زيالىلاردىڭ باسىلىمى
اققالي احمەت,
تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
1. ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «گازەت – حالىقتىڭ كوزى, قۇلاعى ءھام ءتىلى» دەگەنىندەي, ەلدىڭ جاقسىلىعىن جاريا ەتىپ, تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن بيلىككە جەتكىزەتىن باسىلىمنىڭ ءجونى بولەك. ۇلت ءباسپاسوزىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان «Egemen Qazaqstan» گازەتىن 20 جىلدان بەرى جازدىرىپ الامىن. گازەتتىڭ ءار ءنومىرىن اسىعا كۇتەمىن, بارلىق ماقالانى وقىپ شىعۋعا تىرىسامىن. باسقاشا ايتقاندا, «ەگەمەن» – بارشا زيالىنىڭ باسىلىمى.
باس گازەتتىڭ بىرنەشە ەرەكشەلىگى بار. بىرىنشىدەن, ۇلت ءباسپاسوزىنىڭ قارا شاڭىراعى – «ەگەمەننىڭ» شەجىرەگە تولى قاتپارلى تاريحى بار. ەكىنشىدەن, بۇل – قازاقتىڭ تاۋەلسىز ەل بولۋىن اڭساعان الاش ارىستارى مەن قابىرعالى قالامگەرلەردىڭ ايشىقتى قولتاڭباسى قالعان باسىلىم. ۇشىنشىدەن, باسىلىمنىڭ باعىتى ايقىن. بۇل – سەنىمدى ءارى شىنايى اقپارات تاراتۋ.
2. ءار گازەتتىڭ ۇستاناتىن باعىتى ءار الۋان بولاتىنى انىق. وسى تۇرعىدان ايتقاندا, «ەگەمەن» ۇلت رۋحانياتىن ناسيحاتتاپ, تۇششىمدى دۇنيە ۇسىنىپ كەلەدى. گازەتتىڭ ءار نومىرىنەن وقىرمانعا وي سالاتىن, ەلدى بىرلىك پەن ىنتىماققا ۇندەيتىن, وتاندىق ەكونوميكانى وركەندەتۋگە بايلانىستى ماقالالاردى تابۋعا بولادى. اسىرەسە شيەلەنىسكە تولى جاھان ەلدەرىندەگى ەكونوميكانىڭ دامۋ ءۇردىسى, الەۋمەتتىك تۇيىندەردى شەشۋ جولدارى, ءتۇرلى كيكىلجىڭنىڭ سالدارى, قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ سەكىلدى ماسەلەلەر كەڭىنەن ساراپتالادى.
كەيىنگى كەزدە گازەتتىڭ سوڭعى بەتىندە تانىمدىق اقپاراتتار بەرىلە باستادى. اسىرەسە ەلدى ەلەڭ ەتكىزەتىن جاڭالىقتار توپتاماسى قىزىقتىرادى. ۇلتتىق, الەمدىك ادەبي شىعارمالاردى تالداعان تۋىندىلار, ونەر, ەكونوميكا سالاسىنداعى بەلگىلى تۇلعالارمەن سۇحبات وقىرماندى گازەتتى ۇزبەي وقۋعا جەتەلەيدى.
3. ارينە, ءوزىم تاريحشى بولعاندىقتان, گازەت بەتىندە قازاق حالقىنىڭ ناۋبەت جىلدارداعى ازاپقا تولى تاعدىرى زەرتتەلگەن تۋىندىلاردى كوبىرەك وقىعىم كەلەدى. مۇنداي ماقالالار بۇگىنگى جاس بۋىن, بولاشاق تاريحشىلار ءۇشىن اسا قاجەت.
اتىراۋ وبلىسى
تاريحي تاقىرىپتى ىزدەپ وقيمىن
ساتىبالدى تاسپيحوۆ,
ورال قالاسىنىڭ تۇرعىنى, ەڭبەك ارداگەرى
1. «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە تاريحي ماتەريالدار ءجيى شىعادى. ەرتەدە وتكەن حاندار مەن بيلەر, تاريحي تۇلعالار جايىندا شىعارمالار, زەرتتەۋلەر مەنى قىزىقتىرادى. سونداي ماقالالاردى جىبەرمەي وقيمىن. جاسىم 90-عا تايادى, گازەتتىڭ بايىرعى وقىرمانىمىن.
2. ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى جايىندا ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن ەدىم. قۇدايعا شۇكىر, بيىلدىڭ وزىندە وسى ءبىر ەرەكشە تۇلعا تۋرالى بىرنەشە ماقالا جارىق كوردى. جاقىندا عانا ماشەكەڭنىڭ شوبەرەسى اباي شاراپيەۆتىڭ «عۇلاما مۇراسى – حالقىنىڭ ولجاسى» اتتى ماقالا شىقتى. وسى ماقالادا ء«ماشھۇر ءجۇسىپتىڭ تىلسىم الەمى» اتتى كىتاپ شىققانىن ەستىپ-ءبىلدىم. جالما-جان سۇراستىرىپ, اۆتورىنىڭ تەلەفونىن ىزدەپ تاۋىپ, وسى كىتاپتى قالايدا قولىما تۇسىرۋگە ارەكەت ەتىپ جاتىرمىن ەندى.
ودان بولەك, وتكەن سانداردىڭ بىرىندە قۇنانباي قاجىنىڭ سەمەيدە وتكەن مەرەيتويى جايىندا جاقسى دۇنيە جاريالاندى. ايگىلى ابايدىڭ اتا-تەگى, قۇنانباي, وسكەنباي, ىرعىزباي, ايدوس, ولجاي – شىنجىرى ۇزىلمەگەن تەكتى اۋلەتتىڭ تاريحى ءاردايىم قىزىق قوي. دانىشپان ابايدىڭ ءوزى عانا ەمەس, اتالارى, اجەلەرى دە اسا تەكتى, ونەرلى ادام بولعاندىعى تاريحي ادىلەتتىلىك سياقتى. ءبىزدىڭ اتا-بابامىز قازىرگىدەي جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىماسا دا, ءومىر اكادەمياسىنان ساباق العان ناعىز دالا دانىشپاندارى عوي دەپ مارقايىپ قالاسىڭ.
3. قازاقتا بويىنا ەرەكشە قاسيەت بىتكەن, تۋمىسىنان دارا ادامدار از بولماعان عوي. سولار تۋرالى ءجيى وقىعىم كەلەدى. ومىردە اقىل-پاراساتىن پايداعا اسىرعان, كوپتەگەن ادامعا ۇلگى بولعان جانداردىڭ ءومىرى ەرەكشە قىزىقتىرادى. تاريحي وقيعالاردىڭ ورتاسىندا جۇرگەن تاريحي تۇلعالاردىڭ ءومىرى حاقىندا جيىرەك جازىلسا دەيمىن. سەبەبى بۇل جاستارعا ۇلگى بولادى عوي. بولمىسى بولەك ادامدار, قاتارىنان اسىپ تۋعان جاندار تۋرالى جازىلسا, سونداي دۇنيەنى وقىعىم كەلەدى.
باتىس قازاقستان وبلىسى
تابيعات تۋرالى ماقالالار تارتىمدى
جاپار ساتىلعانوۆ,
ەتنوگراف, قۇسبەگى, مويىنقۇم اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
1. «Egemen Qazaqstan» – ەلىمىزدىڭ بارلىق باسىلىمى بوي تۇزەيتىن باس گازەت. ىشكى جانە سىرتقى ساياسات, مەملەكەتتىڭ بولاشاققا ۇستانعان باعدارى, ستراتەگيالىق باعىت, پرەزيدەنتتىڭ ەل ەكونوميكاسى مەن رۋحاني كەڭىستىگىن ىلگەرىلەتۋدەگى تولعامدى ويلارى ءبىرىنشى كەزەكتە باس گازەتتە جارىق كورەدى. ودان بولەك, مۇندا سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتەلگەن ساقا جۋرناليستەر ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ جازعان تۇششىمدى ماقالالارى سالماقتىلىعىمەن دارالانادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جان-جاقتى پىكىرى, سالماقتى ويى بار گازەتتى ساۋاتتى وقىرمان ءبىرىنشى كەزەكتە وقيدى.
2. مەنى جۇرتتىڭ ءبارى تابيعات ساقشىسى دەپ تانيدى. سوندىقتان باس گازەتتەگى «تۋريزم», «تالبەسىك» بەتىندە جارىق كورگەن كوپتەگەن ماقالانى ۇزبەي وقيمىن. ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىنداعى تابيعاتى تاماشا جەرلەر تۋرالى جازىلعان جازبالار كوڭىلگە قونادى. رۋحانيات تاقىرىبىنداعى ماتەريالدار مەن ءتۇرلى تاقىرىپتاعى سىن ماقالالار – اۆتورلاردىڭ ىزدەنىسى. تىلشىلەردىڭ بىرجاقتى كەتپەي, جان-جاقتى سارالاپ جازاتىنى قۋانتادى. بۇل – كاسىبيلىكتىڭ بەلگىسى.
3. راسىندا دا, تابيعات, ەكولوگيا تاقىرىبىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر مەنىڭ جانىما باتادى. الداعى ۋاقىتتا باس باسىلىم بەتىنەن كيىكتەر ماسەلەسىنە قاتىستى تەرەڭدەتىپ, ىندەتىپ جازعان جازبالاردى وقيمىن دەگەن ويدامىن. ۇكىمەت باسشىسى شۋدىڭ سۋىن سارىسۋ مەن سوزاق دالاسىنا دەيىن جەتكىزەمىز دەپ قالدى عوي. بۇل جۇمىس جۇزەگە اسسا, ماسەلە ءبىرشاما جەڭىلدەيدى. اڭ مەن قۇس قازىر سۋ ىزدەپ ءجۇر. پرەمەر-مينيستر ايتقان ماڭايدىڭ ار جاعى – قۋ دالا. بۇل جاققا 10 ميلليونعا دەيىن كيىك كەلە الادى. مۇندا سۋ جوق, مىقتى ءورىس بار.
كەزىندە كيىكتەر قاراقالپاقستان اۋماعىنا دەيىن ءوتىپ كەتكەن كەزەڭ دە بولعان. كيىك – بايتاقتىڭ ەركەسى. بوتەن ەلگە كەتىرىپ, ەتىن شۇجىق تسەحىنا جەتكىزگەنشە, سارتاپ دالانىڭ بايلىعىن وزىمىزدە ساقتاۋىمىز كەرەك. تىلشىلەر وسى ماسەلەنى قاۋزاپ جازسا دەگەن تىلەگىم بار.
جامبىل وبلىسى