جەمقورلىقتى جۇيەلى كۇرەسكەن جەڭەدى

پرەزيدەنت باق سالاسى قىزمەتكەر­لەرىن ماراپاتتاۋ راسىمىندە سويلە­گەن سوزىندە وڭ وزگەرىستەر كوبىنە كۇن­دەلىكتى قاجىرلى ەڭبەكتى تالاپ ەتەتىن دا­مىل­سىز جۇمىستىڭ ناتيجەسى دەي كەلە, ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ جولىندا كۇش-قۋاتى­مىزدى ايانباي جۇمساساق قانا اسقاق مۇ­رات ءتۇبى شىندىققا اينالاتىنىن باسا ايتتى.

«مەن وسى ماسەلەگە ايرىقشا ءمان بەرەمىن. ءبىز قوعامدا بۇل كەسەلدىڭ بار ەكەنىن جاسىرمايمىز. اشىق ايتامىز دەپ, ونىڭ زاردابىن دا تارتىپ جاتامىز. ءتىپتى كەيدە شەتەلدىكتەر دە, ءوز ازاماتتارىمىز دا قازاقستاندى جەمقورلىققا بەلشەسىنەن باتقان ەل دەپ ويلايدى. بۇل شىندىققا ەش جاناسپايدى. ەل مۇددەسى ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ادال ازاماتتار از ەمەس. قايتالاپ ايتامىن: جەمقورلىق – كەسەل. ءبىز تۇتاس قوعام بولىپ وعان قارسى تۇرۋىمىز كەرەك. سوندا عانا ناتيجە بولادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازىرگى تاڭدا الەمدە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. راسىمەن, بۇل قوعام دەرتى. ونى جۇگەندەۋدە تەك بىرلەسكەن ارەكەت كەرەك. ەلدەگى «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» زاڭنىڭ باستى ماق­سا­تى – ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوس­تاندىقتارىن قورعاۋ, سىبايلاس جەم­قور­لىق كورىنىستەرىنەن تۋىندايتىن قاۋىپ-قاتەردەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتا­ماسىز ەتۋ, جەمقورلىققا باي­لانىس­تى قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ, قىلمىستىڭ ال­دىن الۋ, ولاردىڭ جولىن كەسۋ جانە اشۋ.

اتالعان زاڭمەن مەملەكەتتىك مىندەتتى اتقاراتىن جانە ولارعا تەڭەستىرىلگەن ادامداردىڭ لاۋازىمدىق وكىلەتتىگىن, مۇم­كىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, پايدا تابۋ سىبايلاس جەمقورلىق دەپ انىقتالعان.

ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار سى­باي­لاس جەمقورلىقپەن كۇرەستى جۇيەلى تۇردە جالعاستىرىپ, پارمەندى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. ونىڭ ايتارلىقتاي ناتيجەسى دە بار. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلى سەكىلدى, ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدە سىبايلاس جەمقور­لىقتىڭ الدىن الۋعا, ونىڭ تامىرىنا بالتا شابۋعا باعىتتالعان ماقساتتى شارالار قولعا الىنعان. ونىڭ ناتيجەلە­رى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا بارىنشا جاريالانىپ ناسيحاتتالىپ كەلەدى.

سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ەڭ قاۋىپتى ءتۇرى – پاراقورلىق. پارا الۋدىڭ, پارا بەرۋدىڭ ءتۇپ-تامىرىن جويۋ ءۇشىن قوعام بەلسەندىلىك تانىتىپ, ونىڭ پايدالى بولمايتىنداي, ۇلكەن قىلمىس سانالاتىنداي قوعامدىق سانا قالىپتاستىرۋ قاجەت. پاراقورلىق مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ قالىپتى قىزمەت ەتۋىنە بوگەت بولادى, بيلىكتىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرەدى. ەلىمىزدە پاراقورلىقتىڭ الدىن الۋ, جولىن كەسۋ جۇمىستارى جوسپارلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. قازىرگى قوعامىمىزدا بولىپ جاتقان جاس تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋىنا ءتان ۇدەرىستەر سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسىنا قارسى ءىس-قيمىلدى كۇشەيتۋ قاجەتتىلىگىن ارتتىردى. الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي سىبايلاس جەمقورلىق – وتپەلى كە­زەڭ ەلدەرىنىڭ ءسوزسىز اتريبۋتى ەكەنى انىق.

ەلىمىز ەگەمەندىك العالى قوعام قا­سىرەتىنە اينالىپ وتىرعان قاتەرلى دەرتتەردىڭ ءبىرى – جەمقورلىق. ءبىر باسىن شاپسا, ەكىنشىسى ءوسىپ شىعاتىن وسىناۋ ءابجىلاننان ارىلۋ ءۇشىن اتقارىلىپ وتىرعان جۇمىستار جەتەرلىك. وكىنىشكە قاراي, ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن كارىگە دەيىن سولاردىڭ قۇربانىنا اينالىپ وتىر. شىندىعىندا سوڭعى جىلدارى جەمقورلىققا قارسى قانشاما قاتاڭ زاڭدار قابىلدانىپ, قانشاما لاۋازىمدى تۇلعالار تەمىر تورعا قامالىپ جاتسا دا جەمقورلىقتىڭ تامىرىن ءبىرجولاتا شابۋدىڭ ناقتى جولدارى تابىلار ەمەس. سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسۋ ءۇشىن حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن كوتەرۋ, جەمقورلىقتىڭ كەسەلى مەن زاردابىن كەڭىنەن ءتۇسىندىرىپ, ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ماڭىزدى. سىبايلاس جەمقورلىق ورىن العان جاعدايدا ءتيىستى ۋاكىلەتتى مەم­لەكەتتىك ورگان تاراپىنان قەجەتتى شارالار قولدانۋ ءۇشىن بىرىڭعاي «1424» سەنىم تەلەفونى اشىلعان. ول تاۋلىك بويى بايلانىستا جانە اقپاراتتار كەلىپ تۇسكەن سوڭ زاڭعا سايكەس شارالار قابىلدانادى.

جوعارىدا اتالعانداردىڭ نەگىزىندە جانە سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەۋ, الدىن الۋ جانە بولدىرماۋ ماقساتىندا باتىس قازاقستان وبلى­سىنىڭ مامانداندىرىلعان اۋدان­ارالىق ەكونوميكالىق سوتىندا تۇراق­تى تۇردە ءىس-شارالار وتكىزىلىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا «سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» زاڭنىڭ تالاپتارىن قاتاڭ ساقتاپ, سوت قىز­مەت­كەرلەرىمەن ىسكە قاتىسۋشىلارعا قۇقىق­تىق ناسيحات-ءتۇسىندىرۋ, سوت قىزمەت­كەرلەرىمەن جەمقورلىققا قاتىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتارىن بولدىرماۋ باعىتىنداعى سەمينارلار, ءىس بويىنشا تاراپتارمەن زاڭدى ۇدەرىستەن تىس قارىم-قاتىناسقا تۇسۋگە جول بەرمەۋ, سوتقا كەلۋشىلەر ءۇشىن وتكىزۋ ءتارتىبىن كۇشەيتۋ ماقساتىنداعى شارالار ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى.

دوسىم ورىنباەۆ,

وبلىستىق مامانداندىرىلعان

اۋدانارالىق ەكونوميكالىق

سوتىنىڭ جەتەكشى مامانى

باتىس قازاقستان وبلىسى