دۇنيەجۇزىلىك قۋىرشاق ونەرى فەستيۆالىنەن باس جۇلدەمەن ورالدى
چەحيادا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك قۋىرشاق ونەرى فەستيۆالىندە الماتى قالالىق مادەنيەت باسقارماسىنا قاراستى قۋىرشاق تەاترى “قاڭباق شال” قويىلىمى باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى.
اتالمىش فەستيۆال 14 جىلدان بەرى الەمنىڭ ءار شالعايىنداعى تەاتر ۇجىمدارىنىڭ باسىن قوسىپ كەلە جاتىر دەسەك, ونىڭ ماقساتى – دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنداعى قۋىرشاق شەبەرلەرى اراسىندا شىعارماشىلىق بايلانىس ورناتىپ, سونداي-اق سيمپوزيۋمدار, كونفەرەنتسيالار جانە دە باسقا قۋىرشاق جانرىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن شارالار وتكىزۋ.
بيىلعى فەستيۆالگە قاتىسۋعا 273 ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن, بىراق ىرىكتەۋ كوميسسياسى 44 ەلدىڭ شىعارماشىلىق توپتارى اراسىنان لايىقتىلاردى عانا تاڭداپ العان. وسىلايشا 28 مەملەكەتتەن كەلگەن 38 تەاتر ۇجىمى فەستيۆالگە قاتىسۋ قۇقىعىنا يە بولادى.
ال “قاڭباق شال” قويىلىمىنا كەلسەك, ول “ۇزدىك تەاتر دەكوراتسياسى جانە قۋىرشاق ديزاينى” جانە “ۇزدىك رەجيسسەر” نوميناتسيالارى بويىنشا باق سىناعان ەدى. مەري بويد (جاپونيا), مەدا سيدا احمەد (الجير), كدجەلل حەلدجەلەند (نورۆەگيا) جانە قازىلار القاسىنىڭ توراعاسى روبەرت ۋولتل (سلوۆەنيا) سياقتى قۋىرشاق جانرىنىڭ شەبەرلەرى “قاڭباق شال” قويىلىمىن “ۇزدىك تەاتر دەكوراتسياسى جانە قۋىرشاق ديزاينى” نوميناتسياسى بويىنشا باس جۇلدەگە لايىق دەپ تاپقان.
قازاق قۋىرشاق تەاترىنا جەڭىمپاز ديپلومىن تابىستاي وتىرىپ, قۋىرشاق جانرىنىڭ ساڭلاقتارى ءبىزدىڭ اكتەرلەرىمىزدىڭ شەبەرلىگىن, قويىلىمنىڭ ستسەنالىق كوپ كورىنىستىلىگىن جانە قازاق مۋزىكاسىنىڭ وزىندىك ناقىشتارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
“وزگە ەلدەن كەلگەن قوناقتار ءبىزدىڭ قۋىرشاقتارىمىزدى ۇستاپ كورىپ, ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. ناعىز قۋىرشاق قويىلىمى بولعانىن ءبىر اۋىزدان اتادى. اكتەرلاردىڭ كاسىبي ماشىقتارى, داۋىستارى ۇنادى. ءارى ەرتەگىنىڭ سارىنى ەشبىر ەلدى قايتالاعان جوق, دەيدى تەاتر ديرەكتورى مادەنيەت يۋسۋپوۆ.
ءبىر ايتا كەتەتىن ءجايت, الماتى قۋىرشاق تەاترى كەلەر جىلى پراگادا وتەتىن مەرەيتويلىق فەستيۆالگە شاقىرتۋ الىپ وتىر دەسەك, كەلەر جىلعى فەستيۆالدا بيىل جەڭىمپازدار قاتارىنان كورىنگەن تەاترلار عانا ءوزارا باق سىنايتىن كورىنەدى.
ال بۇگىنگى كۇندەرى الماتى قالاسى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى ءوزىنىڭ كۇزدە بولاتىن 75 جىلدىق مەرەيتويىنا دايىندالىپ جاتقان جايى بار.
سۋرەتتە: قازاق قۋىرشاقتارىمەن سۋرەتكە تۇسكىسى كەلگەندەر كوپتەپ تابىلدى.
“ەگەمەن-اقپارات”.
الماتى.
_________________________
قىزىلاعاشتىق بالعىندار
“كوكتال-اراسان” شيپاجايىندا جازعى دەمالىستارىن قىزىقتى وتكىزۋدە
شاكىرتتەر كەزەكتى جازعى كانيكۋلعا شىقسا, ولاردىڭ بوس ۋاقىتتارىن قىزىقتى وتكىزۋ ماسەلەسىنە دە ايرىقشا نازار اۋدارىلعان. وسىلايشا بالالار تۋعان تابيعاتتىڭ اسەمدىگىمەن تانىسىپ, ونىڭ اياسىندا تىنىستاسا, ەندى ءبىرى مەكتەپ جانىندا ۇيىمداستىرىلعان دەمالىس لاگەرلەرىندە ۋاقىتتارىن قىزىقتى وتكىزۋدە. كوكتەمدەگى سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ەلدى مەكەندەردەگى بالالاردىڭ دەمالىسىن ۇتىمدى ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا ەگىنسۋ, اقتوعان, قىزىلاعاش اۋىلدارىنداعى 60-تان استام وقۋشى جاركەنتتەگى دولانقارا تاۋ شاتقالىنداعى ءبۇلدىرشىندەرگە ارنالعان “كوكتال-اراسان” شيپاجايىندا دەمالىپ, كۇش جيناپ, دەنساۋلىقتارىن تۇزەۋدە.
قىزىلاعاشتىق بالعىندار بوس ۋاقىتتارىندا مۇندا تابيعاتتىڭ تاماشا كورىنىستەرىمەن تانىسىپ, جاڭا دوس تاپقانىن ايتۋعا بولادى. ولار كەربۇلاق, پانفيلوۆ, رايىمبەك, ۇيعىر اۋداندارى مەن الماتى قالاسىنان كەلگەن قۇربى-قۇرداستارىمەن ەستە قالارلىقتاي ساتتەردى باستاپ, قىزىقتى كەش, ءوزارا ءباسەكەلەستىكپەن جارىستاردى جالعاستىرۋدا.
الىستان كەلگەن بالالاردى اۋدان اكىمىنەن باستاپ, ۇلكەن-كىشى يگى نيەتپەن قارسى العانىن ايتۋعا بولادى. سونىمەن قاتار, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى مەن ءبىلىم جانە عىلىم قىزمەتكەرلەرى كاسىپوداعى جەتكىنشەكتەردىڭ جازعى دەمالىسىن ءتيىمدى وتكىزۋ ماقساتىندا 4,5 ملن. تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىپ, جاقسى ءىستىڭ باستاماشىسى بولعانىن ريزاشىلىقپەن اتاپ ايتقان ءجون.
قاي كەزدە دە بار جاقسىلىق – بالالارعا دەگەن عوي. مۇندا ءبۇلدىرشىندەردىڭ جاقسى تاماقتانۋىنا, سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرىپ, سپورتپەن شۇعىلدانۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعانى وسىنىڭ دالەلى.
كۇمىسجان بايجان.
الماتى وبلىسى.
______________
كاسىبي ءبىلىم جانە ۋاقىت تالابى
تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋدەگى پەداگوگتاردىڭ كاسىبيلىكتەرى, ينجەنەر-پەداگوگ كادرلاردى دايارلاۋ قۇرىلىمى, قازىرگى زامان تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ جانە جەكە تەحنيكالىق پاندەردى وقىتۋ ەرەكشەلىكتەرى جانە وسى سالاعا قاتىستى باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەر “تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارى ءۇشىن ينجەنەر-پەداگوگ كادرلاردى دايارلاۋ” اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا تالقىلاندى.
قازاقستانداعى گەرمانيا جىلى اياسىندا وتكىزىلىپ جاتقان اتالمىش كونفەرەنتسياعا قازاقستان, گەرمانيا, تاجىكستان, ءوزبەكستان, قىرعىزستان ساراپشىلارى, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى, استانا جانە الماتى قالالارى, وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارمالارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
كونفەرەنتسيادا ءسوز سويلەگەن ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-مينيسترى سەرىك ىرساليەۆ بۇگىنگى تالقىلانىپ وتىرعان تاقىرىپتىڭ زامان تالابىنا ساي وزەكتى ءماسەلە ەكەندىگىن اتاپ وتە كەلە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنداعى ينجەنەر-پەداگوگ ماماندارىن دايارلاماي ىسكە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى.
ءبىر ايتا كەتەتىن نارسە, قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا وتاندىق تەحنيكالىق كاسىپتىك ءبىلىم قۇرىلىمىن دامىتۋعا باعىتتالعان 10-نان استام حالىقارالىق جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا. سولاردىڭ ءبىرى تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى گەرمانيا قوعامىنىڭ “وقىتۋشىلاردى وقىتۋدىڭ (كاسىپتىك پەداگوگيكا/ديداكتيكا) ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى ءوڭىرلىك جەلىسى” اتتى جوباسى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان جوعارىدا اتالعان جوبا جەتەكشىسى توماس ليۋكستىڭ جاساعان بايانداماسى جينالعان قاۋىمنىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋدى جەتىلدىرۋدە سونداي-اق, اۋىلشارۋاشىلىق عىلىمىن دا قاتار يگەرۋدى وقىتۋ جوسپارىنا ەنگىزۋدىڭ بەرەرى كوپ.
جالپى, بۇل جوبا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2008-2012 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىمەن تىعىز بايلانىستا ەكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. وسى جوبانى ىسكە اسىرۋ ەكونوميكانىڭ كوپتەگەن سالالارىنداعى مامانداردى دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن دە ايتىپ كەتكەنىمىز ءجون بولار. “بۇل ءۇشىن درەزدەن قالاسىنىڭ تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرىگىپ قازىرگى زامانعى ءبىلىم بەرۋ مودۋلدەرىن ءازىرلەپ, وقىتۋعا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر” – دەدى توماس ليۋكس.
اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.
__________________________
كونسەرۆاتورياداعى جۇلدىزدار شەرۋى
قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ ۇلكەن ورگان زالىندا 2009-2010 وقۋ جىلىن قورىتىندىلاۋ ماقساتىندا كىلەڭ ونەرلى, تالانتتى جاستاردان جاساقتالعان بيىلعى تۇلەكتەر مەن حالىقارالىق بايقاۋ جۇلدەگەرلەرىنىڭ كونتسەرتى زور تابىسپەن ءوتتى.
ەلىمىزدەگى مۋزىكالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جەتەكشى وقۋ ورنى بولىپ تابىلاتىن 65 جىلدىق تاريحى بار قازاق مۋزىكا ونەرىنىڭ قارا شاڭىراعى – قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسى بۇگىندە وزدەرىنىڭ كاسىبي دايىندىعىنىڭ ءباسەكەگە قابىلەتتى ەكەنىن تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, شەتەلدەردە دە دالەلدەپ جۇرگەن كيەلى ءبىلىم ورداسى. سوڭعى جىلدارى كونسەرۆاتوريا ستۋدەنتتەرى مەن تۇلەكتەرى حالىقارالىق بايقاۋلارعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىنداردى جەڭىپ الىپ جاتۋى, شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ الىس-جاقىن شەتەلدەرگە گاسترولدىك ساپارلارى, حالىقارالىق بايلانىستىڭ قارقىن الۋى سونىڭ ايعاعى بولسا كەرەك. ماسەلەن, باسقا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىن ايتپاعاندا, بيىلعى وقۋ جىلىندا كونسەرۆاتوريا حورىنىڭ ۆەنەتسياداعى بايقاۋدا 2 التىن ءجۇلدەنى يەمدەنسە, ستۋدەنتتىك سيمفونيالىق وركەسترى اقش-تىڭ ەڭ ءىرى ء“ىMG ءArtىsts” كونتسەرتتىك اگەنتتىگىنىڭ شاقىرۋىمەن امەريكانىڭ بەس قالاسىن كونتسەرتتىك باعدارلامامەن ءبىر اي بويى ارالاپ قايتۋىنىڭ ءوزى ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن ابىروي. سونداي-اق, اتالمىش وقۋ ورنى بىرقاتار حالىقارالىق ونەر بايقاۋلارىنىڭ, حالىقارالىق كامەرالىق “اسىل مۇرا”, باسقا دا ءىرى جوبالاردىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى, ۇيتقىسى بولعانىن دا اتاپ وتكەنىمىز ءجون بولار.
كەشتە وسىدان ون ءۇش جىل بۇرىن ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق ورلەۋ جىلدارىندا كونسەرۆاتورياعا رەكتور بولىپ كەلگەن قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, پروفەسسور ءجانيا اۋباكىروۆا ستۋدەنتتەردى وقۋ جىلىن ءبىتىرۋ سالتاناتىمەن قۇتتىقتاي كەلىپ, ال تۇلەكتەرگە ءتورت جىل العان بىلىمدەرىن ءارى قاراي ۇزبەي جالعاستىرىپ, شىعارماشىلىقتارىنا تاڭعاجايىپ تابىستار مەن تاڭعالارلىق ناتيجەلەر تىلەدى.
– العاش وقۋ ورنىنا باسشىلىق قىزمەتكە كەلگەن كەزىمدە ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەردىڭ حالىقارالىق بايقاۋلارعا قاتىسۋى قولجەتپەس ارمانداي كورىنەتىن. ون ءۇش جىل بۇرىن ماعان بىرەۋ كونسەرۆاتوريا شاكىرتتەرى وسىنداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزەدى دەپ ايتسا, سەنبەگەن بولار ەدىم, – دەدى بىزگە ستۋدەنتتەرىنىڭ جەتىستىكتەرىنە ريزا بولعان ءجانيا حانىم.
كەش بارىسىندا “ۇزدىك ۇجىم”, “جاڭا ەسىم”, “جىل تالانتى”, “جىل ستۋدەنتى”, “جىل تۇلەگى”, “جىلدىڭ جاڭالىعى”, “ۇزدىك گرۋپپا”, “ۇزدىك كۋراتور”, “جىل بەلسەندىسى”جانە تاعى باسقا نوميناتسيالار بويىنشا ستۋدەنتتەردىڭ ەڭبەگى اتالىپ ءوتىپ, ماقتاۋ قاعازدارىن الدى.
سونداي-اق, كەشتىڭ قادىرلى قوناقتارى دا ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردى قۇتتىقتاپ, ءوز لەبىزدەرىن ءبىلدىردى. “نۇر وتان” حدپ الماتى قالالىق بولىمشەسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى امانگەلدى كاريمۋللين, كونسەرۆاتوريا تۇلەگى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى دوسحان جولجاقسىنوۆ قازاقتىڭ بۇگىنگى ونەرىن الەمگە تانىتىپ جۇرگەن ءجانيا اۋباكىروۆانىڭ ەڭبەگىن اتاپ وتە كەلە, ءبىلىم ۇياسىنان ۇشىپ شىققالى وتىرعان قارلىعاشتارعا ساتتىلىك تىلەدى.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى.