دۇنيە ۇيلەسىمنەن تۇرادى. اسپان الەمىندەگى ءار دەنە ءوز ورنىنا ولشەنىپ قويىلعانى سونشالىق, ءبىرى ورنىنان جىلجىسا زور اپات بولادى دەيدى عالىمدار. ءتىپتى تابيعات تۇتاستىعىنا زەر سالساق, ءاربىرى قيعاش-قيعاش ارىپتەي, قازىنالى كىتاپتاي.
«جۋسان ءيىسى» شىعارماسىندا اياعىنا جۋسان كىرىپ كەتكەن قاھارلى پاتشا بۇكىل جۋساندى وتاپ تاستاۋدى بۇيىرادى. حاننىڭ بۇيرىعىمەن جۋسان بىتكەن وتالىپ, تىپ-تيپىل بولادى. الايدا مۇنان كەيىن حالىق كۇتپەگەن وقيعاعا تاپ بولىپ, جەر بەتىن باقا-شايان مەن تىشقان باسادى. تابيعات انانىڭ ۇيلەسىم زاڭى بۇزىلىپ, ءبىر عانا قاتەلىك ادامدارعا ەداۋىر ازاپ اكەلەدى. شىن مانىندە, ادامزات قوعامى دامۋ كوكجيەگىنىڭ بىرنەشە ساتىسىنا جەتسە دە, ۇلى تابيعات انامىزدىڭ قۇدىرەتىنە تاڭعالۋمەن, عيبرات الۋمەن كەلەدى.
1957 جىلى 18 اقپاندا قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ كەزەكتى سەزىندە قىتايدى دامىتۋدىڭ «ۇلكەن سەكىرىسى» اتتى باعدارلاماسى تالقىلانادى. باعدارلامادا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتىپ, حالىقتى تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تورعاي مەن ەگەۋقۇيرىقتاردى جاپپاي جويۋ ۇسىنىلادى. چجوۋ تسزياننىڭ ەسەبى بويىنشا ەلدە وسىرىلەتىن بيدايدىڭ باسىم بولىگىن تورعايلار مەن ەگەۋقۇيرىقتار جەيدى ەكەن. ەگەر ولار جويىلسا, ميلليونداعان ادامدى تاماقتاندىرۋعا جانە ەل حالقىن كەدەيلىكتەن الىپ شىعاتىن بيداي مولشەرىن ۇنەمدەۋگە بولادى. وسىلايشا, «ۇلكەن سەكىرۋ» باعدارلاماسى بەكىتىلگەننەن كەيىن, تورعايلار مەن ەگەۋقۇيرىقتاردى قالاي جويۋ تۋرالى جوسپار جاسالادى. بۇل جۇمىسقا بيۋدجەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرلەرى, شارۋالار, اسكەريلەر, مەكتەپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەر دە جۇمىلدىرىلادى. تورعايلار تابيعي تۇردە اۋادا 15 مينۋتتان ارتىق ۇشا المايتىنىن ەسكەرسەك, ونىمەن كۇرەسىپ جۇرگەندەرگە بۇل پايدالى ەدى. ادامدار تورعايلاردى قاجىتۋ ءۇشىن باراباندارمەن, باسقا دا كۇشتى دىبىس شىعاراتىن قۇرىلعىلارمەن قارۋلانادى. سولايشا 1958 جىلى ناۋرىز-ءساۋىر ايلارىندا ءبىر عانا بەيجىڭ مەن شانحايدا 1 ميلليونعا جۋىق تورعاي قىرىلىپ, قىتايدا جالپى سانى 1,96 ملرد تورعاي كوزدەن بۇل-بۇل ۇشادى. مىنە, وسىدان سوڭ-اق تابيعات انانىڭ ۇيلەسىم زاڭى بۇزىلىپ, تەپە-تەڭەدىككە نۇقسان كەلەدى. بۇل ادامدارعا ءوز زاۋالىن كەلتىرە باستايدى. كەلەسى جىلدىڭ كوكتەمىندە اۋماقتاردى ماسا مەن شەگىرتكە باسىپ الىپ, جولىنداعى بارلىق نارسەنى, سونىڭ ىشىندە پىسپەگەن بيدايدى كەمىرەدى. سول جىلى استىق وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا تومەن بولىپ, ارعى جىلدارى جاعداي ءتىپتى قيىنداي تۇسەدى. 1960-1961 جىلدىڭ وزىندە بيداي ەگىنىنىڭ باسىم بولىگىن شەگىرتكە جەپ قويعاندىقتان, اشارشىلىق بۇرىن-سوڭدى بولماعان دارەجەگە جەتەدى. اقىرى ەلدى اشتىق جايلايدى...
ۇيلەسىم زاڭى – جاراتۋشىنىڭ ءوزى قوندىرعان بۇلجىماس دۇنيە. ال ادامدار اراسىنداعى ۇيلەسىم, تەپە-تەڭدىك, قارىم-قاتىناس ۇيلەسىمى – جەكە اڭگىمەگە جۇك. بۇل تۇرعىدا اشىلماعان سىرلار دا مول.