەن كەيىن قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ەمومالي راحمونعا ەلەكتروندىق ۇكىمەت سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى ەسەپ بەرىلدى.
پرەزيدەنتتەرگە بيىل ەكى ەلدىڭ ماماندارى ينتەرنەت-رەسۋرستاردىڭ بىرىڭعاي پلاتفورماسى مەن SmartBridge جۇيەلەرىنىڭ نەگىزگى كومپونەنتتەرىن تاجىكستان سەرۆەرلەرىندە ءساتتى ورنالاستىرعانى جونىندە باياندالدى.
قازاقستاننىڭ تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ پەن تاجىكستاننىڭ يننوۆاتسيالار جانە تسيفرلىق تەحنولوگيالار اگەنتتىگىنىڭ ديرەكتورى ميرزو حۋرشەد تاجىك ماماندارىنىڭ ارنايى وقۋ كۋرسىنان وتكەنىن جەتكىزدى. قازىر تاجىكستاننىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارىنا ارنالعان سايتتاردى ازىرلەۋ جۇمىستارى قولعا الىنىپ, IT-شەشىمدەردى ينتەگراتسيالاۋ ءىسى ەگجەي-تەگجەي پىسىقتالىپ جاتىر.
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ەمومالي راحمونعا مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن جانە تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ مۇمكىندىكتەرى جايىندا مالىمەت بەرىلدى. بۇل ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ەڭ كەلەشەگى زور باعىتىنىڭ ءبىرى بولماق.
كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى كەلىسسوز
مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ شاعىن قۇرامداعى كەزدەسۋىنەن كەيىن رەسمي دەلەگاتسيا مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزىلدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل مەملەكەتتىك ساپاردىڭ باستى ماقساتى دوستىققا جانە ءوزارا قولداۋعا نەگىزدەلگەن قازاق-تاجىك قاتىناستارىن مۇلدەم جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋدى كوزدەيتىن ورتاق مۇراتقا ساي كەلەتىنىن ايتتى. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى بۇگىن قول قويىلاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تاجىكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى وداقتاستىق قاتىناستار تۋرالى شارتتىڭ ايرىقشا ماڭىزىنا نازار اۋداردى.
– اتالعان تاريحي قۇجات كوكجيەگىمىزدى كەڭەيتىپ, كوپجاقتى بايلانىستارىمىزدى ودان ءارى نىعايتۋدىڭ نەگىزىن قالايدى. وداقتاستىق قاتىناستاردى دامىتۋ جولىنداعى بىرلەسكەن ارەكەتىمىز تۇتاس ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ ورنىقتى دامۋى مەن تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەدى. وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ, قۇرمەتتى ەمومالي شاريپوۆيچ, قازاق-تاجىك ىقپالداستىعىن كەڭەيتۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسقانىڭىز ءۇشىن سىزگە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. شۋاقتى دۋشانبە قالاسىنا كەلگەن سايىن زور قۋانىشقا بولەنەمىن. ءاردايىم وڭ وزگەرىستەرگە كۋا بولامىن. ءسىزدىڭ ەلىڭىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان ەكونوميكالىق رەفورمالاردى ەرەكشە ىقىلاسپەن باقىلايمىز, جەتىستىكتەرىڭىزگە كۋا بولىپ وتىرمىز. دوستاس ءارى وداقتاس ەل رەتىندە بۇعان شىن نيەتىمىزبەن قۋانامىز,– دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قازاق-تاجىك ىنتىماقتاستىعى بارلىق باعىتتا قارىشتاپ دامىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.
– شىن مانىندە, الدىڭعى كەزدەسۋلەر بارىسىندا قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ءبارى دايەكتى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر جانە ەكى ەل ۇكىمەتتەرىنىڭ باقىلاۋىندا تۇر. مۇنى ءوزىم دە قاداعالاپ وتىرمىن. وتكەن ايدا پرەمەر-مينيسترلەردىڭ ورىنباسارلارى دەڭگەيىندە ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى. جيىنعا قاتىسۋشىلار ەكىجاقتى ىقپالداستىق تەتىكتەرىن ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلادى. ماقساتىمىز – ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمىن 2 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ. مەنىڭ ويىمشا, بۇعان ەلدەرىمىزدىڭ الەۋەتى جەتەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرىن ۇيىمداستىرۋعا كورسەتكەن قولداۋى, اتاپ ايتقاندا, دۋشانبەنىڭ ورتالىعىندا قازاقتىڭ باس اقىنى, حاكىم اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ەسكەرتكىش-ءبيۋستىن ورناتقانى ءۇشىن تاجىك تاراپىنا العىس ايتىپ, مۇنداي ءىس-شارالار ورتاق رۋحاني-مادەني قۇندىلىقتارىمىزدى بايىتا تۇسەتىنىنە نازار اۋداردى.
تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون وداقتاستىق قاتىناستار تۋرالى شارتقا قول قويۋ ۇزاقمەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا مەملەكەتارالىق بايلانىستاردى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنىن ايتتى.
– بۇل حالىقتارىمىزدىڭ تۇپكىلىكتى مۇددەسىنە ساي كەلەدى دەپ سەنەمىن. ءسىزدىڭ بۇگىنگى ساپارىڭىز اياسىندا بىرقاتار ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلادى. قازاقستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرى, قازاق كينوسىنىڭ كۇندەرى وتەدى. ەكى ەلدىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى, عالىمدار, ايەلدەر مەن جاستار, كاسىپكەرلەر باس قوسادى. مۇنىڭ ءبارى قوس مەملەكەت پەن حالىقتىڭ دوستىعى بەرىك, ءبىر-بىرىنە جاقىن ەكەنىن ءارى ىنتىماقتاستىعىمىز نىعايىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى, – دەدى ەمومالي راحمون.
كەزدەسۋ بارىسىندا اگروونەركاسىپ, سۋ-ەنەرگەتيكا, كولىك-ترانزيت سالالارىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋدىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارى مەن مىندەتتەرى ايقىندالدى. تاراپتار بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە قوسۋعا, سونداي-اق بيزنەسكە قولايلى جاعداي جاساۋعا باسا ءمان بەرۋگە ۋاعدالاستى.
سونىمەن قاتار كەلىسسوزدەر كەزىندە تسيفرلاندىرۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە عارىش تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ باعىتتارى بويىنشا ءوزارا ءتيىمدى سەرىكتەستىك اياسىن كەڭەيتۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلدى.
بىرلەسكەن مالىمدەمەنىڭ بەرەرى مول
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ەمومالي راحمون ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر اياقتالعاننان كەيىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنە ارناپ بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى.
مەملەكەت باسشىسى قوناقجايلىلىق تانىتقانى ءۇشىن پرەزيدەنت ەمومالي راحمونعا شىنايى ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, باۋىرلاس تاجىكستان ەلىنە جاساعان مەملەكەتتىك ساپارىنا ەرەكشە ءمان بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
– بۇل ساپار ءوزارا قۇرمەتكە, سەنىمگە جانە جان-جاقتى ىنتىماقتاستىققا نەگىزدەلگەن قازاق-تاجىك قاتىناستارىنىڭ دايەكتى تۇردە نىعايۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى. تاجىكستان – سەنىمدى دوسىمىز ءارى ۋاقىت تەزىنەن وتكەن وداقتاسىمىز. ەكى ەلدى ورتاق تاريح, مادەنيەت جانە رۋحاني قۇندىلىقتار بايلانىستىرادى. ءبىز بارلىق دەڭگەيدە تىعىز ءارى ءوزارا سەنىمگە قۇرىلعان ساياسي ديالوگ ورناتتىق. بىرلەسكەن كۇش-جىگەر ارقىلى ناعىز دوستىق پەن تىلەۋلەستىك رۋحىندا ورتاق كەلەشەكتىڭ نەگىزىن قالاپ كەلەمىز, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇگىندە قازاقستان مەن تاجىكستاننىڭ مەملەكەتارالىق بايلانىسى وداقتاستىق قاتىناستار دەڭگەيىنە شىققانىن ايتتى.
– جاڭا عانا ءبىز قۇرمەتتى ەمومالي شاريپوۆيچپەن قازاقستان مەن تاجىكستاننىڭ اراسىنداعى وداقتاستىق قاتىناستار تۋرالى شارتقا قول قويدىق. بۇل – ەكىجاقتى ىقپالداستىقتىڭ مۇلدەم جاڭا كەزەڭىنە قادام باسقانىمىزدى ايعاقتايتىن تاريحي قۇجات. بۇدان بىلاي باۋىرلاس حالىقتار ءبىزدىڭ وداقتاس ەلدەر ەكەنىمىزدى نىق سەنىممەن ايتا الادى. وسى ورايدا كورەگەن ساياساتى جانە قازاق-تاجىك قاتىناسىن نىعايتۋعا قوسقان زور ۇلەسى ءۇشىن باۋىرلاس تاجىك ەلىنىڭ كوشباسشىسى ەمومالي شاريپوۆيچ راحمونعا زور ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت كەلىسسوز بارىسىندا قوس تاراپ باۋىرلاس حالىقتاردى ءبىر-بىرىنە جاقىنداستىرۋعا, قازاق-تاجىك قاتىناسىن جان-جاقتى نىعايتۋعا ۇمتىلاتىنىن تاعى دا راستاعانىن جەتكىزدى.
– ەلدەرىمىز اراسىندا ەشقانداي تۇيتكىلدى ماسەلە جوق. مۇنى ۇلكەن ىقىلاسپەن اتاپ وتتىك. ءوزارا ءتيىمدى ءارى جان-جاقتى سەرىكتەستىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا دا بارىنشا كۇش-جىگەر جۇمساۋعا ۋاعدالاستىق. ەكىجاقتى ساۋدا-ساتتىق ماسەلەسىنە ايرىقشا نازار اۋدارىلدى. سوڭعى بەس جىلدا ەلدەرىمىز اراسىنداعى جىل سايىنعى تاۋار اينالىمى ەكى ەسەدەن ارتىق ءوسىم كورسەتىپ, 1 ميلليارد دوللاردان اسىپ ءتۇستى. بيىلعى التى ايدىڭ قورىتىندىسى دا ويداعىداي, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ءوزارا ساۋدا-ساتتىقتى ودان ءارى دامىتۋعا ەكى ەلدىڭ مول مۇمكىندىگى بار دەپ سانايدى. ماسەلەن, قازاقستان تاجىكستانعا جالپى قۇنى 200 ميلليون دوللار بولاتىن 85 تاۋار ءتۇرى بويىنشا ەكسپورتتى ۇلعايتۋعا دايىن. تاجىكستان تاراپى دا قازاقستانعا ەكسپورت كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن ايتارلىقتاي رەسۋرسقا يە.
– ءبىز جەتكىزىلەتىن تاۋارلاردىڭ نومەنكلاتۋراسىن كەڭەيتۋ جانە ەلدەرىمىزدىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن تەجەيتىن كەدەرگىلەردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جويۋ, كولىك-لوگيستيكا سالاسىنداعى سەرىكتەستىكتى ارتتىرۋ جونىندە كەلىسىمگە كەلدىك. ەكونوميكالىق كووپەراتسيانى كۇشەيتۋ ءۇشىن ەكى ەل ۇكىمەتتەرىنە 2027 جىلعا دەيىن ءوزارا تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋ تۋرالى جول كارتاسىن قابىلداۋدى جەدەلدەتۋ جونىندە تاپسىرما بەردىك. كەلەشەكتە ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمىن 2 ميلليارد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋگە, ءتىپتى ودان اسىرۋعا مۇددەلىمىز. تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋعا اگروونەركاسىپ سەكتورى ايتارلىقتاي ۇلەس قوسا الادى. بيىلعى التى ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلدەرىمىزدىڭ ءبىرى-بىرىنە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەتكىزۋ كولەمى 12 پايىزعا ۇلعايىپ, بۇل باعىتتاعى ساۋدا اينالىمى 300 ميلليون دوللارعا جۋىقتادى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, تاراپتار ۇن تارتۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ, وسىمدىك مايىن, كونديتەرلىك جانە مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن شىعاراتىن بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋعا ۋاعدالاسقان. پرەزيدەنت قازىرگى كەزدە ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك, تسيفرلاندىرۋ جانە ەكونوميكانىڭ باسقا دا سالالارىندا بىرقاتار اۋقىمدى جوبا ازىرلەنىپ جاتقانىن ايتتى.
– دۋشانبەگە ساپارىمنىڭ قارساڭىندا قازاق-تاجىك بيزنەس فورۋمى ءوتتى. ونىڭ شەڭبەرىندە بىرقاتار كوممەرتسيالىق كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى. 1 ميلليارد دوللاردان استام سوماعا كەلىسىمدەر جاسالدى. وسىعان بايلانىستى ءبىز ەمومالي شاريپوۆيچپەن بىرگە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى تولىق ىسكە اسىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەردىك. IT-سەكتورىنداعى ىنتىماقتاستىق ەكى مەملەكەت ءۇشىن زور مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى. ەلىمىز مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋ جانە IT-تەحنولوگيالاردى دامىتۋ باعىتىنداعى تاجىريبەسىمەن بولىسۋگە دايىن. جوعارى دەڭگەيدە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىق اياسىندا تاجىك تاراپىنا ەلەكتروندىق ۇكىمەت پلاتفورماسىنىڭ تسيفرلىق شەشىمدەرىن بەردىك. قازىرگى كەزدە KazAID قازاقستاندىق حالىقارالىق دامۋ اگەنتتىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن تاجىك ماماندارى ەلىمىزدىڭ وزىق IT-مەكتەپتەرىندە ءبىلىم الىپ جاتىر. مۇنداي تاجىريبە الماسۋ IT-ماماندارىمىزدىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا وڭ سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدىمىن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
قوس حالىقتى جاقىنداستىراتىن ماڭىزدى ءىس-شارالار
سونىمەن قاتار بريفينگتە كولىك-ترانزيت جانە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى جان-جاقتى تالقىلانعانى ايتىلدى.
– ءبىز ورتالىق ازيانىڭ ترانسشەكارالىق وزەندەرىنىڭ رەسۋرسىن راتسيونالدى پايدالانۋ ءۇشىن ءوزارا ۇيلەسىمدى جۇمىستى جالعاستىرۋ جونىندە ۋاعدالاستىق. قازاقستان سۋ-ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى مىندەتتەمەلەردى ورىنداعانى, ناقتىراق ايتقاندا, ەلىمىزگە سۋ جەتكىزۋگە بايلانىستى شەشىمدى ۋاقتىلى قابىلداعانى ءۇشىن تاجىك تاراپىنا العىس ايتادى. بۇل – ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ءوز كەزەگىندە ەلىمىز «باحري توچيك» سۋ قويماسىنىڭ جۇمىس رەجىمىنە قاتىستى ۇشجاقتى حاتتامادا كورسەتىلگەن بارلىق مىندەتتەمەنى ورىندايدى. اتالعان باعىتتا كونسترۋكتيۆتى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋعا نيەتتىمىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋ كەلىسسوزدەرگە ارقاۋ بولعانىن جەتكىزدى.
– وتكەن جىلى قازاقستان قالالارىندا تاجىكستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ كورمەسى تابىستى ءوتتى. بۇل جولعى ساپار اياسىندا دۋشانبە, حۋدجاند جانە بوحتار قالالارىندا قوس حالىقتىڭ اراسىن جاقىنداتا ءتۇسۋدى كوزدەيتىن ماڭىزدى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار جاستار اراسىنداعى بايلانىستى جانداندىرۋعا, اسىرەسە, ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە ەكى تاراپ تا مۇددەلى ەكەنىن راستادىق. ساپار قارساڭىندا ەكى ەل جاستارىنىڭ, عالىمدارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان فورۋم ءساتتى ءوتتى. قازاقستان وڭىردەگى ەلدەر ىشىندە تاجىكستاننان كەلەتىن ستۋدەنتتەرگە ەڭ كوپ ءبىلىم گرانتىن بولەدى. ءبىز ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا كەلىستىك. تاجىكستاننىڭ ماماندارىن دايارلاۋعا جانە تاجىك اسكەري-تەحنيكالىق ماماندارىن وقىتۋعا قوسىمشا مۇمكىندىكتەر قاراستىرامىز. ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن م.وسيمي اتىنداعى تاجىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە بىرلەسكەن اقپاراتتىق تەحنولوگيالار فاكۋلتەتىنىڭ اشىلۋىن قۇپتايمىز. مۇنداي جاڭالىقتاردىڭ ءمان-ماعىناسى زور ءارى حالىقتارىمىز مۇنى ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىلدارى ءسوزسىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت وڭىرلىك جانە حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە پىكىر الماسقانىن اتاپ ءوتتى.
ەمومالي راحمون قاسىم-جومارت توقاەۆپەن جۇرگىزگەن كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىسىنا كوڭىلى تولاتىنىن جەتكىزىپ, ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىعىن جوعارى باعالادى.
– بۇگىنگى ءوزارا سەنىمگە قۇرىلعان كەلىسسوزدەر بارىسىندا ءبىز تۇراقتى ساياسي ديالوگتى ودان ءارى قولداۋعا دايىن ەكەنىمىزدى تاعى دا راستادىق. وسىنىڭ نەگىزىندە قازاق-تاجىك بايلانىستارىنىڭ قۇقىقتىق بازاسىن ايتارلىقتاي نىعايتاتىن بىرقاتار ماڭىزدى قۇجات بەكىتىلدى. وداقتاستىق قاتىناستار تۋرالى شارتقا قول قويىلدى. مۇنىڭ تاريحي ءمانى زور ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل ماڭىزدى قۇجات ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىعى جىلناماسىنىڭ جاڭا پاراعىن اشادى جانە ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىمىزدىڭ مىعىم ىرگەتاسى بولادى, – دەدى تاجىكستان پرەزيدەنتى.
«كوحي بوربادتا» وتكەن گالا-كونتسەرت
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ەمومالي راحمون قازاقستاننىڭ تاجىكستانداعى مادەنيەت كۇندەرىنە ارنالعان سالتاناتتى كونتسەرتتى تاماشالادى.
«كوحي بورباد» سارايىندا وتكەن گالا-كونتسەرتتە قازاقستان مەن تاجىكستاننىڭ ونەر مايتالماندارى, سونىڭ ىشىندە «Astana ballet» بالەت ترۋپپاسى مەن سيمفونيالىق وركەسترى, «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ حورى, Hassak ەتنوفولك توبى جانە تاعى دا باسقا شىعارماشىلىق ۇجىمدار ونەر كورسەتتى. ساحنادا قوس حالىقتىڭ تانىمال مۋزىكالىق شىعارمالارى مەن الەمدىك كلاسسيكا رەپەرتۋارىنان ۇزىندىلەر ورىندالىپ, حورەوگرافيالىق كومپوزيتسيالار ۇسىنىلدى. باۋىرلاس تاجىك حالقى ديماش قۇدايبەرگەن, ايگۇل ۇلكەنباەۆا, تەمىرلان بەيسەمباي (Ratovich), «El Voice» توبى, فارۋح توحتامۋراتوۆ (Adam) سياقتى مادەنيەت قايراتكەرلەرىنىڭ ونەرىن تاماشالادى. قازاقستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرى اياسىندا دۋشانبە, حۋدجاند جانە بوحتار قالالارىندا مادەنيەتارالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋدى كوزدەيتىن بىرقاتار ماڭىزدى ءىس-شارا وتەدى.
وسى اپتادا ابىلقاسىم فيرداۋسي اتىنداعى مادەنيەت جانە دەمالىس ساياباعىندا قازاقتىڭ باس اقىنى, حاكىم اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ەسكەرتكىش-ءبيۋستى سالتاناتتى تۇردە اشىلدى. بۇدان بولەك, ۇلتتىق مۋزەيدەگى بىرەگەي جادىگەرلەردەن جاساقتالعان قازاق حالقىنىڭ ساندىك-قولدانبالى ونەرىنىڭ كورمەسى جانە وتاندىق كينەماتوگرافتار تۇسىرگەن فيلمدەردىڭ كورسەتىلىمى ۇيىمداستىرىلدى.