وندىرىستە ءوسىم بار

ءوز الدىنا قۇرىلعان وبلىستىڭ وسى ۋاقىت ارا­لىعىنداعى ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋ كورسەتكىشى ەسەلەپ ارتىپ, ەلدىڭ رۋحاني ءومىرى دە وڭ وزگەرىسكە يە بولدى.

جۋىردا وڭىرگە كەلگەن پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسى تاپ­سىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسى مەن «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار بارى­سىمەن تانىسقان بولاتىن.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ وبلىسقا ءىسسا­پارى بارىسىندا ءوڭىردى بولاشاقتا ەڭ ءىرى وندىرىستىك, يننوۆاتسيالىق, تۋريستىك جانە سپورت­تىق ورتالىققا اينالدىرۋ جونىن­دە مىندەتتەر قويىلدى. بۇل باعىتتاعى قادام­دارىمىز ايقىن, بەلگىلەنگەن جوسپارلارىمىزدى ناقتى جۇزەگە اسىرۋعا كوشتىك.

بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە وبلىس­تىڭ ودان ءارى دامۋىنا ىقپال ەتكەن بىرقاتار شارا قابىلداندى. ماسەلەن, وتكەن جىلى وبلىس بيۋدجەتىنىڭ تۇسىمدەرى 795,5 ملرد تەڭگەگە جەتتى», دەيدى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ.

سونىمەن قاتار ينۆەستورلارمەن جۇرگى­زىلگەن بەلسەندى جۇمىستىڭ ارقاسىندا وبلىس ەكونوميكاسىنا جالپى كولەمى 705,3 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 2022 جىلعا قاراعاندا بىلتىرعى كورسەتكىش 10,7 پايىزعا ۇلعايعان.

ناتيجەسىندە, وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق دامۋىندا وڭ ديناميكا ساقتالدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 2,4 پايىز وسىممەن 4,9 ترلن تەڭگەگە جەتتى نەمەسە رەسپۋبليكا بويىنشا 5-ورىنعا تۇراقتادى. جالپى وڭىرلىك ءونىم جىلىنا ورتاشا 800 ملرد تەڭگەگە ارتىپ وتىر.

«ونەركاسىپ وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ لوكوموتيۆى بولىپ تابىلادى جانە جالپى وڭىرلىك ءونىمنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە وڭدەۋ سالاسى 90,4 پايىزعا ارتىپ, رەسپۋبليكادا 1-ورىندا بولساق, ال ون­دىرىلەتىن ءونىم كولەمى 1,6 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, 7-ورىندى يەلەنەمىز. سالادا 44 جاڭا كاسىپ­ورىن پايدالانۋعا بەرىلىپ, جۇمىس ىستەپ تۇرعان 12 كاسىپورىن كەڭەيتىلدى, قوسىمشا 1684 جۇمىس ورنى قۇرىلدى», دەيدى ءوڭىر باسشىسى.

وبلىسقا 5 ءىرى ترانسۇلتتىق كومپانيا تارتىلىپ, جوبالارىن ىسكە اسىرۋدى باستاپ كەتتى. تارقاتىپ ايتساق, كارتوپ ءچيپسيىن وندىرەتىن «PepsiCo», تەمەكى بۇيىمدارىن شىعاراتىن «KT&G», «A» كلاسستى قويمالار بويىنشا «OZON»-مەن بىرلەسكەن «Focus Logistics», «سترويتەل 98» جانە «Rungis International» ساۋدا-لوگيستيكالىق حابى.

سونداي-اق وتاندىق «التىن تاعا» كومپانياسى قۇنى 120 ملن دوللار بولاتىن قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعاراتىن ءوندىرىس كەشەنىن سالۋدى باستادى.

قۇنى 100 ملن دوللاردى قۇرايتىن ەلى­مىز­دەگى ەڭ ءىرى جىلۋ وقشاۋلاعىش ما­تەريال­دار زاۋىتىن ىسكە قوسىپ جاتقان رەسەيلىك «تەحنونيكول» كومپانياسى, سونداي-اق 290 ملن دوللار ينۆەستيتسيا كولەمىمەن «جەتىسۋ ۆولفرامى» ۆولفرامدى تەرەڭ وڭدەيتىن زاۋىت قۇرىلىسى اياقتالۋعا تاياۋ.

ماياتنيكتىك كوشى-قوندى تومەندەتۋ جانە وبلىس تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كەشەندى ءوسۋ نۇكتەلەرى رەتىندە جالپى اۋدانى 2 119,3 گەكتار بولاتىن «بەرەكە», «قايرات», «شەلەك», «قازبەك بەك», «تاس­قا­راسۋ», «سۇڭقار» جانە «جىبەك جولى» دەپ اتالاتىن 7 يندۋستريالىق ايماق­تىڭ قۇ­رىلۋى  ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ وركەن­دەۋىنە وڭ سەرپىن بەرىپ وتىر. مۇندا ەكسپورتقا باعدارلانعان وندىرىستەر ورنالاستىرىلاتىن بولادى.

«بۇگىندە «بەرەكە» جانە «قايرات» يندۋس­تريالىق ايماقتارى ءتيىستى ينفراقۇ­رىلىممەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل رەتتە, ءبىز «قايرات» يندۋستريالىق ايماعىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جۇرگىزۋدى مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى تەتىگىمەن جۇزەگە اسىردىق. قازىرگى ۋاقىتتا وسى تاجىريبەنى باسقا وڭىرلەر دە قولدانىپ جاتىر. وسى ەكى ايماقتا بۇگىندە 149,5 ملرد تەڭگەگە 5 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ولار: جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىن مۇز­داتۋ بويىنشا «Fruit Art» سۋبليماتسيا زا­ۋىتى, شويىن ونىمدەرىن وندىرەتىن «SAFA Industrial», بولات سىمدار شىعاراتىن «QazMetProduct», جىلۋ وقشاۋلاعىش ماتەريال­دارىن وندىرەتىن «تەحنونيكول» جانە تاۋ-كەن تەحنيكاسىنا ارنالعان ساۋىت وند­ىرەتىن «Sunlong» زاۋىتتارى. سونداي-اق 15 جوبانىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر», دەيدى مارات ەلەۋسىز ۇلى.

بىلتىر اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا 62,3 ملرد تەڭگە قاراجات باعىتتالعانىن, ونىڭ ىشىندە 30,4 ملرد تەڭگە سۋبسيديا ەكەنىن ايتا كەلە, «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىمەن وتكەن جىلى وڭىرگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 8,3 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, باعدارلاماعا وبلىستىڭ بارلىق 133 اۋىلدىق وكرۋگى قاتىس­قانىن العا تارتتى. بيىلعى باعدار­لاما اياسىندا 14,1 ملرد تەڭگەگە 1837 شاعىن نەسيە بەرۋ جوسپارلاندى.

مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ورتاشا ءوسىمى 2,8 پايىزدى قۇراپ, 289 مىڭ توننا ەت, 559 مىڭ توننا ءسۇت, 570 ملن دانا جۇمىرتقا ءوندىرىلدى.

سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ەكسپورتىنىڭ كولەمى 280,2 ملن اقش دوللارىن قۇرادى, ول الدىڭعى جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 112,2 پايىزعا ۇلعايعان. ناتيجەسىندە اۋىل شارۋا­شىلى­عىنىڭ جالپى ءونىمى 817,6 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, ەڭبەك ونىمدىلىگى 3,9 ملن تەڭگەگە جەتتى.

ەكونوميكانىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى – كاسىپكەرلىك سالاسى دا كەڭ ءورىس العان. كا­سىپكەرلىكتى قولداۋعا 29,0 ملرد تەڭگە باعىت­تالىپ, 1552 جوبا قارجى­لاندىرىلدى. ناتي­جەسىندە, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىسى 15,5 پايىزعا كوبەيىپ, 134,6 مىڭعا جەتتى. بۇل سالادا وسى كۇنى 250 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. ولار 3,6 ترلن تەڭگەگە ءونىم شىعارعان, ءوسىم – 11,7 پايىز, ال سالىقتىق تۇسىمدەر 276,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ناتيجەسىندە, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جالپى وڭىرلىك ونىمدەگى ۇلەسى 46,0 پايىزعا جەتىپ, استانا مەن الماتى قالالارىنان كەيىنگى 3-ورىندا.

الماتى وبلىسى – ەلىمىزدەگى ماڭىزدى تۋريس­تىك ولكەلەردىڭ ءبىرى. كوگىلدىر كولساي كولدەرى مەن الەمگە ايگىلى شارىن شاتقالىنا, قاپشاعاي سۋقويماسى مەن باسقا دا تابيعاتى تاماشا تۋريستىك نىساندارعا كەلگەن دەمالۋشىلار سانى شامامەن 1,5 ميلليون ادامدى قۇراعان. ولارعا كورسەتىلگەن قىزمەت كولەمى 8,9 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, بۇرىنعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا 35 پايىزعا ارتقانى بايقالادى. ءوڭىردىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.

اتاپ ايتقاندا, وتكەن جىلى «شارىن» جانە «ىلە-الاتاۋ» پاركتەرىندە 3 ۆيزيت-ورتالىق اشىلىپ, «كولساي كولدەرىندە» تاۋلى سوقپاقتار مەن مارشرۋتتار اباتتان­دىرىلدى. سونداي-اق قاپشاعاي سۋقوي­ماسىنىڭ جاعالاۋىندا جەكە ينۆەستيتسيا ەسەبىنەن «Golden beach Kapshagai»,«Makao Luxury Village», «اق جايىق», تاعى دا باسقا كەشەندەر ىسكە قوسىلدى. اتالعان سالاعا وتكەن جىلى 60 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىندى.

وسى ورايدا ايتار بولساق, تۋريستەندىرۋ كارتاسىنا جاتاتىن 33 اۋماقتىڭ 9-ى ال­ماتى وبلىسىندا ورنالاسقان. ولاردى دامىتۋ ماركەتينگتىك ءىس-شارالارى ۇيىم­داستىرىلۋدا. ولار – ەلىمىزدە العاش رەت وتكىزىلگەن «اۋە شارلارى» فەستيۆالى, «Tengri ultra» ۇلى دالا مارافونى, ىلە-بال­قاش رەگاتاسى, باسقا دا سپورتتىق-مادەني ءىس-شارالار. تۋريستىك ايماق­تاردا ينفراقۇرىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا العاش رەت وبلىستىڭ 15 تۋريستىك نىسان مەن ۇلتتىق پاركتەر اباتتاندىرىلدى. نەگىزگى تۋريستىك مارشرۋتتار بويىندا جۇزگە جۋىق تۋريستىك ناۆيگاتسيالىق جۇيە ورناتىلعان.

ءوڭىر حالقىنىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعداي جاساۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماڭىزدى مىندەت ەكەنىن ايتقان وبلىس اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ مۇنداعى ماقساتتاردىڭ ءبىرى – حالىقتى تۇرعىن ۇيمەن, ساپالى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋدە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تيەگىن اعىتتى. وتكەن جىلى وڭىردە 864 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنىپ, قولدانىسقا بەرىلگەن.

تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ بو­يىن­شا 4,9 پايىز ۇلەسپەن رەسپۋبليكادا 6-ورىنعا يە وبلىستا بىلتىر 214 وتباسى جەكە تۇرعىن ۇيمەن قامتىلسا, ونىڭ ىشىندە 191-ءى – كوپبالالى جانە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توبىنان. تۇرعىنداردى تازا اۋىزسۋمەن قامتۋ دەڭگەيى 93,2 پايىز نەمەسە 358 ەلدى مەكەندى قۇرايدى.

بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسىندا وبلىستىڭ گازداندىرۋ دەڭگەيى 51,4 پايىزعا جەتىپ, قازىرگى تاڭدا 151 ەلدى مەكەندە تۇراتىن 1,1 ملن ادام كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.

ايماقتىڭ اۆتوموبيل جولدارىن سالۋ مەن جوندەۋگە وتكەن جىلى 46 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, يگەرىلگەن. الايدا حالىقتىڭ شىمبايىنا باتقان جولدار جوق ەمەس. كۇنى بۇگىنگە دەيىن كۇردەلى جوندەۋ كورمەگەن نەمەسە ساپاسى سىن كوتەرمەيتىن كۇرەجولداردىڭ جايى قاراپايىم حالىقتىڭ جانايقايىنا اينالىپ وتىرعانىن جاسىرۋعا بولماس.

جالپى, اۋىلدىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋعا «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى سەپ­­تىگىن تيگىزۋدە. وتكەن جىلى 49 ەلدى مەكەندە 10,9 ملرد. تەڭگەگە 63 جوبا ىسكە اسىرىلدى. نا­تيجەسىندە, 4 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىق­تى­رۋ كەشەنى, 1 مادەنيەت ءۇيى سالىنىپ, پاي­دالانۋعا بەرىلدى.

ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنداعى وڭ سەرپىن الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋعا مۇم­كىندىك بەردى. حالىقتىڭ تابىسىن ارتتى­رۋدىڭ وڭىرلىك باعدارلاماسى اياسىندا بىلتىر 68,4 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلعان.

قورىتا كەلە, مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بارلىق شارا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان وڭىردە تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى تۇر­لەنىپ, اۋىلدار گۇلدەنىپ كەلەدى دەسەك, اسى­را ايتقاندىق ەمەس.

الماتى وبلىسى