الماتى وبلىسىنا ىسساپارمەن كەلگەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تامارا دۇيسەنوۆا وڭىردە «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىمەن جانە جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى. سونداي-اق ءوڭىردى وركەندەتۋدە وزىندىك ۇلەسى زور ءوندىرىس ورىندارىنىڭ ەڭبەك ۇجىمىمەن جۇزدەسىپ, اۋىل احۋالىن جاقسارتۋ جولىندا كەلەلى پىكىر الماسىپ, وي ءبولىستى.
ەكى قولعا – ءبىر كۇرەك ۇستاۋدىڭ رەتىن تابا الماي, قول قۋسىرىپ وتىرعان قاراپايىم اۋىل ازاماتىنىڭ ەڭسەسىن تىكتەپ, كاسىپپەن اينالىسۋىنا قولعابىس ەتۋدە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ماڭىزى زور. وسى رەتتە, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان «اۋىل اماناتى» جوباسىندا تاۋارلىق نەسيە بەرۋ تەتىكتەرى دە قاراستىرىلعان. ءوز كاسىبىن اشۋعا نيەت بىلدىرگەنگە جەر, مال نەمەسە قۇس بەرىلەدى. ناتيجەسىندە, تۇراقتى تابىس كوزىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, دايىن ءونىمدى كەپىلدەندىرىلگەن باعامەن ساتىپ الۋدىڭ جولدارى قاراستىرىلعان.
بۇگىندە مال وسىرۋگە قولايلى وڭىردە كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋىمەن «قۇنار» جوباسى قولعا الىنعان. جوبا اياسىندا ءبىر وتباسىعا 30 قوي بەرىلەدى, سونىمەن قاتار ارنايى ماماندار مال باعۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتىپ, جىل بويىنا قاجەتتى كەڭەس بەرۋدى جوسپارلاعان. جوباعا العاش رەت اقسەڭگىر اۋلىنان ءۇش وتباسى تاڭدالدى. باستاما اۆتورى جانىبەك كەنجەباەۆ جوبانىڭ باستى ماقساتى – اۋىل تۇرعىندارىنا تۇراقتى تابىس كوزىن ۇسىنۋ ەكەنىن العا تارتىپ وتىر.
ء«بىزدىڭ باستامامىزدى «Kusto group» كومپانياسى مەن «Qunar creative» قوعامدىق قورى قولداپ وتىر. ءبىز قويلاردى بەرىپ قانا قويمايمىز. سونىمەن قاتار ۆەتەرينارلىق قولداۋ كورسەتىلىپ, جايىلىم مەن مال كۇتىمى ۇيرەتىلەدى. تۇراقتى تۇردە شارۋانىڭ بارىسى قاداعالانىپ وتىرادى. جوباعا قاتىسۋشىلار كاسىبي مامانداردىڭ كومەگىمەن مال باسىن كوبەيتىپ, ءوز كاسىبىن دوڭگەلەتەرىنە سەنىمدىمىز», دەيدى جوبا جەتەكشىسى.
جوباعا قاتىسۋشىلاردىڭ ءبىرى – ءداۋىت ءابدىراحىموۆ. جۇبايىمەن التى بالا ءوسىرىپ وتىرعان ازاماتتىڭ سوزىنشە, اتا كاسىپپەن اينالىسۋعا نيەتتى جاندار كوپ, الايدا ءبارى بىردەي مالدىڭ جايىن بىلە بەرمەيدى. سوندىقتان قوي وسىرۋدە مامانداردىڭ كومەك بەرۋى ءتيىمدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قاناتقاقتى باعدارلاما بويىنشا الدىنا سالعان 30 قويدى باعىپ, وسىرۋمەن اينالىسۋدى باستاپ كەتكەن ءابدىراحىموۆتار وتباسىنىڭ بۇل كۇنگى قۋانىشىندا شەك بولمادى.
«ۇكىمەت ءتۇرلى قولداۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرا وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا كوپ كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. بۇل رەتتە جەكە كاسىپكەرلەردىڭ باستامالارى دا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ازاماتتارعا ءوز كاسىبىن باستاۋدا العاشقى قادام جاساۋعا كومەك بەرۋ ماڭىزدى. جوباعا قاتىسىپ جاتقاندارعا ساتتىلىك تىلەيمىن», دەدى ت.دۇيسەنوۆا.
بۇدان ءارى تالعار اۋدانى مەن ەڭبەكشىقازاق اۋداندارىنا ات باسىن بۇرعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تامارا دۇيسەنوۆا «Green Eco» جشس جىلىجاي كەشەنىنىڭ ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەستى. ەلىمىزدە جەتەكشى ورىنعا يە كومپانيا بۇل كۇندە 30 ءتۇرلى سالات تۇرلەرىن وسىرۋمەن اينالىسىپ كەلەدى.
«جىل بويى كىدىرىسسىز جۇمىس ىستەيتىن كاسىپورنىمىزدا 10 ءتۇرلى سالات, 9 ءتۇرلى سالات ميكستەرىن جانە 10 ءتۇرلى ورالعان كوكسوك تۇرلەرىن وسىرۋمەن اينالىسامىز. 100-دەن اسا ادام ەڭبەك ەتەتىن جىلىجايدىڭ جالپى اۋماعى 1,3 گەكتار اۋماقتى الىپ جاتىر. جىلىجايدا ايىنا 65 توننا نەمەسە 400 مىڭ بىرلىك بالعىن ءونىم ءوندىرىلىپ, ول ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن قالالارىنداعى 350-دەن اسا ءىرى ساۋدا ورتالىقتارىنا جونەلتىلەدى», – دەگەن كومپانيا ديرەكتورى رومان شنايدەرمان ۇساق جىلىجاي كەشەندەرى ءۇشىن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ اگرەگاتورى بولۋعا جانە وسى باعىتتاعى سەرىكتەستىككە ارقاشان دايىن ەكەندىگىن اتاپ ايتتى.
«ول ءۇشىن جىلىجايلاردىڭ كولەمى 300 شارشى مەتردەن كەم بولماۋى, ونىمدەر پەستيتسيدتەرسىز جانە گارموندارسىز وسىرىلگەن, ياعني ەكولوگيالىق تازا, تابيعي ءونىم بولۋعا ءتيىس. بىزبەن سەرىكتەس بولۋ ءتيىمدى, ويتكەنى ۇساق وندىرۋشىلەردىڭ ءونىمىن تولىقتاي ساتىپ الۋمەن قاتار, مامانداردى وقىتىپ, اگرونوميالىق قىزمەت كورسەتەمىز, كوشەتتەرمەن قاتاماسىز ەتەمىز», دەيدى كومپانيا باسشىسى.
اۋىلداعى حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتىپ, تابىسىن ارتتىرۋدا ۇساق كاسىپ يەلەرىنىڭ وسىنداي ءىرى كاسىپورىندارمەن بىرىگە جۇمىس ىستەۋدىڭ, اۋىل شارۋاشىلىعىندا وندىرىستىك كووپەراتيۆتەر قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ايتقان تامارا دۇيسەنوۆا جەرگىلىكتى تۇرىنداردىڭ تولعاقتى ساۋالدارىن تىڭداپ, ولارعا تۇششىمدى جاۋاپتار قايىردى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستى نازارىندا تۇرعان ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ, ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ. وسى سەبەپتى «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن تيىمدىلىگىن تۇسىنگەندەرىڭىز دۇرىس. كاسىپ اشىپ, تابىس كوزىن تابۋعا نيەتتى ازاماتتارعا مەملەكەت تاراپىنان جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىپ قانا قويماي, ونىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ماڭىزدى. سول ءۇشىن ۇساق كاسىپكەرلەردىڭ بىرىگىپ, كووپەراتيۆتەر قۇرۋ, ءىرى كومپانيالارمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋدىڭ الدەقايدا تيىمدىلىگىن تاجىريبە كورسەتىپ وتىر», – دەگەن ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ت.دۇيسەنوۆا كەڭدالالىق كاسىپكەرلەردىڭ سان ساۋالىنا جاۋاپ بەردى.
اگرارلى ايماققا ءىسساپارى بارىسىندا تامارا دۇيسەنوۆا تالعار اۋدانىنداعى «بايسەركە-اگرو» جشس-نىڭ دا ۇجىمىمەن كەزدەسىپ, ەت-ءسۇت ءوندىرۋ باعىتىنداعى ءىس-تاجىريبەسىمەن تانىستى.
جەمىس-جيدەك, الما وسىرۋدە ادىڭعى ورىنعا يە الماتى وبلىسىنىڭ ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى قاينار اۋلىنداعى «ەسىك جەمىس كونسەرۆى» زاۋىتىندا قىزاناق كونتسەنترانتى, قىزاناق پاستاسى, ورىك جانە الما ەزبەسى, دجەم, الما شىرىندارى دايارلانادى. ەڭبەك نارىعىندا 15 جىلعا جۋىق جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ءودىرىس ورنىندا ماۋسىمدىق كەزەڭدە 200-گە جۋىق ادام ەڭبەك ەتەدى. كۇندەلىكتى 600 توننا شيكىزات وڭدەلىپ, 60 توننا دايىن ءونىم وندىرىلەدى. ونى قۇياتىن شىنى ىدىستار دا وسى زاۋىتتا جاسالادى. ال شيكىزات ءۇشىن 10 مىڭ شارشى مەترلىك جىلىجاي جۇمىس ىستەيدى. كونسەرۆى زاۋىتىنىڭ ونىمدەرى ەلىمىزدەن وزگە, رەسەي مەن بەلارۋس مەملەكەتتەرىنە ەكسپورتتالادى.
وتاندىق ءونىم وندىرۋدە الدىڭعى ورىندا اتالاتىن «FOOD Master» زاۋىتى دا وسى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىندا ورنالاسقان. زاۋىتتىڭ جىلدىق قۋاتتىلىعى – 54,7 مىڭ توننا ءونىم. ساپالى ءسۇت ونىمدەرىن وندىرۋدە تاجىريبەسى زور زاۋىتتىڭ جۇمىس ۇدەرىسىمەن تانىسقان ت.دۇيسەنوۆا بۇدان كەيىن الماتى وبلىسىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنىڭ ماماندارىمەن, «اۋىل اماناتى» جوباسى اياسىندا نەسيە الىپ, جۇمىس ىستەپ وتىرعان كاسىپكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن جيىن وتكىزدى. وندا اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ەربول تاسجۇرەكوۆ «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ وڭىردە جۇزەگە اسىرىلۋىن ارقاۋ ەتتى. ونىڭ سوزىنشە, وتكەن جىلى اتالعان باعدارلاما بويىنشا ايماققا بولىنگەن قارجىنىڭ تولىقتاي يگەرىلگەنى, ونىڭ نەگىزگى بولىگى مال شاۋراشىلىعىنا بولىنگەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
جيىن سوڭىندا تامارا دۇيسەنوۆا اۋىل اكىمىنە قاجەتتى 5 قادام جايىندا ءتۇسىندىرىپ, جىل سوڭىنا دەيىن ءار اكىم اۋىلدىڭ دامۋ باعدارلاماسىن جاساۋ جانە سونىڭ نەگىزىندە ءتيىمدى جۇمىس اتقارۋ قاجەتتىگىن تاپسىردى.
الماتى وبلىسى