قاراتۇرىقتىڭ ءتاتتى الماسى

«وكرۋگىمىزدە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قولايلى جاعداي جاسالعان. قازىر وكرۋگتە 101 شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىسى تىركەلگەن. ونىڭ 97-ءسى تۇراقتى جۇمىس ىستەپ, 212 ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. «كا­سىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان باع­دارلاماسى» اياسىندا جۇمىسقا ورنالاسقان ازاماتتار سانى 48 ادامدى, ياعني 22 پايىزدى قۇرادى. اۋىل ازاماتتارىن جۇمىسپەن قامتۋ جالعاسىن تابا بەرەدى», دەيدى قاراتۇرىق اۋىلدىق وكرۋ­گىنىڭ اكىمى ايبەك ىلەباەۆ.

ۋاقىت كوشىنەن قالماي, جاڭا­شىلدىققا ۇمتىلۋدى ۇمىتپاعان وكرۋگ تۇرعىندارى كاسىپ تەتى­گىن تابا ءبىلۋ ارقىلى تىر­شىلىكتەرىن تۇرلەندىرە تۇسكەن. سونىڭ ناتي­جە­سىندە وكرۋگ اۋماعىندا 56 ازىق-ت ۇلىك, تۇر­مىستىق, 3 قۇرىلىس دۇكەنى, 4 سۇ­لۋلىق سالونى, 3 كو­لىك جوندەۋ ورتالىعى جانە 1 سپلي­تەرلىك كىرپىش شىعاراتىن كاسىپورىن اشىلىپ, كۇندەلىكتى تۇرمىس-تىرشىلىككە قاجەتتى زاتتى الىستان ىزدەمەي, اۋىلدان تا­ۋىپ, تۇرمىستارىن جانداندىرىپ جاتىر. اتالعان نىسانداردا 138 ادام جۇمىس ىستەيدى. بيىلعى جارتىجىلدىقتا كاسىپكەر سانى­نىڭ ارتۋىنا وكرۋگتەگى «بەكەت» ساۋدا ورتالىعىنىڭ اشىلۋى ايرىقشا اسەر ەتكەن. سەبەبى اتال­عان ساۋدا ورتالىعىندا 41 جەكە كاسىپكەرگە ورىن ۇسىنىلعان.

جەكە كاسىپ اشامىن دەگەن ىنتالى ازاماتقا «اۋىل اماناتىنىڭ» تيگىزەر كومەگى كوپ. بىلتىردان بەرى 54 ازامات جەكە قۇجاتىن تاپسىرىپ, قازىر 33 جەكە كاسىپ يەسى 224 ملن 400 مىڭ تەڭگە كولەمىندە 2,5 پايىزدىق نەسيەگە قولجەتكىزىپ, مال ءوسىرىپ, باقشا ەگۋدى باستاپ كەتكەن. بيىل 21 كاسىپكەردىڭ قۇجاتى راسىمدەلىپ جاتىر ەكەن.

اۋىل تۇرعىندارىن ماۋسىم­دىق جانە تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان 518 شارۋا قو­جالىعى جۇمىس ىستەيدى. اتالعان شارۋا قوجالىقتارى شامامەن مىڭعا جۋىق تۇرعىندى جۇ­مىسپەن قامتىپ وتىر. شارۋا قوجا­لىقتارى نەگىزىنەن وسىمدىك شارۋاشىلىعى جانە مال وسىرۋ­مەن اينالىسادى.

«وكرۋگىمىز تاۋ بوكتەرىنە جاقىن ورنالاسقاندىقتان, تابي­عي-كليماتتىق جاعدايى باق وسىرۋگە قولايلى. كەيىنگى ون جىل ىشىندە جالپى سوماسى 8,7 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى ينتەنسيۆتى جەمىس باقتارىنىڭ كولەمى وسى كۇنى 692 گەكتارعا جەتتى. بۇل باقتاردىڭ بارلىعى تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن قول­دا­نادى. تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن بۇلاردان بولەك 100 گەك­تار جەرى بار «ەگەمەن-2024» وندىرىستىك كووپەراتيۆى, 40 گەكتاردى الىپ جاتقان «باتتال» شارۋا قوجالىعى, سونداي اق 250 گەكتار جەرگە سپرينگلەر قۇرىلعىسىن ورناتۋدى بيىل قولعا العان «ابدي اگرو» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى پايدالانىپ جاتىر», دەيدى اۋىل اكىمى ايبەك ىلەباەۆ.

ول وكرۋگ بويىنشا اۋىل شا­رۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى­نىڭ ينۆەستيتسيا كولەمى بيىلعى جار­تىجىلدىقتا 1 ملرد 514 ملن­ تەڭگەنى قۇراعانىن العا تارتتى. ينۆەستيتسيانىڭ قوماقتى كولەمىن, ياعني 1 ملرد 314 ملن تەڭگەنى «ابدي اگرو» جشس تارتىپ وتىر. اتالعان شارۋاشىلىق 1 000 باسقا ارنالعان مال بور­داقىلاۋ كەشەنى قۇرىلىسىن سالۋدى باس­تاپ كەتكەن. سونداي-اق «سادى ۋماي» جشس قاز ءوسىرۋ فەرماسىن اياقتاپ, ەندىگى كەزەكتە الما باعىن وتىرعىزۋعا كۇش سالىپ جاتىر.

ال «ريچچاردەن» جشس الما باق وسىرۋدە وزگەگە ۇلگى بولىپ, المانىڭ جوعارى ساپالى 7 ءتۇرىن جايقالتىپ ءوسىرىپ وتىر. الما باقتىڭ توبەسى تۇگەلدەي ارنايى تورمەن جابىلعان.

«ول جەمىس اعاشتارىن بۇرشاق ۇرۋدان, قۇستان قورعايدى. شارۋا­شىلىققا تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسى ەنگىزىلگەن. المانىڭ گولدەن دەليشەس, ايدارلەت, رەد دەليشەس, گرەنني سميت, فۋدجي, گالا, مەلبا سىندى تانىمال سورتتارىن كۇتىپ-باپتاپ وسىرەمىز. جەمىس جيناۋ ناۋقانىندا جۇمىسشىلار سانى 30-عا جۋىقتايدى. نەگىزى 14 ادام ەڭبەك ەتەدى. تەحنيكامىز دا جەتكىلىكتى. جوعارى ساپالى ونىمدەرىمىزگە كورشىلەس رەسەي مەملەكەتىنەن سۇرانىس تۇسەدى. ال باسىم بولىگى ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىنىڭ ساۋدا نۇكتەلەرىنە تاراتىلادى. باق اۋماعىندا سىيىمدىلىعى 400 توننالىق الما ساقتايتىن قويمامىز بار», دەيدى الما باقتىڭ مەڭگەرۋشىسى سادىرجان ياكۋپوۆ.

2013 جىلدان باستاپ بوس جاتقان جايىلىمدىق جەرگە يتاليا, گەرمانيا تەحنولوگياسىنا نەگىزدەپ الما كوشەتتەرىن وتىرعىزعان شارۋاشىلىق ال­عاشقى 5 جىلدا شەتەل ماماندارىمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە جوعارى ساپالى مول ءونىم الۋعا قول جەتكىزگەن.

شارۋاشىلىق قاراماعىنداعى 50 گەكتاردىڭ 21 گەكتارىنا الما, قالعان جەرگە ابريكوس پەن قارا ورىك ءوسىرىپ وتىر. الما باقتا 2 مىڭ تەكشە مەترلىك سۋ جينايتىن باسسەين دە بار. تاۋلىگىنە ءبىر مارتە سۋارىپ, ۋاقتىلى دارۋمەن قوسىپ وتىرادى. بىلتىر ءار گەكتاردان 30-35 توننادان ءونىم العان. ال بيىلعى كوكتەمگى ۇسىك سالدارىنان ءونىم كولەمى كەميتىن كورىنەدى.

قاراتۇرىق اۋلىندا «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ شا­پا­­­عاتىن كورىپ وتىرعان كاسىپ­كەردىڭ ءبىرى – مۇرات راحمەتالى. باعدارلاما اياسىندا 2,5 پايىزبەن 6 ملن تەڭگە راسىمدەپ, وعان ەتتى باعىتتاعى بۇقاشىقتار ساتىپ الىپ, بورداقىلاۋعا كىرىسكەن. قوراسىنداعى قازاقتىڭ اقباس, «الاتاۋ» تۇقىمدى ءىرى قارالار ورتاشا تازا سالماعى 300-350 كەلىگە دەيىن ەت بەرەدى. وسى كۇنى بورداقىدا تۇرعان 20 باس ءىرى قارانى جەتكىلىكتى جەمشوپپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 1 500 ءتۇپ جوڭىشقا مەن 15 توننا جۇگەرى جەمىن ساتىپ العانىن ايتقان جەكە كاسىپكەر مۇرات راحمەتالى بۇعان دەيىن جۇمىسسىز وتىرعانىن دا جاسىرمادى. ءتورت بالا تاربيەلەپ وتىرعان وتباسى «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى ارقىلى قوراسىن مالعا تولتىرىپ, كاسىپتىڭ كىلتىن اشىپ, نەسىبەلەرىن مولايتتى.

جالپى, قاراتۇرىق اۋىلدىق وكرۋگى تۇرعىندارىنىڭ ەڭبەككە ەپتى ەكەنىن بايقاۋ قيىن ەمەس. بيىل شارۋا قوجالىقتارى 2 600 گەكتار جەرگە داندىك جۇگەرى مەن 410 گەكتارعا كوكونىس وتىرعىزىپ, كۇتىپ-باپتاپ جاتىر. سونداي-اق وكرۋگتە 10 454 باس ءمۇيىزدى ءىرى قارا, 5 100 باس جىلقى جانە 34 500 باس قوي-ەشكى وسىرىلەدى.

الماتى وبلىسى,

ەڭبەكشىقازاق اۋدانى